Η Κομισιόν ξεκινάει έρευνα στις συμβάσεις LNG της Qatar Petroleum για παραβιάσεις σε θέματα ανταγωνισμού

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε επίσημη έρευνα για να αξιολογήσει κατά πόσο οι συμφωνίες προμήθειας μεταξύ της εταιρείας εξαγωγών LNG, Qatar Petroleum και των ευρωπαίων εισαγωγέων εμπόδισαν την ελεύθερη ροή φυσικού αερίου εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), κατά παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων της ΕΕ.

Η Επίτροπος, υπέυθυνη για την πολιτική ανταγωνισμού, Margrethe Vestager, δήλωσε ότι “η ενέργεια θα πρέπει να ρέει ελεύθερα εντός της Ευρώπης, ασχέτως από που έρχεται. Ξεκινήσαμε επίσημη έρευνα για να εξετάσουμε κατά πόσο υπάρχουν προβληματικές ρήτρες εδαφικών περιορισμών στις συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου με την Qatar Petroleum. Τέτοιες ρήτρες μπορεί να βλάψουν τον ανταγωνισμό και να εμποδίσουν τους καταναλωτές να απολαύσουν τα οφέλη μιας ολοκληρωμένης αγοράς ενέργειας.”

Να σημειώσουμε ότι η Qatar Petroleum είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG παγκοσμίως και στην Ευρώπη, ελέγχοντας αρκετές επιχειρήσεις που παράγουν και εξάγουν υγροποιημένο φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Η Επιτροπή θα προχωρήσει σε περαιτέρω έρευνα της υπόθεσης με σκοπό να εξετάσει κατά πόσο οι μακροχρόνιες συμφωνίες (περίπου 20 με 25 χρόνια) που έχει συνάψει η Qatar Petroleum για προμήθεια LNG στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο περιλαμβάνουν άμεσα ή έμμεσα γεωγραφικούς περιορισμούς.

Ειδικότερα, ορισμένες ρήτρες που περιέχονται στις συμφωνίες αυτές φαίνεται να περιορίζουν, άμεσα ή έμμεσα, την ελευθερία των εισαγωγέων του ΕΟΧ να πωλούν το υγροποιημένο φυσικό αέριο σε εναλλακτικούς προορισμούς εντός του ΕΟΧ, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για παράδειγμα, μερικές συμβατικές ρήτρες εμποδίζουν τυχόν εκτροπή φορτίων σε άλλο προορισμό ή περιορίζουν τα εδάφη στα οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί εκτροπή ή οι ποσότητες που μπορούν να εκτραπούν. Ως εκ τούτου, αυτές οι ρήτρες ενδέχεται να περιορίσουν αδικαιολόγητα την ελεύθερη ροή LNG που πωλείται από την Qatar Petroleum στον ΕΟΧ, χωρίζοντας την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εάν αποδειχθεί κάτι τέτοιο τότε, τέτοιες πρακτικές ενδέχεται να παραβιάζουν τους αντιμονοπωλιακούς κανόνες της ΕΕ και συγκεκριμένα τα όσα αφορούν συμφωνίες εταιρειών που αναιρούν τον ανταγωνισμό σύμφωνα με το άρθρο 101 της Συνθήκης για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και/ή να τεθεί ζήτημα κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά σύμφωνα με το άρθρο 102 της Συνθήκης και το άρθρο 53 ή/και 54 της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

Σύμφωνα με τα όσα έχουν δημοσιευτεί, η Επιτροπή θα προχωρήσει σε εμπεριστατωμένη έρευνα ως θέμα που έχει προτεραιότητα έναντι άλλων. Σημειώνεται, βέβαια, πως η έναρξη έρευνας από την πλευρά της Επιτροπής δεν προδικάζει και το αποτέλεσμα της έρευνας, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε ανακοίνωσή της Επιτροπής, θέλοντας να αποφύγει ανεδαφικές διαπιστώσεις.

Ενδιαφέρον έχει να σταθούμε, επίσης, στα όσα έχουν προηγηθεί σε ανάλογες περιπτώσεις για να αποκτήσουμε μια καλύτερη εικόνα των όσων διαδραματίζονται και θα ακολουθήσουν.

Αρχικά να επισημάνουμε για ακόμη μία φορά πως η Qatar Petroleum αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή LNG για την Ευρώπη, με ένα μερίδιο που φτάνει περίπου το 40% των συνολικών ευρωπαϊκών εισαγωγών LNG και μάλιστα το μερίδιο αυτό αυξάνει θεαματικά αν δούμε ξεχωριστά συγκεκριμένα κράτη μέλη της Ένωσης. Να θυμίσουμε ότι και η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που εισάγουν LNG από τον καταριανό κολοσσό. 

Τα ευρωπαϊκά δικαστήρια όπως επίσης και προηγούμενες αποφάσης της Επιτροπής έχουν ήδη προχωρήσει στην εφαρμογή της σχετικής αρχής σε προηγούμενο χρόνο, κατά την οποία συμβάσεις που περιορίζουν το έδαφος στο οποίο οι αγοραστές μπορούν να πωλούν τα προϊόντα τους, συνιστούν αντικείμενο παραβίασης του ανταγωνισμού σύμφωνα με τα όσα προβλέπει το άρθρο 101 της Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στον κλάδο του φυσικού αερίου, τέτοιοι κανονισμοί έχουν θεσπιστεί, μεταξύ άλλων μέσα από τις αποφάσεις της Επιτροπής στις περιπτώσεις GDF/ENI και GDF/ENEL.

Πιο πρόσφατα, στην υπόθεση της Gazprom, η Επιτροπή διερεύνησε, βάσει του άρθρου 102 της Συνθήκης, τους εδαφικούς περιορισμούς στο τομέα του φυσικού αερίου υπό την μορφή απαγορεύσεων εξαγωγής και ρήτρες προορισμού. Η Επιτροπή καθόρισε υποχρεωτικές δεσμεύσεις για την ρωσική εταιρεία οι οποίες αποσκοπούν στην διευκόλυνση της ελεύθερης ροής του φυσικού αερίου σε ανταγωνιστικές τιμές στις αγορές φυσικού αερίου σε Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Η έρευνα σχετικά με τις συμφωνίες προμήθειας LNG από την Qatar Petroleum αποτελεί μέρος των προσπαθειών της Επιτροπής να αρθούν οι εδαφικοί περιορισμοί στην ΕΕ, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη μια πλήρως ενοποιημένης ενεργειακής αγοράς σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης πρόσφατα τη μελέτη παρακολούθησης της στρατηγικής για το LNG και την αποθήκευση, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2016 και αναγνωρίζει μεταξύ άλλων θεμάτων, τις ρήτρες προορισμού στα συμβόλαια LNG ως ένα σημαντικό εμπόδιο για τη ρευστότητα και την ανταγωνιστικότητα του κλάδου του φυσικού αερίου.

Τέλος, να προσθέσουμε πως δεν προβλέπεται κάποια νόμιμη προθεσμία για την ολοκλήρωση μιας τέτοιας έρευνας. Η διάρκεια αυτής εξαρτάται από μια σειρά παράγοντες, όπως είναι η πολυπλοκότητα της υπόθεσης, η συνεργασία των επιχειρήσεων με την Επιτροπή και η άσκηση των δικαιωμάτων υπεράσπισης.