Η ιστορία ενός κοιτάσματος...

Στα πιθανά κοιτάσματα που βρίσκονται κάτω από τα τέσσερις χιλιάδες μέτρα βάθος και τα οποία δεν έχουν ερευνηθεί επαρκώς κατά το παρελθόν, στοχεύουν οι έρευνες που θα ξεκινήσουν με γεωτρήσεις, εφόσον οι επενδυτές ανταποκριθούν στην πρόσκληση που απηύθυνε η κυβέρνηση για το Κατάκολο, τα Ιωάννινα και τον Πατραϊκό Κόλπο. Στις περιοχές αυτές υπάρχουν επαρκή ερευνητικά σεισμικά δεδομένα και κατά το παρελθόν έγιναν γεωτρήσεις σε ρηχούς και μέσου βάθους στόχους. Πλέον καθώς οι συνθήκες έχουν ωριμάσει (τεχνολογία, κόστος εξόρυξης αλλά και τιμή πετρελαίου) οι προοπτικές για βαθύτερους στόχους πέραν των 4 χιλιάδων μέτρων είναι ευνοϊκότερες. Το ίδιο ισχύει και για τις θαλάσσιες έρευνες οι οποίες στο παρελθόν περιορίστηκαν σε μεσαία βάθη μέχρι 500 μέτρα σε περιοχές του Ιονίου.

Οι πιθανοί ενδιαφερόμενοι τουλάχιστον εντός του ελληνικού χώρου είναι αφενός ο όμιλος των Ελληνικών Πετρελαίων και αφετέρου η Ενεργειακή Αιγαίου που εκμεταλλεύεται το κοίτασμα του Πρίνου. Και οι δύο εταιρείες έχουν δηλώσει στο παρελθόν το ενδιαφέρον τους για τις περιοχές που διατίθενται προς έρευνα εκμετάλλευση και παρακολουθούν τις διαδικασίες. Ωστόσο αναμένουν τα δεδομένα αλλά και τις λεπτομέρειες της διαδικασίας ώστε να επισημοποιήσουν το ενδιαφέρον τους για τη διεκδίκηση αυτόνομα ή με διεθνή συνεταίρο των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης των περιοχών αυτών. Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά των συγκεκριμένων περιοχών και ποιες είναι οι προσδοκίες από την πρόσκληση; Σύμφωνα με το ΥΠΕΚΑ οι τρεις περιοχές έχουν η κάθε μια τις δικές της προκλήσεις και προοπτικές.

Πατραϊκός Κόλπος

Οι σχετικά πρόσφατες σεισμικές έρευνες στην περιοχή έχουν εντοπίσει ενδιαφέρουσες πετρελαιοπιθανές γεωλογικές δομές. Τα εκτιμώμενα απολήψιμα αποθέματα είναι της τάξης των 200 εκατ. βαρελιών. Η πλέον υποσχόμενη δομή δεν διατρήθηκε από την κοινοπραξία που είχε τα δικαιώματα διότι ο ανάδοχος (Triton) επέστρεψε την περιοχή το 2001 για λόγους εσωτερικών επιχειρηματικών επιλογών. Η περιοχή θεωρείται δύσκολη δεδομένου ότι παρόμοιοι γεωλογικοί στόχοι δεν έχουν διατρηθεί μέχρι σήμερα στον Ελλαδικό χώρο.

Ήπειρος Βόρειο Τμήμα-Ιωάννινα

Ενδιαφέρουσα περιοχή για βαθείς στόχους σε έντονα ορεινό ανάγλυφο. Εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί υψηλού κόστους σεισμική και γεωτρητική έρευνα για τον εντοπισμό πετρελαιοπιθανών γεωλογικών στόχων σε μεγάλα βάθη (> 4.000 μ.). Η γεώτρηση σε μία μεγάλη πετρελαιοπιθανή γεωλογική δομή δεν ολοκληρώθηκε για τεχνικούς λόγους (υψηλές πιέσεις) και η περιοχή επεστράφη από την κοινοπραξία που είχε τα δικαιώματα. Η ανακάλυψη κοιτάσματος υδρογονανθράκων, θα αναβαθμίσει εντυπωσιακά το πετρελαϊκό ενδιαφέρον για την ευρύτερη περιοχή της Δ. Ελλάδος. Πρώτες εκτιμήσεις για εκτιμώμενα απολήψιμα αποθέματα ανέρχονται σε 50-80 εκατ. βαρέλια. Η περιοχή αξιολογείται θετικά και εκτιμάται ότι θα προσελκύσει επενδυτικό ενδιαφέρον λόγω και της γειτονίας της με την Αλβανία η οποία διαθέτει ανάλογα πετρελαϊκά συστήματα.

Δυτικό Κατάκολο

Κοίτασμα πετρελαίου ανακαλύφθηκε το 1982 από τη ΔΕΠ-Α.Ε με εκτιμώμενα απολήψιμα αποθέματα 3 εκατ. βαρέλια σε βάθος 2400-2600 μ. Απέχει περίπου 3,5 χιλ. από το ακρωτήρι Κατάκολο. Την εποχή της ανακάλυψής του θεωρήθηκε οικονομικά οριακό λόγω του μεγάλου βάθους θαλάσσης 250 μ, των τότε τιμών του πετρελαίου αλλά και της παρουσίας υδρόθειου και διοξειδίου του άνθρακα. Σήμερα, οι τιμές του αργού και η τεχνολογία επιτρέπουν την από ξηράς εκμετάλλευσή του με κεκλιμένες γεωτρήσεις, χωρίς να επηρεάζεται καθόλου η θαλάσσια περιοχή και η τουριστική δραστηριότητα ιδιαίτερα στο λιμάνι του Κατάκολου.

Το ιστορικό

Σύμφωνα με στοιχεία που γνωστοποίησε χθες το ΥΠΕΚΑ, η έρευνα Υ/Θ στην Ελλάδα χρονολογείται από στις αρχές του 20ου αιώνα, με τις πρώτες γεωτρητικές εργασίες να εκτελούνται από εταιρείες όπως η London Oil Development, HELLIS, PANISRAEL, DEILMAN-ILIO στις περιοχές Έλος Κερί Ζακύνθου, τη ΒΔ. Πελοπόννησο και τον Έβρο. Το 1960 ξεκινά μια συστηματικότερη προσπάθεια από το τότε Υπουργείο Βιομηχανίας με τη συνδρομή του ΙΓΜΕ και σύμβουλο το Γαλλικό Ινστιτούτο πετρελαίων (IFP). Πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες γεωλογικές κυρίως έρευνες στη χερσαία Ελλάδα και εκτελέστηκαν 17 γεωτρήσεις μικρού βάθους. Την ίδια περίοδο, μεγάλες εταιρείες πετρελαίων έλαβαν παραχωρήσεις, όπως η BP (Αιτωλοακαρνανία), ESSO (ΒΔ Πελοπόννησο, Ζάκυνθο, Παξοί), HUNT (Θεσσαλονίκη), TEXACO (Θερμαϊκός), CHEVRON (Λήμνος), ANSCHUTZ (Θεσσαλονίκη-Επανομή) και OCEANIC-COLORADO (Θρακικό πέλαγος), οι οποίες πραγματοποίησαν περισσότερες από 40 γεωτρήσεις σε ξηρά και θάλασσα.

Οι περισσότερες από τις γεωτρήσεις αυτές διέτρησαν γεωλογικούς στόχους με ενθαρρυντικές ενδείξεις υδρογονανθράκων και συνέβαλαν στον εμπλουτισμό της γεωλογικής γνώσης και στην ενίσχυση της πεποίθησης για τις θετικές δυνατότητες της Χώρας. Αποτέλεσμα βεβαίως των ερευνών αυτών ήταν η ανακάλυψη των πρώτων εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων στη θαλάσσια περιοχή της Θάσου – κοίτασμα πετρελαίου Πρίνος και κοίτασμα φυσικού αερίου Ν. Καβάλας- από την OCEANIC (1971-1974). Το 1975 ιδρύεται η ΔΕΠ Α.Ε και ψηφίζεται από την Ελληνική Βουλή ο πρώτος Νόμος για τις έρευνες υδρογονανθράκων (ν. 468/76). Το 1985 ιδρύεται η ΔΕΠ ΕΚΥ θυγατρική της ΔΕΠ Α.Ε, ενώ το 1995 ψηφίζεται ο ν. 2289/95 που αναμόρφωσε το αδειoδοτικό καθεστώς σύμφωνα με τη σχετική κοινοτική οδηγία. Στις ΔΕΠ & ΔΕΠ-ΕΚΥ παραχωρήθηκαν από το Ελληνικό Δημόσιο 24 ερευνητικές άδειες σε περιοχές στην ξηρά και τη θάλασσα χωρίς διαγωνισμό. Εκτελέστηκαν 73.000 χιλιόμετρα σεισμικών 2D και 2.500 τ. χιλ. σεισμικών 3D, καθώς και 73 ερευνητικές γεωτρήσεις βασισμένες στις σεισμικές έρευνες.

Αποτέλεσμα της ερευνητικής δραστηριότητας ήταν η ανακάλυψη του κοιτάσματος πετρελαίου στο Κατάκολο και του κοιτάσματος φυσικού αερίου στην Επανομή.

Το 1996, πραγματοποιήθηκε ο πρώτος διεθνής γύρος παραχωρήσεων 6 περιοχών. Παραχωρήθηκαν τελικά 4 περιοχές στη Δ. Ελλάδα: ΒΔ Πελοπόννησος & Αιτωλοακαρνανία στην εταιρεία Τriton και Ιωάννινα & Δ. Πατραϊκός κόλπος στη εταιρεία Enterprise Oil. Επενδύθηκαν 85 εκατ. €. σε σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις. Οι έρευνες δεν απέδωσαν, αλλά και οι γεωτρήσεις δεν έφθασαν το βάθος που προέβλεπαν οι αρχικές συμφωνίες. Δεν διερευνήθηκαν δύο σημαντικοί στόχοι: Στα Ιωάννινα με την εγκατάλειψη της βαθιάς γεώτρησης (4.000 μ.) λόγω σοβαρών τεχνικών προβλημάτων από την εταιρεία Enterprise Oil και στο Δ. Πατραϊκό κόλπο όπου δεν εκτελέστηκε η προγραμματισμένη γεώτρηση λόγω αποχώρησης της εταιρείας Triton (εξέπεσε εγγυητική επιστολή $8 εκατ.). Οι εταιρίες αποχώρησαν το 2000-2001.

(Capital, 7/10/2011)