Σοβαρές διαφορές μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωβουλής στις διαπραγματεύσεις για το πακέτο της Καθαρής Ενέργειας

Στο πακέτο της Καθαρής Ενέργειας και το στάδιο στο οποίο βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών οργάνων, αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, μιλώντας στο συνέδριο της HAEE η Νεκταρία Καρακατσάνη, μέλος της ΡΑΕ.  

Είναι αρκετές και σημαντικές οι διαφοροποιήσεις που διαπιστώνονται μεταξύ Ευρωκοινοβουλίου και Συμβουλίου, τόνισε η κ. Καρακατσάνη και ανέφερε:

Για παράδειγμα, αναφορικά με το ποσοστό των ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση έως το 2030, το Συμβούλιο υιοθέτησε έναν πιο συντηρητικό στόχο, εμμένοντας στο 27% που προτάθηκε από την Κομισιόν, ενώ το Ευρωκοινοβούλιο αντιπρότεινε τον πιο φιλόδοξο στόχο του 35%. Ο υψηλότερος στόχος μεταφράζεται σε αισθητά υψηλότερες επενδύσεις ΑΠΕ, με τη διαφορά να εκτιμάται στα 90 δις € σε ευρωπαϊκή κλίμακα. 

Ένα άλλο, θεμελιώδες, παράδειγμα αντιφατικών θέσεων αφορά το όριο εκπομπών CO2 για τις μονάδες παραγωγής. Το σκεπτικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που πρότεινε το περιβαλλοντικό όριο,  είναι ότι στην πορεία προς την καθαρή ενέργεια, οι ρυπογόνες μονάδες δεν πρέπει να επιβαρύνουν τους καταναλωτές με πρόσθετες αποζημιώσεις,  πέραν δηλαδή των εσόδων τους από την αγορά. Έτσι, η υπέρβαση του ορίου των 550 γρ. CO2/ΚWh θα συνεπάγεται ότι η αντίστοιχη μονάδα δεν μπορεί να διεκδικήσει αμοιβή από τους διαγωνισμούς που θα διεξάγονται, στο πλαίσιο των μηχανισμών επάρκειας. Το Ευρωκοινοβούλιο υιοθέτησε μια αυστηρότερη προσέγγιση, προκρίνοντας την εφαρμογή της απαγόρευσης άμεσα για τις νέες μονάδες, δηλαδή με τη θέση σε ισχύ των νέων κανονισμών (η οποία εκτιμάται στα μέσα του 2019), και 5 χρόνια αργότερα για τις παλιότερες μονάδες.  Ωστόσο, το Κοινοβούλιο θέλει να μεταθέσει την εφαρμογή της απαγόρευσης κατά 5 έτη.   

Επίσης, το Ευρωκοινοβούλιο προτείνει τον περιορισμό της χρονική διάρκειας των σχημάτων επάρκειας, αλλά και των συμβάσεων που συνάπτονται, σε 5 έτη και 1 έτος αντιστοίχως. Τα σχήματα που έχουν εγκριθεί από την Διεύθυνση Ανταγωνισμού θα πρέπει να προσαρμοστούν άμεσα στους περιορισμούς που θα νομοθετηθούν τελικά. Η επίπτωση θα είναι έντονη σε κάποιες χώρες, όπως στην περίπτωση της Πολωνίας.

Όπως είπε επίσης η κ. Καρακατσάνη, το σχήμα των στρατηγικών εφεδρειών, που αποτελεί επιλογή της Γερμανίας, του Βελγίου αλλά και Σκανδιναβικών χωρών, εξαιρείται από τον περιορισμό των 550 γρ. Αντιθέτως, το Ευρωκοινοβούλιο προκρίνει την εφαρμογή ενός ετήσιου ορίου εκπομπών, στο επίπεδο των 200 γρ CO2/KW έναντι της τιμής 700 γρ. που είχε προταθεί αρχικά, για τις περιπτώσεις αυτές. Εκτιμάται ότι ο συμβιβασμός αυτός συνεπάγεται ότι ανθρακικές μονάδες της Γερμανίας μπορούν να συμμετέχουν στους μηχανισμούς επάρκειας, εφόσον λειτουργούν για 500-600 ώρες ετησίως. 

Αντίστοιχα, έχουν εκφραστεί διαφορετικές απόψεις μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωκοινοβουλίου, όσον αφορά παραμέτρους της συμμετοχής των ΑΠΕ στις αγορές, πιθανές εξαιρέσεις από τις υποχρεώσεις εξισορρόπησης για μικρά έργα, καθώς και τον τρόπο αποζημίωσης των ΑΠΕ σε περιπτώσεις περικοπών. Γενικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στις ενδο-ημερήσιες αγορές και τη λειτουργία διασυνοριακών αγορών κατά το δυνατόν πλησιέστερα στον πραγματικό χρόνο, με εργαλεία που θα επιτρέπουν την καλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ και της απόκρισης ζήτησης, αλλά και την αποκάλυψη των τιμών, χωρίς περιορισμούς.  Οι θέσεις αυτές δεν υιοθετούνται απαραίτητα από αρκετά κράτη μέλη, που προκρίνουν πιο «προστατευτικά» σχήματα σε εθνικό επίπεδο. 

Ανησυχητικό, σύμφωνα με την κ. Καρακατσάνη, είναι και το γεγονός ότι, ενώ το κεντρικό σημείο αναφοράς όλων των κανονιστικών κειμένων είναι ο ενεργός ρόλος των καταναλωτών, έντονος είναι ο σκεπτικισμός που εκφράζεται γύρω από τις ενεργειακές κοινότητες, ειδικά από τη Γερμανία και την Ισπανία. Οι χώρες αυτές προκρίνουν ένα αυστηρότερο πλαίσιο όρων και υποχρεώσεων που θα τις διέπουν, ειδικά όσον αφορά τη δραστηριότητα της διανομής ενέργειας στα δίκτυα. Είναι προφανές ότι οι χώρες με ισχυρότερη επίδραση στην Ευρώπη, επιδιώκουν μια προσαρμογή των ρυθμίσεων στα δικά τους δεδομένα και ζητούμενα.

Ουσιώδεις διαφορές

Σύμφωνα με όσα είπε το μέλος της ΡΑΕ, οι συζητήσεις που έχουν προγραμματιστεί εντός του Μαΐου αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αυτό που εμφανώς αποτυπώνεται σε κάθε αναδιατύπωση των επιμέρους κειμένων και των κρίσιμων άρθρων τους είναι ότι τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ καλούνται να συγκλίνουν σε μια κοινή κατεύθυνση, έχοντας ουσιώδεις διαφορές στα σημεία αφετηρίας αλλά και στα σημεία μετάβασης. Διαφορετικά χαρακτηριστικά ενεργειακού μίγματος, διαφορετικός βαθμός διασυνδέσεων, διαφορετικό επίπεδο ενεργειακής εξάρτησης, συνθέτουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η σχετική ιεράρχηση επιμέρους ενεργειακών στόχων ποικίλλει αισθητά. Για κάποιες χώρες, η περιβαλλοντική διάσταση είναι ο βασικός πυλώνας, για άλλες η ενεργειακή ασφάλεια, ενώ για κάποιες η έμφαση είναι στην ανταγωνιστικότητα των αγορών. 

«Συμπερασματικά, επίκεντρο του Πακέτου της Καθαρής Ενέργειας, όπως άλλωστε αναφέρεται στον τίτλο του,  είναι όλοι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές. Η βασική αυτή αρχή θα πρέπει να διατηρηθεί, προκειμένου να έχει ουσιαστική επίδραση η εφαρμογή του. Συναφής για τις διεργασίες που θα συντελεστούν μέχρι την οριστικοποίηση των κειμένων είναι ίσως ο στίχος του Ελύτη: “Μια νομοθεσία άχρηστη στις εξουσίες θα ήταν αληθινή σωτηρία”», κατέληξε η κ. Καρακατσάνη.