"Λελογισμένη" ανησυχία για την επάρκεια σε ενέργεια, υψηλός κίνδυνος για τον εκτροχιασμό των τιμών - Οι "γραμμές αμύνης" που συζητήθηκαν στη χθεσινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου

Σενάρια τρόμου με τιμές χονδρικής στο ρεύμα, αν επισυμβεί η "τέλεια καταιγίδα", ακόμη και στα… 400 ευρώ η μεγαβατώρα, πλανώνται πάνω από την ενεργειακή αγορά όσο βαθαίνει η κρίση, συντηρείται η απειλή μιας γενικευμένης σύρραξης στην Ουκρανία και η "πόρτα του φρενοκομείου" ανοίγει ολοένα και περισσότερο. Χαμηλή στον αντίποδα, η ανησυχία για την ενεργειακή επάρκεια, καθώς, με τη βοήθεια των καιρικών συνθηκών, τα υψηλά υδατικά αποθέματα και την παραδοσιακή άνοδο τέτοια εποχή της ισχύος των ΑΠΕ, ακόμη και στο worst case scenario, όπου θα διακοπεί η ροή μέσω Turk Stream, η ομαλή τροφοδοσία δείχνει να διασφαλίζεται.

Σε χθεσινή σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε, σύμφωνα με πληροφορίες, στο Μέγαρο Μαξίμου, με συμμετοχή συνεργατών του πρωθυπουργού, του υπουργού ΠΕΝ Κώστα Σκρέκα, του προέδρου της ΡΑΕ Θανάση Δαγούμα, και των επικεφαλής της ΔΕΗ και της ΔΕΠΑ Γιώργου Στάσση και Κωνσταντίνου Ξιφαρά, εξετάστηκαν τα σενάρια σχετικά με την εξέλιξη των τιμών στην ενέργεια και οι δυνατότητες συνέχισης της πολιτικής των επιδοτήσεων για την ελάφρυνση των νοικοκυριών.

Κοινός τόπος, κατά τη σύσκεψη, ότι στην παρούσα συγκυρία, ο μεγάλος φόβος έρχεται από το μέτωπο των τιμών. Δηλώσεις, όπως αυτές του Μεντβέντεφ, που ενοχλημένος από το φρένο στο Nord Stream 2, καλωσόρισε τους ευρωπαίους σε «ένα νέο κόσμο», όπου θα πληρώνουν 2.000 ευρώ για χίλια κυβικά αερίου, μπορεί να εντάσσονται στην σφαίρα των απειλών, ωστόσο δείχνουν ότι τα πράγματα δεν θέλουν και πολύ για να ξεφύγουν.

Αν μετατρέψουμε τα κυβικά σε κιλοβατώρες, ο πρώην πρωθυπουργός της Ρωσίας, προειδοποίησε τους ευρωπαίους με τιμές αερίου στα 180 ευρώ / MWh - αρκετά πάνω από τα επίπεδα του Δεκεμβρίου - γεγονός που για την Ελλάδα μεταφράζεται, σύμφωνα με ηλεκτροπαραγωγούς, σε 400 ευρώ το ρεύμα στην χονδρική (από 188,39 ευρώ σήμερα).

Είναι ρεαλιστικά τέτοια σενάρια ; Που θα πάνε οι τιμές αν η Ρωσία αναπτύξει στρατό στο Ντονμπάς ή αρχίσουν κάποιες πρώτες συγκρούσεις σε Ντόνετσκ και Λουγκάνσκ ; Ακόμη και αν είναι ειλικρινείς οι δηλώσεις Πούτιν ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να εξάγει αέριο στην Ευρώπη, χωρίς διακοπές, και πάλι, τυχόν ανάφλεξη στην Ουκρανία, θα εκτινάξει τις τιμές, που έπειτα από μπόλικη νευρικότητα, έκλεισαν χθες στα 80 ευρώ / MWh. Στο λιγότερο κακό σενάριο, οι αγορές «τρέχουν» την άσκηση ότι οι τιμές στο αέριο θα διατηρηθούν στα 70-80 ευρώ / MWh για ολόκληρο το 2022, όπως λένε στο Energypress, ειδικοί που βρίσκονται σε ανοιχτή γραμμή με την Κομισιόν, επικαλούμενοι και τις πρόσφατες εκτιμήσεις της.

Σε αυτό το ενδεχόμενο, η Ευρώπη θα μπορούσε να ζήσει με τέτοιες τιμές, εκτιμούν οι συνομιλητές μας, περιορίζοντας την κατανάλωσή της, αλλάζοντας το ενεργειακό της μείγμα και εντάσσοντας σταδιακά περισσότερες ΑΠΕ. Στο χειρότερο όμως σενάριο, κανείς δεν θέλει να φαντάζεται τι θα μπορούσε να συμβεί…

Ο πονοκέφαλος από το πετρέλαιο

Προς ώρας οι ενεργειακές αγορές στο φυσικό αέριο δείχνουν να έχουν προεξοφλήσει τις εξελίξεις στο Ουκρανικό, βγάζουν μια ψυχραιμία, σαν να μη πιστεύουν ότι θα γίνει πόλεμος. Δεν συμβαίνει το ίδιο με το πετρέλαιο. Οι φόβοι μιας έκρηξης στο φυσικό αέριο και μιας διαταραχής των ροών, αυξάνουν την ζήτηση για μαύρο χρυσό ως εναλλακτικό καύσιμο, γεγονός που μαζί με την άρνηση της Σαουδικής Αραβίας να αυξήσει την παραγωγή της, κάνει το μπρεντ να φτάνει κοντά στα 100 δολάρια, και οίκους όπως την Capital Economics να μιλούν ακόμη και για 140 δολάρια.

Πέραν των επιπτώσεων στις τιμές της βενζίνης και τις μετακινήσεις, η έκρηξη στο μαύρο χρυσό θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να επηρεάσει και την αγορά ηλεκτρισμού. Ανεβάζοντας δηλαδή τα κόστη λειτουργίας για τις μονάδες ηλεκτρισμού που θα γυρίσουν από φυσικό αέριο, σε ντίζελ στο μικρών πιθανοτήτων σενάριο όπου τα πράγματα ξεφύγουν εντελώς και η Ρωσία φτάσει να κλείσει τη στρόφιγγα ακόμη και στον Turk Stream, μέσω του οποίου εφοδιαζεται η Ελλάδα. Στο λεγόμενο Plan B για την ενεργειακή επάρκεια της χώρας, η οποία απασχόλησε και χθες τη σύσκεψη του ΚΥΣΕΑ, παρουσία του Κ.Σκρέκα, αν δεν μας φτάσουν οι έξτρα παραγγελίες πλοίων LNG, θα τεθούν σε λειτουργία πέντε μονάδες φυσικού αερίου με εναλλακτικό καύσιμο, δηλαδή με πετρέλαιο.

Μικρή ανησυχία για την επάρκεια

Σε κάθε πάντως περίπτωση, ακόμη και σε αυτό το worst case scenario, οι ειδικοί καθησυχάζουν. Καταρχήν η κρίση μας βρίσκει σε μια συγκυρία με χαμηλά φορτία, καθώς φεύγουμε από την εποχή των χαμηλών χειμερινών θερμοκρασιών, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη, «γεγονός που ίσως και να εξηγεί τη σκλήρυνση της στάσης των ευρωπαίων στο μέτωπο των κυρώσεων», λένε οι συνομιλητές μας. Αν η παρούσα κρίση συνέβαινε στην καρδιά του χειμώνα, όπως το 2012 και το 2017 ή μέσα στο καλοκαίρι, τότε θα είχαμε πρόβλημα.

Η ευτυχής συγκυρία επιβεβαιώνεται από τα νούμερα. Χθες το ηλεκτρικό φορτίο κυμαίνονταν γύρω στα 6.800 ΜW έναντι 9.000 MW στην καρδιά του χειμώνα. Δούλευαν μόνο 6 μονάδες φυσικού αερίου και αυτές στην μισή τους ισχύ (5 συν οι μικρές του Ηρωνα βρίσκονταν εκτός), 2 λιγνιτικές (4 ήταν επίσης εκτός), ενώ είχαμε 1.200 MW από ΑΠΕ. Καλά νέα και από τη πλευρά των υδατικών αποθεμάτων, όπου λόγω των βροχών και χιονοπτώσεων, αυτά φτάνουν τα 2.400 MW, μια πολύ καλή επίδοση σε σχέση με τα παραδοσιακά υψηλά του Μαΐου, ύψους 2.800 - 2.900 MW. Επίσης, στην παρούσα συγκυρία, καμία λιγνιτική μονάδα δεν έχει δηλώσει ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα διαρκείας, πλην του Αγ.Δημητρίου 5. Βέβαια χθες ενίσχυσαν σημαντικά το σύστημα οι εισαγωγές, οι οποίες και θα απουσίαζαν αν η κρίση είχε προσλάβει διαστάσεις. Χώρια που σε μια κακή συγκυρία, με αύξηση της ζήτησης, όπου αντί για εισαγωγές, θα είχαμε εξαγωγές και θα έλειπαν οι πολλές ΑΠΕ, θα έμπαιναν στο σύστημα όλες οι μονάδες βάσης. 

Η Ρεβυθούσα

Το ζήτημα της επάρκειας είναι φυσικά πολυπαραγοντικό, εξαρτάται από το φορτίο του συστήματος και τις υπάρχουσες ΑΠΕ μέχρι τις διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου μέσω LNG. Τα φορτία που χωράει με φουλ πληρότητα η Ρεβυθούσα είναι 225.000 κυβικά μέτρα. Το Φεβρουάριο, τα πλοία που έδεσαν συνολικά σε αυτήν, αριθμούν τα 8 και αντιστοιχούν σε 2,29 TWh (340.000 κυβικά μέτρα). Δύο από αυτά τα φορτία, της ΔΕΗ και της Elpedison, κατέφθασαν χθες. Για το Μάρτιο έχουν προγραμματιστεί 5 φορτία (1,2 TWh ή 300.000 κυβικά), δύο από τη Mytilineos, δύο από την Elpedison και ένα από τη ΔΕΠΑ.

Η διάρκεια της κρίσης

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι το σύστημα δεν βρίσκεται σε επιφυλακή. Αλλωστε, τα πάντα θα εξαρτηθούν από την διάρκεια της κρίσης. Ένα θέμα για παράδειγμα, που έχει απασχολήσει τους εμπλεκόμενους στην ενεργειακή ασφάλεια είναι η ταχύτητα αναπλήρωσης του πετρελαίου στο σενάριο που π.χ. διακόπτονταν η ροή από τον Turk Stream και οι μονάδες φυσικού αερίου «γύριζαν» σε πετρέλαιο. Σε αντίθεση με το «Λαύριο 4» όπου η πρόσβαση είναι εύκολη καθώς η δεξαμενή βρίσκεται στο λιμάνι, δεν ισχύει το ίδιο για την άλλη μονάδα της ΔΕΗ στην Κομοτηνή, όπως και για εκείνες της Elpedison στην Θίσβη Βοιωτίας. Στις περιπτώσεις αυτές, το καύσιμο θα πρέπει να μεταφερθεί με βυτιοφόρα, γεγονός που σημαίνει ότι ανάλογα με τη διάρκεια μιας κρίσης, μετά από κάποιο διάστημα, οι παραπάνω μονάδες θα αναγκάζονταν να δουλεύουν με μικρότερη παραγωγή. Με σημερινά δεδομένα υπολογίζεται ότι τα αποθέματα πετρελαίου των μονάδων φυσικού αερίου αρκούν, αναλόγως τον σταθμό, από 5 έως 10 ημέρες.