Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έμοιαζε ακριβή - Και μετά ήρθε ο κορωνοϊός

Οι αρνητές της κλιματικής αλλαγής και όσοι εναντιώνονται στην επιθετική κλιματική δράση ισχυρίζονται επί μακρόν ότι οι κυβερνήσεις δεν έχουν τα χρήματα για περιεκτικά μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης. Για παράδειγμα, η Πράσινη Συμφωνία έχει χαρακτηριστεί ως ένα "τρελό, ακριβό μπλέξιμο" από την πολιτική επιτροπή των Ρεπουμπλικάνων.

Μετά όμως, ο κορωνοϊός ανέτρεψε τις καθιερωμένες αντιλήψεις για τα όρια των κρατικών δαπανών. Από τον Αύγουστο, οι κυβερνήσεις ανά τον πλανήτη έχουν αφιερώσει πάνω από 12 τρις. δολάρια σε πακέτα τόνωσης της οικονομίας ώστε να βγουν από την ύφεση που επέφερε η πανδημία - ένα ιλλιγιώδες ποσό που εκπροσωπεί τρεις φορές τις κρατικές δαπάνες μετά τη μεγάλη ύφεση του 2008. Πως συγκρίνονται με τα χρήματα που θα χρειάζονταν για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής;

Αυτό είναι το ερώτημα που εξετάζει μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα στο Science. Σύμφωνα με τους αναλυτές, τα χρήματα που αφιέρωσαν οι κυβερνήσεις για τον κορωνοϊό ξεπερνούν κατά πολύ τις επενδύσεις χαμηλού άνθρακα που οι επιστήμονες θεωρούν ότι χρειάζονται μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια για να αποφευχθεί η κλιματική καταστροφή - κατά δέκα φορές.

Όπως επισημαίνουν, αν μόλις το 12% των πακέτων στήριξης για τον κορωνοϊό δαπανώνταν κάθε χρόνο ως το 2024 σε ενεργειακές επενδύσεις χαμηλών ρύπων και στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, τότε αυτό θα αρκούσε για να περιοριστεί η παγκόσμια θέρμανση στον 1,5 βαθμό Κελσίου όπως θέτει η συμφωνία του Παρισιού. Προς το παρόν, οι εθελοντικές δεσμεύσεις των κρατών θέτουν τον πλανήτη καθ' οδόν προς μια άνοδο τουλάχιστον 3,2 βαθμών ως το τέλος του αιώνα.

Ο Τζοέρι Ρογκέλ, καθηγητής κλιματικής αλλαγής και περιβάλλοντος στο Imperial College του Λονδίνου και εκ των συντακτών της μελέτης, δήλωσε ότι τα ευρήματα φανερώνουν μια ευκαιρία "win-win" για τις κυβερνήσεις ώστε να αντιμετωπίσουν τις έντονες επιδράσεις της πανδημίας και της οικονομικής κρίσης, αλλά επίσης να θέσουν τις οικονομίες τους σε ένα πιο αειφόρο, εύρωστο και ανθεκτικό μακροπρόθεσμο δρόμο.

"Η κρίση αυτή δεν είναι η μόνη που απειλεί τον κόσμο", τόνισε ο Ρογκέλ, αναφερόμενος στην πανδημία.

Η μελέτη επικεντρώθηκε στις δαπάνες που χρειάζονται για τον ενεργειακό τομέα, όπου επενδύσεις 1,4 τρις. δολαρίων μεταξύ του 2020 και του 2024 θα επιτρέψουν στις κυβερνήσεις να αναπτύξουν ΑΠΕ και την εξοικονόμηση ενέργειας. Πρόκειται μόλις για 300 δις. δολάρια παραπάνω από τα 1,1 τρις. δολάρια ετήσιων επενδύσεων που έχουν ήδη ανακοινωθεί βάσει των κλιματικών σχεδίων. Οι συνεργασίες του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα επίσης θα μπορούσαν να παίξουν ρόλο, καθώς οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να μοχλεύσουν ιδιωτικά κεφάλαια καθιστώντας το επενδυτικό περιβάλλον της καθαρής ενέργειας πιο ελκυστικό, για παράδειγμα μειώνοντας το ρίσκο για έργα σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Προκειμένου να επιτευχθεί η κλιματική ουδετερότητα ως το 2050 - η μείωση εκπομπών που χρειάζεται για να κρατηθούμε στον 1,5 βαθμό Κελσίου - οι ερευνητές είπαν ότι οι πράσινες ενεργειακές επενδύσεις θα πρέπει να συνοδευτούν από μείωση των δημοσίων επενδύσεων στα ορυκτά καύσιμα. Προς το παρόν, οι τομείς αυτοί πρόκειται να λάβουν 1,1 τρις. δολάρια ετησίως σε δημόσιο χρήμα ως το 2024, αλλά η μελέτη συνιστά τη μείωση στα 800 δις. ετησίως.

Ο Ρογκέλ υπογράμμισε την ανάγκη να προσφέρουν οι κυβερνήσεις μεταβατική υποστήριξη στους ρυπογόνους κλάδους: "Πρέπει να στηριχθούν οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις ώστε να επανεκπαιδευτούν και να ανακατευθυνθούν", τόνισε μιλώντας για μια "δίκαιη μετάβαση".

Ο Μαρκ Πωλ, καθηγητής οικονομικών και περιβαλλοντικών σπουδών στο New College της Φλώριδας, δήλωσε ότι η μελέτη φανερώνει την οικονομική βιωσιμότητα της κλιματικής δράσης, αλλά επέκρινε τη σύγκριση μεταξύ εφάπαξ οικονομικών "ενέσεων" και της διαρκούς επένδυσης που χρειάζεται για την ενεργειακή μετάβαση. "Είναι σαν να συγκρίνεις πορτοκάλια με μήλα", ανέφερε. Τα έκτακτα πακέτα για τον κορωνοϊό ήταν απαραίτητα, αλλά μοναδικά, όπως το έθεσε. Χρειάζεται μια ολιστική κλιματική απάντηση σε όλους τους οικονομικούς τομείς, όχι μόνο στην ενέργεια, όπως και ομαλοποίηση πολύ μεγαλύτερων ετήσιων δαπανών έως στο 5% του παγκόσμίου ΑΕΠ για τα επόμενα δέκα χρόνια, όπως εκτιμά. Ιδεατά, ο Πωλ είπε ότι τα ποσά αυτά θα διοχετεύονται αυτόματα κάθε χρόνο έως να γίνει η οικονομία πλήρως απανθρακοποιημένη διατηρώντας την ανεργία κάτω από το 3,5%, μια πρόταση που ο ίδιος και άλλοι ειδικοί κατέθεσαν στο Κογκρέσο το Μάρτιο.

Τόσο ο Πωλ, όσο και ο Ρογκέλ συμφωνούν ότι ακόμα και με αρκετά χρήματα υπάρχουν σημαντικά πολιτικά εμπόδια για την κλιματική δράση. "Προφανώς έχουμε τις τεχνολογίες, τους πόρους, τους εργαζόμενους και τα οικονομικά, απλά λείπει η πολιτική βούληση", σχολίασε ο Πωλ.

Από το Μάρτιο, οι ηγέτες της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Νότιας Κορέας και άλλων χωρών κάλεσαν για μια πράσινη ανάκαμψη από τον κορωνοϊό, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της τόνωσης κατευθύνθηκε προς τα ίδια πράγματα με πριν. Ως τα μέσα Οκτωβρίου, οι χώρες του G20 είχαν αφιερώσει πάνω από 223 δις. δολάρια στα ορυκτά καύσιμα έναντι 151 δις. για την καθαρή ενέργεια. Επίσης, η μεγάλη πλειοψηφία των δαπανών για τα ορυκτά καύσιμα ήταν άνευ όρων, δηλαδή χωρίς περιβαλλοντικούς περιορισμούς. Το Σεπτέμβριο ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτιέρεζ, προειδοποίησε τα κράτη να μην σπαταλήσουν πόρους για ορυκτά καύσιμα που θα επιδεινώσουν την κλιματική αλλαγή.

Καθώς έπονται και άλλα πακέτα στήριξης, ο Ρογκέλ δήλωσε ότι είναι δύσκολο να πει κανείς αν οι παγκόσμιοι ηγέτες θα εκμεταλλευτούν την ευκαιρία για να αντιμετωπίσουν την κλιματική κρίση. "Δεν έχω μια γυάλινη σφαίρα, αλλά μπορώ να πω ότι υπάρχει ένα καλό κίνητρο για τις κυβερνήσεις ώστε να ακολουθήσουν αυτές τις πράσινες επενδύσεις", τόνισε.

(grist.org)