Τα παλιά αντλησιοταμιευτικά επιβίωσαν από το Β' Παγκόσμιο, αλλά ίσως "πεθάνουν" λόγω της Μέρκελ

Μπορεί να επιβίωσαν από τους βομβαρδισμούς του Β’ Παγκοσμίου και την σοβιετική εποχή, αλλά ορισμένες μονάδες αντλησιοταμίευσης στην Κεντρική Ευρώπη είναι πλέον αντιμέτωπες με τον αφανισμό εξαιτίας των στάσιμων τιμών, των νέων τεχνολογιών και των ρυθμιστικών αγκυλώσεων στο Βερολίνο.

Οι μονάδες που κινδυνεύουν κέρδιζαν χρήματα αγοράζοντας φθηνή ενέργεια τη νύκτα ώστε να αντλήσουν νερό ψηλά στα βουνά και στη συνέχεια το απελευθέρωναν την ημέρα, όταν οι τιμές ήταν υψηλότερες. Αν και ήταν πολύ επικερδείς στην εποχή πριν τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά, οι συνθήκες στην αγορά είναι πλέον τόσο κακές για την αντλησιοταμίευση που η σουηδική Vattenfall και η νορβηγική Statkraft δηλώνουν ότι ίσως κλείσουν τις μονάδες τους στη Γερμανία, τη στιγμή που η Alpiq Holding θέλει να πουλήσει δικές της στην Ελβετία.

Είναι ακόμη ένα παράδειγμα του πως η πολιτική ενεργειακής μετάβασης της καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ έχει οδηγηθεί σε προβλήματα. Οι μονάδες αντλησιοταμίευσης είναι σχεδιασμένες να λειτουργούν εντός δευτερολέπτων και είναι ιδανικές για την εξομάλυνση των διακυμάνσεων του δικτύου, η οποία επιδεινώνεται από την φύση της παραγωγής των ΑΠΕ. Ενώ τα φ/β και τα αιολικά λαμβάνουν 20 δις. ευρώ επιδοτήσεων από το Βερολίνο, τα αντλησιοταμιευτικά δεν παίρνουν τίποτα εκτός από παραπάνω ρυθμίσεις και αυξημένα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο.

«Θα με εξέπληττε αν όλες αυτές οι μονάδες έκλειναν», δηλώνει ο Αντρέας Γκαντόλφο, αναλυτής του Bloomberg New Energy Finance. «Δημιούργησες ένα ταμιευτήρα, έσκαψες το βουνό και έχυσες το τσιμέντο. Γιατί να αντικαταστήσεις μια τεχνολογία που είναι ήδη έτοιμη;».

Η αύξηση της παραγωγής των φωτοβολταϊκών διέβρωσε το παραδοσιακό premium της διαφοράς των ημερησίων τιμών έναντι των νυκτερινών σε μόλις 25%. Ήταν τέσσερις φορές υψηλότερο το 2008. Ακόμα και το εισόδημα από την προμήθεια σχεδόν ακαριαίας ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο σε ώρες υψηλής ζήτησης έχει εξανεμιστεί, καθώς μειώθηκε κατά 95% την τελευταία εξαετία.

Πέραν αυτού, οι ιδιοκτήτες αντλησιοταμιευτικών με ηλικία άνω των 20 ετών πρέπει να πληρώνουν για τη χρήση του δικτύου όταν αντλούν ηλεκτρισμό καθώς λογίζονται ως καταναλωτές από το ρυθμιστή. Αυτό «τρώει» σχεδόν όλα τους τα κέρδη, σύμφωνα με το γερμανικό σύνδεσμο BDEW.

«Μαχόμαστε για να παραμείνουν οι υφιστάμενες μονάδες στο σύστημα», δηλώνει σχετικά ο Μάρεν Πέτερσεν, επικεφαλής του τομέα παραγωγής του BDEW στο Βερολίνο. «Λέμε ότι η καλύτερη στήριξη είναι να βγάλουν τις χειροπέδες και να δημιουργήσου ανταγωνισμό επί ίσοις όροις».

Η αντλησιοταμίευση είναι απαραίτητη καθώς η Γερμανία προσαρμόζεται στην άνοδο των ΑΠΕ και οι παραγωγοί τους εξασφαλίζουν ήδη κάποια πλεονεκτήματα, σύμφωνα με τη Μπεάτε Μπάρον, εκπρόσωπο του υπουργείου Οικονομίας. Για παράδειγμα, νέες μονάδες όπως η προτεινόμενη μετατροπή ενός παλιού ορυχείου, δεν χρεώνονται τέλη δικτύου για τα πρώτα 20 χρόνια λειτουργίας τους.

Η Γερμανία διαθέτει 7 γιγαβάτ αντλησιοταμίευσης, μια ισχύ ίση με τους πέντε μεγαλύτερους πυρηνικούς αντιδραστήρες της χώρας. Οι μονάδες περιλαμβάνουν αυτή της Vattenfall (1 γιγαβάτ) που λειτούργησε το 2003, μέχρι αυτή της RWE που επέζησε από τους συμμαχικούς βομβαρδισμούς του Β’ Παγκοσμίου. Τα γερμανικά φράγματα ήταν εκ των βασικών στρατηγικών στόχων των συμμαχικών βομβαρδιστικών.

Η πληθώρα πράσινης γερμανικής ενέργειας πλήττει επίσης τους γείτονές της. Η σουηδική Alpiq Holding προσπαθεί χωρίς επιτυχία εδώ και ένα χρόνο να πουλήσει μειοψηφικό μερίδιο στα υδροηλεκτικά της, τα οποία περιλαμβάνουν αντλησιοταμίευση. Η Axpo Holding ήδη απομείωσε την αξία της μονάδας 2,1 δις. δολαρίων που πρόκειται να λειτουργήσει αυτό το καλοκαίρι. Στην Αυστρία, νέα έργα δεν θα ξεκινήσουν πριν το 2020, ενώ τα περισσότερα δεν θα λειτουργήσουν πριν το 2025, αν λειτουργήσουν καν.

Υπερβολικό κόστος

Η αναβάθμιση και συντήρηση των παλαιότερων μονάδων στοιχίζει εκατομμύρια και αυτός είναι ο λόγος που η Statkraft σκέφτεται να κλείσει τη μονάδα της στη Γερμανία όταν χρειαστούν νέες επενδύσεις. Η Vattenfall αποφάσισε πέρυσι να σταματήσει τη λειτουργία της μονάδας Νίντερβαρθα πέραν της κάλυψης των συμβολαίων για προμήθεια του δικτύου και προμήθειας νερού για χώρο αναψυχής στον κάτω ταμιευτήρα της. Η τελευταία φορά που αυτή η 87χρονη μονάδα αναγκάστηκε να σταματήσει ήταν όταν η Σοβιετική Ένωση κατέσχεσε τον εξοπλισμό της για αποζημίωση. Η RWE δήλωσε σχετικά ότι οι μονάδες τελούν υπό πίεση, αλλά αρνήθηκε να σχολιάσει την κερδοφορία τους.

Η Γερμανία έχει τα φόντα για να αυξήσει την εγκατεστημένη υδροηλεκτρική της ισχύ 20 φορές. Τα προτεινόμενα έργα ύψους 3 γιγαβάτ δεν αναμένονται πριν το 2025, αφού δηλαδή η χώρα κλείσει όλους τους πυρηνικούς της αντιδραστήρες, σύμφωνα με το BDEW. Η Trianel είναι μια από τις εταιρείες που θέλει να έχει τη δυνατότητα να υλοποιήσει τα δύο έργα της.

«Προχωράμε πιο αργά με τα έργα μας», δήλωσε ο Έλμαρ Θίεν, επικεφαλής υδροηλεκτρικών στη Trianel. «Δεν υπάρχει βιώσιμο επιχειρηματικό σχέδιο πριν τις αρχές της επόμενης δεκαετίας για την αντλησιοταμίευση και αυτό βασίζεται εξ ολοκλήρου στη χονδρεμπορική ή τις τιμές εξισορρόπησης. Επίσης, δεν βλέπουμε αλλαγές στην αγορά ακόμη».

Ένα άλλο πρόβλημα είναι ο ανταγωνισμός από τις μπαταρίες, οι οποίες γίνονται ολοένα και μεγαλύτερες, φθηνότερες και μπορούν να φορτίζονται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Η πρόκληση αυτή απέχει ακόμα καθώς οι μπαταρίες διαθέτουν σήμερα ένα κλάσμα της ισχύος των αντλησιοταμιευτικών.

«Η πιο ισχυρή μπαταρία που μπορεί να φανταστεί κανείς είναι τα αντλησιοταμιευτικά μας, τα οποία μπορούν να διαχειριστούν μεγάλους όγκους και είναι ήδη εγκατεστημένα», τονίζει ο Μάγκνους Χολ, διευθύνων σύμβουλος της Vattenfall, μιας από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου στη Γερμανία. «Σήμερα, όμως, τα τέλη που πληρώνουμε μαζί με τη μικρή διακύμανση των τιμών τις καθιστούν μη βιώσιμες».

(των Γουειζίν Ζα και Τζέσπερ Σταρν, Bloomberg)