Με «αυτόματη» διαδικασία θα κόβονται τα υπερβολικά έσοδα από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στο Χρηματιστήριο Ενέργειας – Πώς θα λειτουργεί ο νέος μηχανισμός

Τη γενική περιγραφή με την οποία θα γίνει η παρέμβαση στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να μειωθεί το χονδρεμπορικό κόστος, έκανε πριν από λίγο ο υπουργός Περιβάλλοντος και ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, κατά την ανακοίνωση του νέου Εθνικού Σχεδίου στήριξης στην ενεργειακή κρίση, το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιουλίου. 

Στον «πυρήνα» της παρέμβασης βρίσκεται η αλλαγή του τρόπου αποζημίωσης των ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών όλων των τεχνολογιών, τα έσοδα των οποίων από την αγορά θα υπολογίζονται πλέον στη βάση του μεταβλητού τους κόστους. Επομένως, τα έσοδά τους θα πάψουν να καθορίζονται από την προσφορά της ακριβότερης μονάδας που εντάχθηκε στο σύστημα, όπως συμβαίνει τώρα (μοντέλο marginal price). Κάτι που σημαίνει πως το χονδρεμπορικό κόστος ηλεκτρισμού θα αποσυνδεθεί από την τιμή του φυσικού αερίου, με δεδομένο ότι στη δεδομένη συγκυρία οι μονάδες αερίου είναι αυτές που υποβάλλουν τις υψηλότερες προσφορές (λόγω της εκτίναξης των διεθνών τιμών του καυσίμου). 

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αγορά θα εξακολουθήσει να επιλύεται κανονικά, με συνέπεια να μην επηρεάζονται οι τιμές με τις οποίες γίνεται το διασυνοριακό εμπόριο (εισαγωγές-εξαγωγές). Έτσι, οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας θα συνεχίσουν να γίνονται στην τιμή που προκύπτει από την κανονική επίλυση.  

Παρέμβαση στην εκκαθάριση 

Αυτό που θα αλλάξει είναι η «φόρμουλα» εκκαθάρισης, ώστε κάθε μονάδα να αποκομίζει για την παραγωγή της το μεταβλητό της κόστος συν ένα εύλογο κέρδος. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, με δεδομένο ότι ακόμη και μονάδες της ίδιας τεχνολογίας (π.χ. αερίου) δεν έχουν το ίδιο μεταβλητό κόστος (λόγω για παράδειγμα διαφορών στην απόδοση), η εκκαθάριση θα γίνεται εξατομικευμένα ανά σταθμό. 

Τα παραπάνω σημαίνουν πως, αν για παράδειγμα η ακριβότερη προσφορά είναι 240 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, αλλά το μεσοσταθμικό κόστος π.χ. μίας συγκεκριμένης λιγνιτικής μονάδας είναι 140 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, τότε αυτή θα αποζημιωθεί για την παραγωγή της με βάση τα 140 ευρώ ανά Μεγαβατώρα (ενδεχομένως με ένα μικρό εύλογο κέρδος) και όχι βάσει της προσφοράς που διαμόρφωσε την «κανονική» ΤΕΑ (240 €/MWh), όπως γίνεται τώρα. 

Αυτό θα έχει ως συνέπεια να απορροφώνται «στην πηγή» τα επιπλέον έσοδα που έχουν οι ηλεκτροπαραγωγοί, με το ισχύον μοντέλο. Σύμφωνα με τον κ. Σκρέκα, από το σύνολο των υπερεσόδων των παραγωγών, προσθέτοντας τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ, εκτιμάται ότι θα ανακτηθούν 1,63 δισ. ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2022. 

Μείωση του κόστους προμήθειας των παρόχων

Την ίδια στιγμή, το χονδρεμπορικό κόστος που θα προκύπτει από τον νέο τρόπο εκκαθάρισης θα είναι σημαντικά μικρότερο από την τιμή που υπολογίζεται με την κανονική επίλυση της αγοράς, αφού θα αντανακλά όχι μόνο το λειτουργικό κόστος κάθε τεχνολογίας, αλλά και το μερίδιο  συμμετοχής της στο ηλεκτροπαραγωγικό μίγμα. Για παράδειγμα, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Σκρέκας, αν με την κανονική επίλυση η αγορά Επόμενης Ημέρας «κλείσει» τον Μάιο στα 250 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, εκτιμάται πως η μεσοσταθμική τιμή εκκαθάρισης θα είναι περίπου στα 150 ευρώ ανά Μεγαβατώρα. 

Το «κλειδί» για την αποκλιμάκωση των λιανικών τιμών είναι πως οι προμηθευτές θα εξασφαλίζουν ενέργεια από την εγχώρια αγορά με τις τιμές που θα προκύπτουν από αυτή τη νέα «φόρμουλα» εκκαθάρισης. Επομένως το «καλάθι» προμήθειάς τους θα είναι φθηνότερο (στα 150 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, στο ανωτέρω παράδειγμα), μετακυλίοντας τις μειώσεις στις ανταγωνιστικές τους χρεώσεις. 

Εξίσου σημαντικό είναι πως οι (χαμηλότερες) τιμές με βάση τη νέα «φόρμουλα» εκκαθάρισης θα αφορούν αποκλειστικά τις ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας από την αγορά που πρόκειται να καλύψουν εγχώρια κατανάλωση. Έτσι, για παράδειγμα, αν ένας προμηθευτής δραστηριοποιείται και στο διασυνοριακό εμπόριο και θέλει να προχωρήσει σε εξαγωγές, τότε για τις ποσότητες αυτές (οι οποίες θα προσδιορίζονται μέσω της δήλωσης φορτίου ότι προορίζονται για το εξωτερικό) θα χρεώνεται με βάση την τιμή από την κανονική επίλυση. Επίσης, όπως είναι φυσικό, η παρέμβαση δεν επηρεάζει τις εισαγωγές-εξαγωγές που γίνονται μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων. 

Ο ρόλος της επιδότησης 

Όσον αφορά την εγχώρια κατανάλωση, ταυτόχρονα θα διατηρηθεί το σημερινό σύστημα επιδότησης, που φαίνεται πως θα έχει «διορθωτικό» χαρακτήρα, ώστε να επιτυγχάνεται περίπου σταθερό κόστος ρεύματος στον καταναλωτή. Το σύστημα αυτό κρίνεται απαραίτητο, αφού τα λειτουργικά κόστη των ηλεκτροπαραγωγών μπορεί να παρουσιάσουν σημαντικές αυξομειώσεις (π.χ. των μονάδων αερίου με βάση την τιμή του καυσίμου). Επομένως, οι επιδοτήσεις θα είναι η ασφαλιστική δικλείδα για την απορρόφηση τυχόν αυξήσεων που θα προκύψουν στην πορεία στο «καλάθι» προμήθειας των παρόχων και οι οποίες σε αντίθετη περίπτωση θα «περνούσαν» στη λιανική. 

Σε κάθε περίπτωση, η σταθεροποίηση του κόστους καθιστά περιττό τον μηχανισμό της ρήτρας αναπροσαρμογής, τον οποίο χρησιμοποιούν οι προμηθευτές ακριβώς για να «χεντζάρουν» τυχόν ανοδικά κόστη για το «καλάθι» τους. Επομένως, όπως επισήμανε ο υπουργός, θα υπάρξει θεσμική αναστολή των ρητρών, για όσο διάστημα διαρκεί η παρέμβαση. 

Σύμφωνα με τον κ. Σκρέκα, έχουν ήδη αρχίσει οι συνομιλίες με την Κομισιόν για το παραπάνω σχήμα. Όπως πρόσθεσε, η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι δεν χρειάζεται έγκριση αλλά απλά γνωστοποίηση, ωστόσο αυτό είναι κάτι που θα αποσαφηνιστεί σε συνεργασία με την DG Energy.