Ανάπτυξη φωτοβολταϊκών €70 εκατ. από ΑΗΚ και Αρχιεπισκοπή

Στην κατασκευή φωτοβολταϊκών πάρκων προχωρούν από κοινού Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) και Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου (ΙΑΚ) στην περιοχή Αγίου Ιωάννη, περιοχή Αχερά. Ήδη έχουν εγκριθεί τέσσερα φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύς 16 MW, ενώ προτείνεται από την κοινοπραξία το πλειοψηφικό πακέτο το οποίο κατέχει η ΙΑΚ, η εγκατάσταση άλλων 10 πάρκων ισχύς 68 MW. Συγκεκριμένα, όπως παρουσιάζεται στα αρχιτεκτονικά σχέδια, η προσδοκώμενη συνολική απόδοση παραγωγής θα είναι μικρότερη των 80 MW. 

Η κοινοπραξία ΑΗΚ – ΙΑΚ Αχερά Ανανεώσιμες Λτδ στο πλαίσιο της υλοποίησης έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) υπέβαλε μελέτη για την κατασκευή και λειτουργία φωτοβολταϊκών πάρκων ισχύος 68 MW. Η μελέτη τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από την Περιβαλλοντική Αρχή μέχρι τις 16/3/2022 και το κόστος της ανάπτυξης θα ανέλθει στα €70.000.000. Οι κατασκευαστικές εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν εντός του 2023 και να διαρκέσουν μέχρι και τα μέσα του 2025.

Σημειώνεται ότι το μερίδιο της ΑΗΚ στην εταιρεία με την ΙΑΚ είναι 49,99%, ενώ το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελείται από πέντε μέλη εκ των οποίων δύο διορίζονται από την Αρχή, δύο από την ΙΑΚ και ο πρόεδρος διορίζεται από κοινού. Με βάση σχετική συμφωνία Κοινής Ανάπτυξης μεταξύ της Αρχής και της ΙΑΚ, σκοπός της εταιρείας είναι η σταδιακή (σε φάσεις) ανάπτυξη, αδειοδότηση, χρηματοδότηση, κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση ενός ή περισσοτέρων φωτοβολταϊκών πάρκων. Η επένδυση της ΑΗΚ στην εταιρεία ΑΗΚ‑ΙΑΚ ΑΧΕΡΑ Ανανεώσιμες Λτδ αποτελεί επένδυση σε κοινοπραξία.

Το προτεινόμενο έργο στην περιοχή Αχερά αφορά την κατασκευή και λειτουργία αριθμού φωτοβολταϊκών πάρκων, τα οποία θα είναι ανεξάρτητα πάρκα που θα συνδέονται με το τοπικό δίκτυο ηλεκτροδότησης σε διαφορετικά σημεία. Επίσης στον σχεδιασμό του έργου συμπεριλαμβάνεται ένας υποσταθμός της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου. 

Ο χώρος ανάπτυξης του προτεινόμενου έργου διέπεται από την Δήλωση Πολιτικής για την Ύπαιθρο. Το μεγαλύτερο μέρος θα χωροθετηθεί εντός των διοικητικών ορίων της κοινότητας Αγίου Ιωάννη, ενώ μέρος του θα εμπίπτει εντός των διοικητικών ορίων της κοινότητας Μιτσερού. Οι πλησιέστερες οικιστικές ζώνες βρίσκονται σε απόσταση 2,2 χιλιομέτρων, περίπου, προς τα βόρεια (Μένοικο) και ανατολικά (Άγιος Ιωάννης).

Ο συνολικός χώρος ανάπτυξης θα καταλάβει έκταση περίπου 1.735,5 δεκαρίων και θα αποτελείται από: 

>> Φωτοβολταϊκά Πάρκα: 997 δεκάρια = 997.000τ.μ.

>> Ηλεκτρολογικές Εγκαταστάσεις: 1,05 δεκάρια = 1.050τ.μ.

>> Ηλεκτρολογικές Συνδέσεις: 12 δεκάρια = 12.000τ.μ.

>> Ανεκμετάλλευτη Έκταση: 600 δεκάρια = 600.000τ.μ.

Τα τεμάχια χωροθέτησης εμπίπτουν σε τρεις Πολεοδομικές Ζώνες ως εξής: στην Κτηνοτροφική Ζώνη Δ1 που καλύπτει το 50% του χώρου ανάπτυξης (974.827τ.μ.), τη Ζώνη Υπαίθρου Γ3 που καλύπτει το 38% του χώρου ανάπτυξης (733.452τ.μ.) και τη Ζώνη Προστασίας Ζ1 που καλύπτει το 12% του χώρου ανάπτυξης (243.244τ.μ.). Η περιοχή είναι ελαφρώς ανεπτυγμένη και στην περιοχή μελέτης εντοπίζονται διάφορες χρήσεις γης.

Σύμφωνα με τους μελετητές, κατά τη φάση της κατασκευής του έργου θα υπάρχουν μικρές και μέτριες, προσωρινές αρνητικές επιπτώσεις οι οποίες θα περιορισθούν στη διάρκεια των εργασιών κατασκευής. Επίσης, κατά τη λειτουργία του έργου αναμένονται μέτριες και σημαντικές επιπτώσεις, οι οποίες θα πρέπει να τύχουν προσεκτικής και ορθολογικής διαχείρισης. Σημειώνεται ότι, με την εφαρμογή των μέτρων μετριασμού που προτείνονται, οι επιπτώσεις αναμένεται ότι θα μειωθούν σε αποδεκτά επίπεδα.

Στο υπό μελέτη έργο θα χρειαστεί να εκτελεσθούν εργασίες κατεδάφισης για παλιές, εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις όπου φιλοξενούνταν στρουθοκάμηλοι στο παρελθόν. Οι εργασίες αυτές θεωρούνται εύκολο να υλοποιηθούν λόγω του μικρού τους μεγέθους και της κατάστασης που βρίσκονται. Στο χώρο όπου χωροθετούνται έχει σχεδιαστεί η εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού.

Επιπτώσεις στην πτηνοπανίδα

Το προτεινόμενο έργο αναμένεται να επιφέρει κάποιες σημαντικές επιπτώσεις στα είδη ορνιθοπανίδας της περιοχής. Συγκεκριμένα, η μεγάλη έκταση που καταλαμβάνει το προτεινόμενο έργο είναι η κυριότερη αιτία των αναμενόμενων επιπτώσεων. Το φωτοβολταϊκό πάρκο θα επιφέρει αλλαγή στη χρήση γης της υπό μελέτη περιοχής (κατά βάση γεωργικής γης), καταλαμβάνοντας μεγάλο μέρος του ενδιαιτήματος τροφοληψίας αλλά και φωλεοποίησης ενός αριθμού ειδών που διαβιούν στην περιοχή και δευτερευόντως, ειδών των οποίων χρησιμοποιούν την ευρύτερη περιοχή κατά τη μεταναστευτική περίοδο κυρίως για τροφοληψία και ξεκούραση. Πολλά από τα είδη μικρών στρουθιόμορφων παρατηρήθηκαν να χρησιμοποιούν κυρίως τις περιοχές με θάμνους, μεγάλα δέντρα (κυρίως ευκάλυπτοι κατά μήκος των κεντρικών δρόμων, κάποια ελαιόδεντρα σε αγροτεμάχια) και σε καλαμώνες της περιοχής.

Ένσταση από το Τμήμα Γεωργίας

Τη διαφωνία του καταγράφει το Τμήμα Γεωργίας με την κατασκευή και λειτουργία φωτοβολταϊκών πάρκων στην περιοχή Αχερά λόγω του ότι τα τεμάχια ανάπτυξης εμπίπτουν σε πολεοδομικές ζώνες Δ1, Ζ1, Ζ3 και Γ3, είναι επίπεδα από εδαφολογικής άποψης, χαρακτηρίζονται ως μέτριας γονιμότητας και αξιοποιούνται με καλλιέργειες σιτηρών. 

Υδατορέματα εντός της περιοχής ανάπτυξης

Η περιοχή μελέτης για κατασκευή των φωτοβολταϊκών πάρκων έχει συνολική έκταση 2 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Σύμφωνα με τo κτηματολογικό σχέδιο της περιοχής, εντός της περιοχής ανάπτυξης διέρχεται εγγεγραμμένο υδατόρεμα, το οποίο αποτελεί παραπόταμο του ποταμού Σερράχη και ονομάζεται ποταμός Κορυβάς. Επιπρόσθετα, σύμφωνα και πάλι με το κτηματολογικό σχέδιο της περιοχής, εντός της περιοχής μελέτης υπάρχουν εγγεγραμμένα υδατορέματα τα οποία εισέρχονται από τα νότια της περιοχής μελέτης και η εγγραφή τους διακόπτεται εντός των υπό ανάπτυξη τεμαχίων. Σύμφωνα με τον μελετητή που ανέλαβε την εκπόνηση υδρολογικής και υδραυλικής μελέτης για την περιοχή κατασκευής φωτοβολταϊκών πάρκων, σε ένα από τα τεμάχια ανάπτυξης, διέρχεται κανάλι το οποίο δεν είναι εγγεγραμμένο και η παρουσία του, σημειώνεται, έχει ρόλο αποστράγγισης της περιοχής λόγω υψηλής στάθμης υπόγειου νερού.

Βασικός στόχος της σύμβασης είναι η αντιπλημμυρική προστασία των τεμαχίων για γεγονότα ροής με περίοδο επαναφοράς 1 στα 25 χρόνια, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ασφαλής λειτουργία του φωτοβολταϊκού πάρκου. Στο πλαίσιο της μελέτης εκτιμήθηκε ο κίνδυνος πλημμύρας της ανάπτυξης και προτάθηκαν συγκεκριμένα μέτρα.

(του Άγγελου Νικολάου, Φιλελεύθερος)