Γιάννης Κανουπάκης: Κίνδυνος «τορπιλισμού» των αγωγών αερίου

Με το άνοιγμα του Νοτίου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, το μεγάλο έργο της ΕΕ για τη μεταφορά αερίου από το Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη, η Ελλάδα έχει μία μοναδική, ιστορική ευκαιρία να διαδραματίσει ρόλο-κλειδί στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης και να αναδειχθεί σε ενεργειακό κόμβο της ευρύτερης περιοχής, αποκομίζοντας, συγχρόνως, σημαντικά οικονομικά οφέλη, από την είσπραξη των τελών μεταφοράς -και όχι μόνο-, που, απλά δεν έχει την πολυτέλεια να στερηθεί εν μέσω της προελαύνουσας κρίσης. Για να το πετύχει αυτό, ο Νότιος Διάδρομος πρέπει, φυσικά, να περάσει από την Ελλάδα, με τη δημιουργία του Ελληνικού Διαδρόμου.

Αυτή τη στιγμή, όμως, οι εξελίξεις στην ενεργειακή σκακιέρα δεν φαίνεται να είναι υπέρ της Ελλάδας και οι πιθανότητες διέλευσης του αγωγού, που θα συνδέσει το Αζερμπαϊτζάν με την Ευρώπη, από τη χώρα μας, δυστυχώς, λιγοστεύουν επικίνδυνα, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να πείσει τα κέντρα λήψης αποφάσεων για τα πλεονεκτήματα του αγωγού ITGI, βάσει του οποίου έχει δομήσει τη στρατηγική της. Γιατί βρίσκεται η Ελλάδα σε αυτή τη δυσχερή θέση; Πρώτον, ο αγωγός Nabucco, ένα έργο ευρωπαϊκής "κοπής", μοιάζει να έχει το προβάδισμα έναντι των ITGI και TAP, παρά τα εγγενή ελαττώματα που άπτονται της δυσανάλογα μεγάλης μεταφορικής του ικανότητας και καθιστούν επισφαλή την εξασφάλιση των αναγκαίων ποσοτήτων αερίου, άρα και την οικονομική βιωσιμότητά του. Ο λόγος είναι ότι ο αγωγός Nabucco διαθέτει ένα ισχυρό "όπλο", που μπορεί να τορπιλίσει την ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας, δείχνοντάς της, μια και καλή, την πόρτα της …εξόδου και αυτό είναι η πολιτική υποστήριξη της ΕΕ, που κινείται επιθετικά, για να προωθήσει τον αγωγό.

Ίσως, όμως, ο κυριότερος λόγος είναι ότι πρόσφατα ανακοινώθηκε από την BP, ήτοι την ίδια τη διαχειρίστρια του κοιτάσματος Shah Deniz από το οποίο θα προέλθει το προς μεταφορά αέριο, εναλλακτικό σχέδιο αγωγού, ανταγωνιστικό προς τους τρεις αγωγούς που μέχρι στιγμής διεκδικούν το αέριο, δηλ. τον Nabucco, τον TAP και τον ITGI.

Ο νέος, αποκαλούμενος Αγωγός της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ακολουθώντας διαδρομή παρόμοια με του Nabucco, προσπερνάει την Ελλάδα για να καταλήξει στα σύνορα Ρουμανίας-Ουγγαρίας. Πρόκειται για έναν αγωγό κατά ένα τρίτο μικρότερο του Nabucco και, άρα, φθηνότερο, που διαθέτει μεταφορική ικανότητα προσαρμοσμένη στην παραγωγή του κοιτάσματος Shah Deniz. Η πρόταση για τον νέο αυτό αγωγό, και μάλιστα στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, είναι ενδεικτική της αμφιθυμίας με την οποία αντιμετωπίζει τους υπόλοιπους αγωγούς που διαγωνίζονται για το αέριο η διοικούμενη από την BP κοινοπραξία που εκμεταλλεύεται το κοίτασμα Shah Deniz. 

Ενώπιον της νέας αυτής κατάστασης, που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη ρευστότητα, η ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας χρήζει, απαραιτήτως, αναθεώρησης που θα την θωρακίσει απέναντι στην πρόκληση του Nabucco και των όποιων νέων ανταγωνιστικών αγωγών εμφανίζονται στο προσκήνιο. Αν η κυβέρνηση θέλει να κερδίσει τη μάχη των αγωγών, η έκβαση της οποίας θα κρίνει, σε μεγάλο βαθμό, και, τη μελλοντική θέση της χώρας στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, τότε θα πρέπει να ριχτούμε, με όλες τις δυνάμεις μας, σε αυτόν τον αγώνα. Με άλλα λόγια, για να αυξήσει τις πιθανότητες επιτυχίας του Ελληνικού Διαδρόμου, η κυβέρνηση πρέπει να αξιοποιήσει όλα τα χαρτιά που έχει στη διάθεσή της και να πολλαπλασιάσει τα στοιχήματά της, προβάλλοντας, δηλαδή, τα πλεονεκτήματα τόσο του αγωγού ITGI όσο και του αγωγού TAP. Στηρίζοντας μόνο τον έναν ή τον άλλον αγωγό δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας, αντιθέτως, μάλλον τα βλάπτει, στέλνοντας λάθος μήνυμα στην κοινοπραξία Shah Deniz, που βλεφαρίζει προς την κατεύθυνση αγωγών οι οποίοι παρακάμπτουν την Ελλάδα.

Η λύση αυτή υπαγορεύεται από την κοινή λογική, που θέλει τον οποιονδήποτε σώφρονα επενδυτή επιθυμεί να ελαχιστοποιήσει το ρίσκο των επενδύσεων του, να διαφοροποιεί τα στοιχήματά του, ώστε, οι πιθανές απώλειες, στη μία περίπτωση, να αντισταθμίζονται, από πιθανά κέρδη, στην άλλη. Την πολιτική αυτή ακολουθεί και η Τουρκία, που συνομιλεί και διαπραγματεύεται με όλες τις ενδιαφερόμενες κοινοπραξίες των αγωγών και έχει έτσι διασφαλίσει εθνικό μέρισμα, όποιος αγωγός κι αν επιλεγεί, τελικά, από το "κονσόρτσιουμ" του Shah Deniz. Επειδή τα διακυβεύματα για την Ελλάδα από το ολοένα επικρατέστερο σενάριο της μη ελληνικής διαδρομής είναι πολύ μεγάλα, η κυβέρνηση θα έπρεπε να ανασυντάξει τη στρατηγική της και να στείλει ξεκάθαρο μήνυμα στην εν λόγω κοινοπραξία ότι τον Ελληνικό Διάδρομο τον απαρτίζουν δύο καθ' όλα ικανοποιητικοί αγωγοί πριν να είναι πολύ αργά. 

(Η Ναυτεμπορική, 26/10/2011)