Τι θα περιλαμβάνει η ελληνική πρόταση προς την Κομισιόν για το Taxonomy - Mέχρι 21 Ιανουαρίου το περιθώριο από Βρυξέλλες

Σειρά ερωτημάτων προς τις Βρυξέλλες για τα πολλά θολά σημεία του νέου Taxonomy, όπως υπό ποιές προϋποθέσεις θα ισχύσουν τα χαμηλά όρια εκπομπών έως 270 γραμμαρίων CO2 ανά κιλοβατώρα των μονάδων αερίου, κατά πόσο μπορούν να επιτευχθούν με ένα μείγμα καυσίμου, όπως αέριο και υδρογόνο ή με δέσμευση CO2 και ποια θα είναι η χρονική αφετηρία εφαρμογής του μέτρου, θα περιλαμβάνει η πρόταση που ετοιμάζεται να αποστείλει η ελληνική πλευρά.

Κοινή παραδοχή είναι ότι «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», όπως λέει άνθρωπος με γνώση των διαπραγματεύσεων, καθώς για να επιτευχθούν τόσο χαμηλά όρια θα πρέπει οι νέες μονάδες να καίνε εκτός από φυσικό αέριο και υδρογόνο σε αναλογίες 50%-50% ή να υιοθετήσουν τεχνολογίες CCS, χωρίς όμως μέχρι τώρα οι Βρυξέλλες να έχουν κάνει ειδική αναφορά σε αυτά. Μόνο σε μια τέτοια περίπτωση υπολογίζεται ότι οι μονάδες θα είναι σε θέση να εκπέμπουν κοντά στα 250 γραμμάρια CO2 ανά παραγόμενη κιλοβατώρα.

Αν και είναι σαφές ότι η πρόταση αντιμετωπίζει αρνητικά το φυσικό αέριο, θέτοντας φραγμούς προκειμένου να το περιορίσει, πηγές της αγοράς δεν παραγνωρίζουν το γεγονός ότι αυτό συμπεριελήφθη στο Taxonomy για πράσινες επενδύσεις, κάτι που μέχρι πρότινος δεν θεωρούνταν πιθανό. Διατηρώντας τους προβληματισμούς τους, θεωρούν ότι εφόσον τροποποιηθεί το τελικό κείμενο, δηλαδή βρεθεί τρόπος να επιτευχθούν τα χαμηλά όρια εκπομπών με ένα μείγμα καυσίμου, τότε είναι εφικτή η υλοποίηση των μονάδων, οι οποίες φυσικά θα κοστίσουν ακριβότερα των αρχικών προϋπολογισμών. Παρόμοια είναι και η άποψη του ΥΠΕΝ το οποίο για διαπραγματευτικούς λόγους στο «παζάρι» που θα ακολουθήσει με τις Βρυξέλλες, θα προτείνει υψηλότερα όρια εκπομπών και θα τονίζει ότι με τα προτεινόμενα οι επενδύσεις σε μονάδες φυσικού αερίου τίθενται εν αμφιβόλω, θέτοντας και αυτό το ζήτημα του μείγματος καυσίμου.

Στο συγκεκριμένο θέμα, η ελληνική πλευρά θα ζητά διευκρινίσεις από τη Κομισιόν για τις προϋποθέσεις, αλλά και για το γεγονός π.χ. ότι το αν και το πότε θα μπορούν οι νέες μονάδες να χρησιμοποιούν υδρογόνο, δεν εξαρτάται από τις ίδιες, αλλά από εξωγενείς παράγοντες. Το βασικό ερώτημα είναι τι αξία μπορεί να έχουν τα οποιαδήποτε σενάρια πρόσμιξης αερίου με υδρογόνο, όταν ακόμη δεν έχουν γίνει ούτε επενδύσεις πάνω στο πρωτοποριακό αυτό καύσιμο, ούτε είναι σαφές με ποιο τρόπο και μέσω ποιών δικτύων αυτό θα μεταφέρεται. Το πράσινο υδρογόνο είναι μια τεχνολογία που απαιτεί πολύ μεγάλες ποσότητες ρεύματος για την παραγωγή του και είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν μπορεί να φτάσει τόσο γρήγορα στην αναγκαία κλίμακα για μαζική κατανάλωση. Το ίδιο ισχύει και για το συνθετικό μεθάνιο, που ναι μεν εκπέμπει χαμηλότερους ρύπους, ωστόσο αποτελεί κι αυτό μια εκκολαπτόμενη αγορά.

Η προθεσμία που έχει θέσει η Κομισιόν για λήξη της διαβούλευσης με τις χώρες-μέλη είναι μέχρι τις 21 Ιανουαρίου, δηλαδή σε εννιά μέρες από σήμερα, εντός των οποίων οι ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγοί θα έχουν αποστείλει τις θέσεις τους στο ΥΠΕΝ, προκειμένου και εκείνο να καταρτίσει τα τελικά κείμενα.

Σε κάθε περίπτωση καμιά από τις νέες μονάδες που δρομολογούν οι ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ & Motor Oil, ΔΕΗ, Εlpedison, όμιλος Κοπελούζου δεν πιάνει τα όρια εκπομπών που θέτει η Κομισιόν, ούτε φυσικά της Mytilineos, την οποία όμως δεν αφορά το θέμα αφού είναι σχεδόν έτοιμη και η δοκιμαστική της λειτουργία τοποθετείται μέσα στους επόμενους μήνες. Οι εκπομπές για τις εν λειτουργία μονάδες αερίου είναι γύρω στα 380 γραμμάρια CO2 ανά κιλοβατώρα, ενώ για τις υπό κατασκευή ή όσες δρομολογούνται, κοντά στα 330 γραμμάρια. Εφόσον οι νέες μονάδες δεν πάρουν την πράσινη ευρωπαϊκή ετικέτα (green label), θα δυσκολέψουν οι όροι χρηματοδότησής τους από τον ιδιωτικό τομέα, αφού μεγάλες τράπεζες και funds επιλέγουν πλέον να χρηματοδοτούν μόνο projects με πράσινο αποτύπωμα. Σε κάθε περίπτωση, ακριβώς επειδή το διακύβευμα είναι μεγάλο, οι πιέσεις να αλλάξουν τα όρια πολλές και αυτοί που θίγονται, πέραν των ηλεκτροπαραγωγών κάθε χώρας είναι και οι μεγάλοι προμηθευτές μηχανολογικού εξοπλισμού, δύσκολα το «παζάρι» με τις Βρυξέλλες θα καταλήξει σε αδιέξοδο. 

Τούτο δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αρκετές ασάφειες στην πρόταση (π.χ. όπως πώς θα αξιολογείται η αντικατάσταση από τις νέες μονάδες αερίου αντίστοιχης αποσυρόμενης ισχύος από άνθρακα), ενώ η γενικότερη εκτίμηση είναι ότι η διατύπωση ευνοεί τη Γερμανία που έχει μεγάλο χρονικό ορίζοντα απολιγνιτοποιησης, αλλά όχι χώρες με ταχύτερους ρυθμούς, όπου η εναπομείνασα ισχύς άνθρακα θα είναι ήδη χαμηλή πριν την κατασκευή νέων μονάδων, όπως η Ελλάδα.

Στο ακραίο σενάριο που η Κομισιόν αρνηθεί να βάλει νερό στο κρασί της και όχι μόνο διατηρήσει τα σημερινά χαμηλά όρια εκπομπών, αλλά και φέρει εμπόδια στο να επιτευχθούν αυτά με άλλο μείγμα καυσίμου, τότε διατρέχουμε τον κίνδυνο κάποιες από μονάδες να μη γίνουν. Δίχως τρεις τουλάχιστον νέες μονάδες φυσικού αερίου τις οποίες έχουν συνυπολογίσει όσοι ασχολούνται με τον ενεργειακό σχεδιασμό (Εθνικός Ενεργειακός Σχεδιασμός, ΑΔΜΗΕ), προκειμένου να αντικαταστήσουν την παραγωγή από λιγνιτικά φουγάρα της ΔΕΗ που θα σβήσει ως το 2023, η χώρα θα αντιμετωπίσει τα επόμενα χρόνια σοβαρό πρόβλημα επάρκειας. Αν κριθεί ότι ελλοχεύει τέτοιος κίνδυνος, τότε θα τεθεί ως θέμα κατά πόσο η προγραμματισμένη απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ, πρέπει να πάει προς τα πίσω. Αυτό με τη σειρά του θα μπορούσε να συμπαρασύρει ως ένα ντόμινο και τους φιλόδοξους στόχους για την πράσινη μετάβαση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για πολλές προγραμματισμένες επενδύσεις. Αλλά όλα αυτά δεν παύουν να είναι με τα σημερινά δεδομένα πολύ ακραία σενάρια.