Επιταχύνουμε την πράσινη μετάβαση με αποφασιστικότητα, χωρίς αποκλεισμούς

Διανύσαμε ένα πολυκύμαντο έτος, πολλαπλών προκλήσεων, που δοκίμασαν τις αντοχές μας, αλλά δεν επηρέασαν την αποφασιστικότητα της κυβέρνησής μας και τον ρυθμό της πράσινης μετάβασης στη χώρα μας. Σε παγκόσμια κλίμακα, οι αβεβαιότητες της πανδημίας, οι δραματικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, και η  εκρηκτική πορεία των ενεργειακών τιμών, δημιούργησαν ένα σύνθετο τοπίο, προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις σε όλους τους τομείς της οικονομίας, πλήττοντας με ιδιαίτερη ένταση τις ευρωπαϊκές χώρες.   

Παρά τη διεθνή αστάθεια ωστόσο, συνεχίσαμε δυναμικά και μεθοδικά, να μετασχηματίζουμε τον ενεργειακό τομέα, δομικά, σε όλες του τις διαστάσεις. Εκσυγχρονίσαμε και διευρύναμε το θεσμικό πλαίσιο σε πλήθος επιμέρους τομέων και προωθήσαμε χρηματοδοτικά εργαλεία για την πράσινη προσαρμογή τους. Ενδυναμώσαμε τη συμμετοχή των πολιτών μας αλλά και των επιχειρήσεων στην πράσινη μετάβαση, εφαρμόζοντας μια πολυδιάσταση δέσμη μέτρων και αναπτυξιακών πολιτικών. Με ακλόνητη προσήλωση στους κλιματικούς μας στόχους, πολυεπίπεδες διεθνείς πρωτοβουλίες, αλλά και ισχυρή κοινωνική ευαισθησία.

Άλλωστε αυτή είναι η δέσμευσή μας προς τους πολίτες μας, να είμαστε κοντά τους σε κάθε συγκυρία, ανταποκρινόμενοι στις προκλήσεις του σήμερα αλλά και του αύριο.  Συνεχίσαμε λοιπόν να υλοποιούμε εντατικά μεταρρυθμίσεις, να αναπτύσσουμε κρίσιμες υποδομές, μηχανισμούς αγορών, και ένα εκτενέστατο φάσμα πράσινων δράσεων.

Απάντηση στην κρίση, στέρες βάσεις για το μέλλον

Επιχειρώντας έναν απολογισμό του 2021, θεωρώ ότι απαντήσαμε στο μέτρο του εφικτού, σε άκρως αποσταθεροποιητικές διεθνείς συνθήκες, και μάλιστα ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά από τις πλέον ισχυρές οικονομίες της Ευρώπης. Παράλληλα,  θέσαμε στέρεες βάσεις για ένα βιώσιμο μέλλον, με ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική. Δημιουργήσαμε μια απαράμιλλη ώθηση για πράσινες επενδύσεις, που αναμένουμε να υπερβούν τα 44 δις έως το 2030, δημιουργώντας 150 χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Θέσεις υψηλής κατάρτισης και αξιοπρεπών αμοιβών, που θα ενταχθούν σε έναν νέο, πράσινο ενεργειακό τομέα, με ισχυρή ανταγωνιστικότητα, καινοτομία και κυκλική διάσταση.

Ειδικότερα, στη διεθνή ενεργειακή κρίση και το κύμα ανατιμήσεων που προκάλεσε, ανταποκριθήκαμε με άμεσα αντανακλαστικά, εφαρμόζοντας μέτρα στήριξης των καταναλωτών μας, που θα υπερβούν τα 1,3 δις εντός του 2021. Δημιουργήσαμε ένα οριζόντιο δίχτυ προστασίας για όλους τους καταναλωτές μας, τόσο στην ηλεκτρική ενέργεια όσο και στο φυσικό αέριο, και προσαρμόσαμε δυναμικά το επίπεδο επιδότησης στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών, ώστε να μετριάσουμε τις διογκούμενες επιπτώσεις. Επιπρόσθετα, εφαρμόσαμε ισχυρότερη ενίσχυση για τους ευάλωτους συμπολίτες μας, ενώ συστήσαμε έναν μόνιμο μηχανισμό στήριξης έως το 2030, προσδιορίζοντας στο παρόν στάδιο τα κριτήρια ένταξης.   

Συγχρόνως, υλοποιήσαμε δράσεις που αφορούν ποικίλες εκφάνσεις της καθημερινότητας μας, προσδίδοντας ποιότητα στη ζωή των πολιτών μας.  Πρόκειται για προγράμματα ή παρεμβάσεις με άμεση εφαρμογή, όπως η διεύρυνση του ενεργειακού συμψηφισμού, το Εξοικονομώ 2021, o θεσμός του αναδόχου αναδάσωσης, δράσεις ηλεκτροκίνησης, αλλά και μικροκινητικότητας, όπως η αγορά κοινόχρηστων ηλεκτρικών ποδηλάτων και φορτιστών από τους δήμους μας.

Επιπλέον, προωθήσαμε μεσοπρόθεσμες στρατηγικές, που αποτυπώνονται στην αναθεώρηση του ΕΣΕΚ για τη μετάβαση μας στο 2030 και τον Κλιματικό Νόμο, για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας το 2050.

Συνολικά, προωθήσαμε πράσινες δράσεις που καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα τομέων αλλά και οδικούς χάρτες για τη μετεξέλιξή τους. Από την προστασία της βιοποικιλότητας και την υλοποίηση της Συνθήκης των Αθηνών για τις θάλασσες μας, έως τον χωροταξικό σχεδιασμό και την εφαρμογή έξυπνων τεχνολογιών για την προστασία των δασών μας. Από την κυκλική οικονομία και τη διαχείριση αποβλήτων έως τη στρατηγική υδρογόνου και βιομεθανίου.

Επενδυτική εμπιστοσύνη

Παράλληλα, υλοποιήσαμε σημαντικά βήματα για την καταλυτική απλοποίηση της αδειοδότησης των ΑΠΕ, την προώθηση της αποθήκευσης και των υπεράκτιων αιολικών, τον πράσινο μετασχηματισμό της βιομηχανίας μας, των λιγνιτικών περιοχών και των νησιών μας.

Η αξιοπιστία της πολιτικής μας είχε άμεση αντανάκλαση στην ενίσχυση της επενδυτικής εμπιστοσύνης. Αυτό αντικατοπτρίζεται με τον πλέον σαφή τρόπο στο άνευ προηγουμένου επενδυτικό ενδιαφέρον για τις ΑΠΕ, για νέα έργα άνω των 60 GW κατά το τελευταίο έτος, στις επιτυχείς ιδιωτικοποιήσεις του ΔΕΔΔΗΕ και της ΔΕΠΑ Υποδομών, καθώς και τον συνεχιζόμενο μετασχηματισμό της ΔΕΗ σε μια στιβαρή εταιρεία με ισχυρό πράσινο και ψηφιακό προσανατολισμό.

Σε οικονομικούς όρους, είναι ενδεικτικό ότι διοχετεύουμε στην πράσινη ανάπτυξη και την κλιματική προσαρμογή 16 δις ευρώ, από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ, έως το 2027. Σε αυτά αναμένουμε να προστεθούν άνω των 5 δις ευρώ, αθροιστικά, από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού. Θα ενεργοποιήσουμε έτσι, ουσιαστικά, ένα δεύτερο Ταμείο Ανάκαμψης, για πράσινες επενδύσεις σε ολόκληρη τη χώρα. 

12 κρίσμοι άξονες

Η ενεργειακή μας πολιτική βασίζεται σε 12 κρίσιμους άξονες, που μετασχηματίζουν την Ελλάδα σε κόμβο πράσινης ενέργειας και επανακαθορίζουν το μέλλον των πολιτών μας σε μια βιώσιμη κατεύθυνση, ενισχύοντας την ποιότητα στην καθημερινότητά μας και την κοινωνική ανθεκτικότητα. Πιο συγκεκριμένα:

1. Πρασινίζουμε το ενεργειακό μας μίγμα ταχύτερα από κάθε ευρωπαϊκή χώρα. Το μερίδιο των ΑΠΕ στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας έχει ήδη υπερβεί το 32% φέτος και θα ανέλθει στο 70% έως το 2030. 

1. Αποσύρουμε τις υφιστάμενες λιγνιτικές μονάδες έως το 2023, αξιολογώντας συστηματικά την ενεργειακή επάρκεια. Παράλληλα, η Πτολεμαϊδα 5, όπως ανακοίνωσε η ΔΕΗ, θα μετασχηματιστεί σε μονάδα φυσικού αερίου έως το 2025.

1. Διευρύνουμε τη συμμετοχή όλων, χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς διακρίσεις, στην πράσινη ενέργεια. Με ένα εκτενές φάσμα ρυθμίσεων ενεργειακού συμψηφισμού, δημιουργήσαμε ήδη απτά οφέλη, για τις ενεργειακές κοινότητες, την αυτοπαραγωγή, τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις με απευθείας ηλεκτρική σύνδεση. Στο ίδιο πλαίσιο, προωθούμε 100 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών από τους δήμους μας, με στόχο να εκμηδενίσουμε το ενεργειακό κόστος για τους ευάλωτους καταναλωτές μας. 

1. Παράλληλα, επιταχύνουμε τον πράσινο μετασχηματισμό της βιομηχανίας, μέσω της στήριξης των πράσινων διμερών συμβολαίων αλλά και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στα δίκτυα, αντιμετωπίζοντας φαινόμενα κορεσμού. Εξειδικεύουμε στοχευμένες δράσεις και κίνητρα, για κρίσιμους τομείς, όπως τα διυλιστήρια και η τσιμεντοβιομηχανία, ώστε να επιτύχουμε σημαντική μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος.     

1. Απλοποιήσαμε καταλυτικά την αδειοδότηση των ΑΠΕ, συμπτύσσοντας ήδη τη διαδικασία κατά 2-3 χρόνια και εισάγοντας ασφαλιστικές δικλείδες, που διακρίνουν τα έργα με εχέγγυα υλοποίησης. Συνεχίζουμε με τομές στα επόμενα στάδια, έχοντας παράλληλα, επιτύχει σημαντικές βελτιώσεις στο εγκεκριμένο πλέον σχήμα ανταγωνιστικών διαδικασιών για τις ΑΠΕ. Και φυσικά, προχωρούμε τον χωροταξικό σχεδιασμό, ώστε οι επενδυτές αλλά και οι πολίτες μας να γνωρίζουν τι επιτρέπεται να εγκατασταθεί και πού. 

1. Το φυσικό αέριο είναι το μεταβατικό μας καύσιμο, το πιο φιλικό ορυκτό καύσιμο, και με την ευελιξία που απαιτούν οι στοχαστικές διακυμάνσεις των ΑΠΕ. Οι επενδύσεις σε υποδομές και μονάδες φυσικού αερίου θα υπερβούν τα 5 δις ευρώ έως το 2030.  Στα τέλη του έτους, 600.000 καταναλωτές θα έχουν πρόσβαση στο φυσικό αέριο, και εργαζόμαστε εντατικά για να υπερβούμε το 1 εκατ. καταναλωτές στα προσεχή έτη. Επεκτείνουμε δυναμικά τα δίκτυα αερίου σε ολόκληρη τη χώρα, από την Σπάρτη έως τα Ιωάννινα, από την Φλώρινα έως την Ορεστιάδα. 

1. Υλοποιούμε εμβληματικές υποδομές, που αναβαθμίζουν περαιτέρω την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας. Ο αγωγός IGB με τη Βουλγαρία, που βαίνει προς ολοκλήρωση, το FSRU Αλεξανδρούπολης, με ορίζοντα λειτουργίας τα τέλη του 2023, καθώς και ο νέος αγωγός με τη Βόρεια Μακεδονία, θα απογειώσουν το εξαγωγικό προφίλ της χώρας μας, σε μια Βαλκανική αγορά με αλματώδη ζήτηση φυσικού αερίου.

Αντίστοιχα είναι τα οφέλη που απορρέουν από την ολοκλήρωση της νέας ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Βουλγαρία εντός του 2022, την ωρίμανση του σχεδιασμού για μια νέα διασύνδεση με την Ιταλία, καθώς και τον Euroasian Interconnector, που θα άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Καταλυτικής σημασίας είναι η εδραίωση της συνεργασίας μας με την Αίγυπτο για μια πράσινη ηλεκτρική διασύνδεση, αλλά και η διερεύνηση άλλων επιλογών, όπως ένας εικονικός αγωγός LNG. Επιπλέον, εξετάζουμε πρόσθετα έργα στην ευρύτερη περιοχή, που μπορούν να καταστήσουν σταδιακά τη χώρα μας πύλη υδρογόνου στην Ευρώπη. Σε αυτά εντάσσεται ο αγωγός EastMed, με δυνατότητα μεταφοράς 20% υδρογόνου.

Στο παρόν στάδιο, ο αγωγός TAP καλύπτει ήδη το 18% των εισαγωγών μας σε φυσικό αέριο, ενώ ο τερματικός σταθμός Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου, LNG, της Ρεβυθούσας έχει δεχθεί φορτία από 5 διαφορετικές χώρες. Οι νέες υπηρεσίες εντός του 2022, φόρτωσης βυτιοφόρων με LNG και LNG μικρής κλίμακας, θα επιτρέψουν την πρόσβαση στο φυσικό αέριο σε πλήθος μη συνδεδεμένων περιοχών.

Προωθούμε την υπόγεια αποθήκη της Καβάλας, μια κρίσιμη υποδομή για την εξομάλυνση των τιμών και τη διατήρηση στρατηγικών αποθεμάτων. Στηρίζουμε ένα υψηλό επίπεδο κοινωνικοποίησης, που θα την καταστήσει βιώσιμη, σε συνδυασμό με την συμβατότητά της λειτουργίας της με υδρογόνο. Συγχρόνως, η υποδομή δέσμευσης και αποθήκευσης CO2 στην Καβάλα, με χρηματοδότηση 300 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, θα συμβάλει καταλυτικά στην πράσινη μετάβαση της βιομηχανίας μας.  

1. Προωθούμε την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, ως παράγοντα ενεργειακής ασφάλειας, ευστάθειας αλλά και περιορισμού των ακραίων τιμών. Εντός του 2022, θα διενεργήσουμε διαγωνισμούς που αφορούν την αποθήκευση διαφόρων τύπων: αμιγούς, συνδυαστικής με ΑΠΕ, αλλά και υβριδικών σταθμών στα νησιά. Με ένα ισορροπημένο μίγμα αντλησιοταμίευσης και μπαταριών, καθώς και 2 GW υπεράκτιων αιολικών έως το 2030, οικοδομούμε ένα στιβαρό πλαίσιο για την υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ, παράλληλα με επενδύσεις άνω των 10 δις στα ηλεκτρικά δίκτυα. Η εκκίνηση της 4^ης φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων σηματοδοτεί ένα ακόμη ορόσημο σε αυτή την κατεύθυνση. 

1. Εδραιώνουμε το υδρογόνο, ως καταλύτη για τη μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών μας αλλά και τον μετασχηματισμό τομέων που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν, όπως οι μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Προωθήσαμε ήδη 5 σημαντικά έργα καινοτομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από το White Dragon έως την πράσινη παραγωγή τσιμέντου, και έχουμε θέσει σε τροχιά ωρίμανσης άλλα 20 έργα. Είναι χαρακτηριστικό ότι έως το 2030, τα δίκτυα μας μπορούν να φιλοξενήσουν 10% βιομεθάνιο. Διαμορφώνουμε ήδη το πλαίσιο και πιλοτικές δράσεις, καθώς και τη συμβατότητα όλων των υποδομών μας με τα ανανεώσιμα αέρια.

1. Επεκτείνουμε τα όρια των ενεργειακών αγορών μας, διευρύνοντας τη σύζευξη με όμορες χώρες, τη συμμετοχή και τα εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου. Ένα χρόνο μετά την έναρξη του market coupling με την Ιταλία στον ηλεκτρισμό, η επικείμενη έναρξη της χονδρεμπορικής αγοράς φυσικού αερίου στους επόμενους μήνες σηματοδοτεί μια νέα εποχή, που ενέχει και γεωπολιτική σημασία.   

1. Προωθούμε την εξοικονόμηση ενέργειας, με στόχο 600.000 κτίρια έως το 2030, κινητοποιώντας 4 δις έως το 2025, και έχοντας ήδη βελτιώσει πολλαπλές παραμέτρους του Εξοικονομώ. Αντίστοιχα, στην ηλεκτροκίνηση, έχοντας θέσει ως στόχο 1 στις 3 νέες ταξινομήσεις να είναι ηλεκτρικά οχήματα έως το 2030, ενισχύουμε στις αρχές του 2022 το πρόγραμμα «Κινούμαι Ηλεκτρικά», θεσπίζοντας αυξημένα οικονομικά κίνητρα. Με στοχευμένες δράσεις επιταχύνουμε την αντικατάσταση ρυπογόνων ταξί και λεωφορείων στα αστικά κέντρα. Η πράσινη μετάβαση είναι αλληλένδετη με την ψηφιακή μετάβαση, και αυτό θα αποτυπωθεί έμπρακτα, με την πολιτική μας για τους έξυπνους μετρητές και τους φορτιστές ηλεκτροκίνησης, δημιουργώντας νέα οφέλη για τους καταναλωτές μας άλλα και ένα νέο φάσμα υπηρεσιών.

1. Στο ίδιο πλαίσιο, μετασχηματίζουμε τα νησιά μας, σε κόμβους καινοτομίας, με την Αστυπάλαια και τη Χάλκη να αποτελούν ήδη διεθνή ορόσημα. Παράλληλα, έχουμε καταρτίσει έναν ολοκληρωμένο οδικό χάρτη, με χρηματοδότηση 1.5 δις ευρώ, για την συγκροτημένη, πράσινη μετάβαση των νησιών μας.

Επανακαθορίζουμε το ενεργειακό μοντέλο

Το πολισχιδές έργο της κυβέρνησής μας θα συνεχιστεί με αμείωτο ρυθμό και το 2022.   Θα συνεχίσουμε μεθοδικά να υλοποιούμε κρίσιμα έργα και πράσινες πολιτικές, απαντώντας με συγκεκριμένα μέτρα στις αγωνίες των πολιτών μας. Πάντα με συνεκτικό σχεδιασμό και με ισχυρά αντανακλαστικά στις διεθνείς προκλήσεις. 

Είναι σαφές ότι επανακαθορίζουμε δυναμικά το ενεργειακό μας μοντέλο και μετασχηματίζουμε τη χώρα μας σε κόμβο πράσινης ενέργειας, θέτοντας τους πολίτες μας στο επίκεντρο. Απαγκιστρωνόμαστε από τον δαίδαλο της γραφειοκρατίας, δημιουργούμε ένα αξιόπιστο επενδυτικό περιβάλλον και λειτουργικές, πράσινες υποδομές για όλους.

Μαζί οικοδομούμε ένα βιώσιμο μέλλον, χωρίς διακρίσεις, χωρίς αποκλεισμούς, με συμμετοχή όλων στην πράσινη ενέργεια, ακόμη και των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας.

-----------------------------------

Ο κ. Κώστας Σκρέκας είναι Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες ενόψει του 2022.