World Energy Outlook: Πρωτοφανής η διείσδυση στις ΑΠΕ, αλλά με ανισορροπίες γεωγραφικά και τεχνολογικά

Στις προκλήσεις και τις νέες τάσεις που αναδύονται εστιάζει η νέα ετήσια έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, World Energy Outlook.

Όπως αναφέρει μεταξύ άλλων ο οργανισμός στο εισαγωγικό του σημείωμα:

Η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία υπογραμμίζουν τους διαρκείς κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια που αντιμετωπίζει ο πλανήτης.

Η αστάθεια στις σημερινές ενεργειακές αγορές υπενθυμίζει τη διαρκή σημασία της ενεργειακής ασφάλειας – η θεμελιώδης και κεντρική αποστολή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) – και τους τρόπους με τους οποίους τα πιο αποδοτικά, καθαρά ενεργειακά συστήματα μπορούν να μειώσουν τους κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια.

Οι μεταβάσεις στην καθαρή ενέργεια έχουν επιταχυνθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, διαμορφωμένες από κυβερνητικές πολιτικές και βιομηχανικές στρατηγικές, αλλά υπάρχει μεγαλύτερη αβεβαιότητα στο βραχυπρόθεσμο μέλλον από ό,τι συνήθως για το πώς θα εξελιχθούν αυτές οι πολιτικές και οι στρατηγικές.

Η εμπεριστατωμένη, ανεξάρτητη ανάλυση και τα συμπεράσματα που βασίζονται σε δεδομένα είναι ζωτικής σημασίας για να διαχειριστεί κανείς τις σημερινές αβεβαιότητες του ενεργειακού τομέα

Αντανακλώντας τις σημερινές αβεβαιότητες, τα τρία κύρια σενάριά μας συμπληρώνονται από περιπτώσεις ευαισθησίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ηλεκτροκίνηση, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) και τον τρόπο με τον οποίο οι καύσωνες, οι πολιτικές ενεργειακής αποδοτικότητας και η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης (AI) θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι είναι πολλοί, αλλά οι ισορροπίες στην αγορά αμβλύνονται, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για έντονο ανταγωνισμό μεταξύ διαφόρων καυσίμων και τεχνολογιών

Η επόμενη φάση προς ένα ασφαλέστερο και πιο βιώσιμο ενεργειακό σύστημα θα πραγματοποιηθεί σε ένα νέο πλαίσιο για την αγορά ενέργειας, το οποίο χαρακτηρίζεται από συνεχείς γεωπολιτικούς κινδύνους, αλλά και από σχετικά άφθονη παραγωγή καυσίμων και τεχνολογιών

Πόσο γρήγορα θα εξελιχθούν οι μεταβάσεις στην καθαρή ενέργεια;

Η καθαρή ενέργεια εισέρχεται στο ενεργειακό σύστημα με πρωτοφανή ρυθμό, συμπεριλαμβάνοντας περισσότερα από 560 γιγαβάτ (GW) νέας ισχύος ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που προστέθηκαν το 2023, αλλά η ανάπτυξή της δεν είναι καθόλου ομοιόμορφη όσον αφορά τις τεχνολογίες και τις χώρες.

Η Κίνα ξεχωρίζει: αντιπροσωπεύει το 60% της νέας εγκατεστημένης ισχύος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που προστέθηκε παγκοσμίως για το 2023 – και μόνο η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τα φωτοβολταϊκά στην Κίνα πρόκειται να ξεπεράσει, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2030, τη συνολική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής στο σήμερα.

Η δυναμική της καθαρής ενέργειας παραμένει αρκετά ισχυρή ώστε να οδηγήσει σε κορύφωση της ζήτησης για καθένα από τα ορυκτά καύσιμα έως το 2030

Η ζήτηση για ενεργειακές υπηρεσίες αυξάνεται ραγδαία, με αιχμή τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, αλλά η συνεχής πρόοδος των μεταβάσεων σημαίνει ότι, μέχρι το τέλος της δεκαετίας, η παγκόσμια οικονομία μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται χωρίς να χρησιμοποιεί επιπλέον πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή άνθρακα.

Ο κόσμος έχει την ανάγκη και την ικανότητα να προχωρήσει πολύ πιο γρήγορα

Η άφθονη δυνατότητα παραγωγής καθαρών τεχνολογιών δημιουργεί περιθώρια για ταχύτερες μεταβάσεις που κινούνται προς την κατεύθυνση της ευθυγράμμισης με τους εθνικούς και παγκόσμιους στόχους μηδενικών καθαρών εκπομπών, αλλά αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν οι ανισορροπίες στις σημερινές επενδυτικές ροές και στις αλυσίδες εφοδιασμού καθαρών τεχνολογιών.

Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται ραγδαία, αλλά σε ποια επίπεδα θα φτάσει;

Το περίγραμμα ενός νέου, με μεγαλύτερη διείσδυση ηλεκτρισμού, ενεργειακού συστήματος έρχεται στο προσκήνιο καθώς η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται ραγδαία

Η αυξανόμενη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων, η οποία συνδέεται εν μέρει με την αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, έχει ήδη κάποιες ισχυρές τοπικές επιπτώσεις, αλλά οι πιθανές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην ενέργεια είναι ευρύτερες και περιλαμβάνουν τον καλύτερο συντονισμό των συστημάτων στην ηλεκτροπαραγωγή και τους συντομότερους κύκλους καινοτομίας

Η άνοδος της ηλεκτροκίνησης, με επικεφαλής την Κίνα, δυσχεραίνει τη θέση των παραγωγών πετρελαίου

Η επιβράδυνση της αύξησης της ζήτησης πετρελαίου στο σενάριο STEPS φέρνει τους μεγάλους κατόχους πόρων σε δύσκολη θέση, καθώς αντιμετωπίζουν σημαντική υπερπροσφορά.

Ποιος θα επωφεληθεί από το νέο κύμα LNG;

Η αύξηση της παγκόσμιας εξαγωγικής ικανότητας υγροποιημένου φυσικού αερίου κατά σχεδόν 50% είναι στον ορίζοντα, με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ, αλλά οι τιμές που χρειάζονται πολλοί προμηθευτές για να ανακτήσουν τις επενδύσεις τους μπορεί να μη δελεάσουν τις αναπτυσσόμενες οικονομίες να στραφούν στο φυσικό αέριο σε μεγάλη κλίμακα: κάτι πρέπει να γίνει

Οι χαμηλότερες τιμές των καυσίμων αμβλύνουν τις ανησυχίες για προσιτές τιμές και για βιομηχανική ανταγωνιστικότητα στις οικονομίες που εισάγουν καύσιμα

Το νέο πλαίσιο της αγοράς μπορεί να δώσει κάποια ανάσα σε χώρες και περιοχές που εισάγουν καύσιμα – όπως είναι η Ευρώπη, η Νότια και η Νοτιοανατολική Ασία – οι οποίες έχουν πληγεί σημαντικά από τις υψηλότερες τιμές των ορυκτών καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας τα τελευταία χρόνια.

Ένα βιώσιμο ενεργειακό σύστημα πρέπει να είναι ανθρωποκεντρικό και ανθεκτικό

Ένα νέο ενεργειακό σύστημα πρέπει να κατασκευαστεί για να έχει διάρκεια: αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίο να δοθεί προτεραιότητα στην ασφάλεια, στην ανθεκτικότητα και στην ευελιξία και να διασφαλιστεί ότι τα οφέλη της νέας οικονομίας της ενέργειας θα είναι κοινά.

Αναδύονται διαχωριστικές γραμμές για την ενέργεια και το κλίμα, οι οποίες μπορούν να γεφυρωθούν μόνο αν παρασχεθεί μεγαλύτερη βοήθεια στις φτωχότερες χώρες, στις κοινότητες και στα νοικοκυριά για να διαχειριστούν το αρχικό κόστος της αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης μιας πολύ μεγαλύτερης διεθνούς υποστήριξης.

Επιλογές και συνέπειες

Παρά την αυξανόμενη δυναμική των μεταβάσεων, ο κόσμος απέχει ακόμη πολύ από μια πορεία ευθυγραμμισμένη με τους στόχους του κλίματος. Οι αποφάσεις των κυβερνήσεων, των επενδυτών και των καταναλωτών πολύ συχνά εδραιώνουν τα ελαττώματα του σημερινού ενεργειακού συστήματος, αντί να το ωθήσουν προς μια καθαρότερη και ασφαλέστερη διαδρομή.