«Πράσινο φως» από ΡΑΕ για τη δράση ανταγωνιστών της ΔΕΗ στα νησιά…

Ανοίγει η αγορά ηλεκτρισμού των νησιών, καθώς δίνεται η δυνατότητα στους ιδιώτες προμηθευτές, ακόμη και στους παραγωγούς εφόσον επιθυμούν να στήσουν εκεί μονάδες, να ανταγωνιστούν ευθέως τη ΔΕΗ, "σπάζοντας" σταδιακά το μονοπώλιο που αυτή έχει σε Αιγαίο, Ιόνιο και Κρήτη.

Το πράσινο φως προς αυτή την κατεύθυνση ανάβει ο κώδικας διαχείρισης του ηλεκτρικού συστήματος των μη διασυνδεδεμένων νησιών, που αναρτήθηκε σήμερα στην ιστοσελίδα της ΡΑΕ, για δημόσια διαβούλευση η οποία θα διαρκέσει μέχρι και τις 31 Οκτωβρίου, ώστε αμέσως μετά να τεθεί σε ισχύ.

Κυρίαρχο στοιχείο της λειτουργίας της νησιωτικής αυτής αγοράς ηλεκτρισμού, είναι ο τρόπος αμοιβής του κάθε παραγωγού, που θα προκύπτει από το μεταβλητό του κόστος, βάσει προκαθορισμένων τιμών, σύμφωνα με μια συγκεκριμένη μεθοδολογία. Δεν θα καθορίζεται δηλαδή από τη προσφορά που αυτός υποβάλει (όπως ισχύει σήμερα με την αγορά χονδρικής στην ηπειρωτική χώρα), αλλά βάσει μιας μεθοδολογίας που θα λαμβάνει υπόψη τα τεχνικά χαρακτηριστικά της μονάδας του και τις παραμέτρους κόστους (π.χ. τρέχουσες τιμές πετρελαίου, κ.ο.κ).

Τι εξυπηρετεί αυτό το νέο καθεστώς; Αποσκοπεί στο να εμποδίσει τυχόν παιχνίδια με τις προσφορές, όπως συμβαίνει σήμερα στην αγορά χονδρικής, που θα μπορούσαν να εκτινάξουν στα ύψη την τιμή χονδρικής στα νησιά. Επιχειρεί δηλαδή να συγκρατήσει το κόστος παραγωγής, και να διασφαλίσει την αποπληρωμή των επενδύσεων.

Σε… real time, η ισχύς των ΑΠΕ

Ειδικά για τις ΑΠΕ, για την καλύτερη δυνατή ενσωμάτωση τους στο νησιωτικό σύστημα, οι «πράσινοι» παραγωγοί θα υποχρεούνται να δηλώνουν τη διαθέσιμη ισχύ τους σε real time, σε διάφορες ώρες της ημέρας, και όχι από την προηγουμένη, όπως ισχύσει σήμερα, με την αγορά ηλεκτρισμού στην ηπειρωτική χώρα. Το σημερινό καθεστώς που ισχύει για την ηπειρωτική χώρα, προβλέπει ότι οι παραγωγοί ΑΠΕ δηλώνουν τα διαθέσιμα μεγαβάτ από την προηγούμενη ημέρα, με αποτέλεσμα έτσι ο διαχειριστής, να πέφτει πολλές φορές έξω στις εκτιμήσεις του.

Επίσης, στην πρόταση της ΡΑΕ διαφέρει ο τρόπος υπολογισμού του τιμήματος για τη διαθεσιμότητα ισχύος των συμβατικών μονάδων. Στα νησιά, η τιμολόγηση δεν θα γίνεται με τα ενιαία Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος (τα γνωστά ΑΔΙ), αλλά με προκαθορισμένο τίμημα ανά τεχνολογία μονάδας, που θα αντανακλά στο μέτρο του εφικτού, το πραγματικό κόστος διαθεσιμότητάς της.

Σέρνεται εδώ και έξι χρόνια

Το άνοιγμα της αγοράς των νησιών που «σέρνεται» εδώ και έξι περίπου χρόνια, αποτελεί κοινοτική υποχρέωση, και δέσμευση που έχει αναλάβει η χώρα μας στο πλαίσιο του μνημονίου. Η μέχρι τώρα καθυστέρηση έχει δημιουργήσει νομική αντιδικία της ΔΕΗ με τους ιδιώτες προμηθευτές ρεύματος, οι οποίοι μάλιστα κάποια περίοδο είχαν αρνηθεί να πληρώνουν τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) που αφορούν στην κάλυψη του υπερβολικού κόστους παραγωγής ρεύματος στα νησιά, αφού δεν μπορούσαν να πουλήσουν εκεί ρεύμα. Το εμπόδιο αυτό αίρεται με το νέο κώδικα της ΡΑΕ, ο οποίος προβλέπει επίσης μεταξύ των άλλων, τα εξής :

α) Εκπόνηση μελετών για τη λειτουργία, διαχείριση και ανάπτυξη των ηλεκτρικών συστημάτων, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση των καταναλωτών από τις συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και αντίστοιχα να μεγιστοποιηθεί η διείσδυση των ΑΠΕ.

β) Παροχή κινήτρων είτε για τη βελτίωση της απόδοσης των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής είτε για την αντικατάστασή τους, αν τελικά κριθεί ότι η λειτουργία τους είναι ασύμφορη. Σύμφωνα με την Αρχή, με αυτόν τον τρόπο θα μειωθεί μακροπρόθεσμα το κόστος παραγωγής, άρα και αυτό των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), και τελικά θα ωφεληθεί ο καταναλωτής. Παράλληλα, θα είναι δυνατό να προσδιορίζεται για κάθε νησί ξεχωριστά το κόστος παραγωγής και οι αντίστοιχες επιβαρύνσεις στο λογαριασμό των ΥΚΩ.

γ) Λειτουργία και διαχείριση των μονάδων ΑΠΕ και των υβριδικών σταθμών υπό ειδικό καθεστώς που θα διασφαλίζει την κατά προτεραιότητα ένταξή τους στο σύστημα, έναντι των συμβατικών, οι οποίες θα λειτουργούν στα ελάχιστα επίπεδα που απαιτούνται για τη σταθερότητα του συστήματος.

Ποιο είναι το σκεπτικό της ΡΑΕ

Ο νέος Κώδικας της ΡΑΕ για τα μη διασυνδεδεμένα νησιά καταρτίστηκε κυρίως με βάση το ότι η ηλεκτροδότηση των νησιών στηρίζεται επί το πλείστον σε πετρελαϊκές μονάδες της ΔΕΗ, επιβαρύνοντας τους καταναλωτές, μέσω των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), με 500 εκ. ευρώ ετησίως, ποσό το οποίο ήδη αυξάνεται σημαντικά με την αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, αλλά και τις αυξήσεις του ΕΦΚ στο πετρέλαιο.

Επιπλέον, στην ηλεκτροδότηση των νησιών συμβάλλουν συμπληρωματικά αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, τα οποία όμως λειτουργούν υπό καθεστώς εγγυημένων τιμών αγοράς (feed-in tariff) και, συνεπώς, δεν συμβάλουν στη δημιουργία ανταγωνιστικών συνθηκών στην ηλεκτροπαραγωγή των νησιών.

Σύμφωνα με τη ΡΑΕ, οι ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν τα ηλεκτρικά συστήματα των νησιών (πχ. μεγάλες αυξομειώσεις της ζήτησης, ακριβές πετρελαϊκές μονάδες, ανάγκη για μεγάλη εφεδρεία ισχύος, σημαντική συμβολή των ΑΠΕ), οδηγούν σε αισθητά μειωμένη λειτουργία των συμβατικών μονάδων, με σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ τους, ως προς το βαθμό χρησιμοποίησης. Οδηγούν επίσης σε αδυναμία ανάκτησης του κεφαλαιουχικού κόστους για ορισμένες εξ’ αυτών, μέσα από τους συνήθεις μηχανισμούς της αγοράς (π.χ. με μηχανισμό ΟΤΣ).

Όπως καταλήγει η Αρχή, μπορεί με τη θέσπιση του νέου κώδικα να απελευθερώνεται η αγορά στα νησιά, ωστόσο είναι βέβαιο ότι η μετάβαση στο νέο καθεστώς θα απαιτήσει σημαντική δουλειά και χρόνο για την οργάνωση του διαχειριστή και τη δημιουργία των αναγκαίων υποδομών. Συνεπώς, είναι αναγκαία η πρόβλεψη μεταβατικών διατάξεων για την ομαλή μετάβαση στο νέο αυτό καθεστώς, χωρίς να προκύψουν εμπόδια για το άνοιγμα της αγοράς.