Τα αποκαϊδια ενός στρεβλού ευ ζην

Τις τελευταίες δεκαετίες η έννοια του ¨ευ ζην¨ ταυτίστηκε απολύτως με το ¨έχειν¨.   Και μάλιστα όσο πιο πολλά είχε ή έδειχνε να έχει κάποιος, τόσο περισσότερο  κάλυπτε το προβαλλόμενο μοντέλο κοινωνικής ευζωῒας και γινόταν όχι μόνο αποδεκτός αλλά και παράδειγμα προς μίμηση.

Το μονομερές αυτό αναπτυξιακό μοντέλο, έχουν πλέον όλοι συμφωνήσει, δημιούργησε την κλιματική αλλαγή, η οποία εκδηλώνεται με  κρίσεις που έχουν καταστροφικές συνέπειες. Πλημμύρες, φωτιές, ξηρασίες, καύσωνες  με πρωτοφανείς εντάσεις, ξεπερνώντας κάθε δυνατότητα πρόβλεψης και αντιμετώπισης των μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων.  Δυστυχώς δημιουργήσαμε ένα εκρηκτικό περιβάλλον για το οποίο δεν υπάρχουν ¨οδηγίες χρήσεως¨. Το κόστος των πρωτόφαντων καταστροφών τεράστιο, οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό, σε πολλά επίπεδα μη διαχειρίσιμο.  

Η ετήσια έκθεση της IPCC, που συνέπεσε με τις καταστροφές του καλοκαιριού, υπογραμμίζει όχι μόνο την ανάγκη ενίσχυσης των δημόσιων υποδομών αλλά πρωτίστως την ανάγκη πρόληψης της διεύρυνσης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής με την οργανωμένη και πρωτίστως οικουμενική προσπάθεια αναστροφής της.

Η Ε.Ε. πραγματικά πρωτοπορεί, Fit for 55, Πράσινη Μετάβαση, Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, Ταμείο Συνοχής και Ανάκαμψης, Ευρωπαϊκοί Κανονισμοί για την Ενεργειακή Εξοικονόμηση, Renovation Wave, κριτήρια ESG, κ.α.  Φτάνουν όμως αυτά;

Προωθείται  δεκαετίες τώρα, για λόγους καθαρά οικονομικούς,  ένα μοντέλο μονομερούς ανάπτυξης και ευζωῒας που περιλαμβάνει  πολλά, μα πάρα πολλά υλικά αγαθά.  Τα αντικείμενα αυτά παράγονται συνήθως σε χώρες μακρινές, με πολύ ελαστικούς περιβαλλοντικούς κανονισμούς,   έχουν βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα για την  εξασφάλιση των πρώτων υλών, την ενέργεια, την κατασκευή, τη συσκευασία και την μεταφορά στον τόπο κατανάλωσης και πολλές φορές είναι φτηνά σε οικονομική αξία για τον αγοραστή.  Εύκολα τα αγοράζουμε, εύκολα χαλάνε, εύκολα τα πετάμε και παίρνουμε άλλα…  Κάποιες φορές το άλλοθί μας είναι ότι τοποθετούμε ό,τι έχει απομείνει στους κάδους ανακύκλωσης για να τα έχουμε καλά με την οικολογική (!) μας συνείδηση… Η έννοια της επισκευής, ανακατασκευής και επαναχρησιμοποίησης είναι εκτός του υφιστάμενου αναπτυξιακού μοντέλου μαζικής κατανάλωσης.

Συμφωνούμε επίσης όλοι ότι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των ορυκτών καυσίμων είναι πολύ βαρύ, αλλά παράλληλα η χρήση τους διεθνώς αυξάνεται διαρκώς, μιας και η διεθνής κοινότητα χρειάζεται ολοένα και περισσότερα υλικά αγαθά για να υπηρετήσουν την ευζωῒα της.  Οι ΑΠΕ και η διεύρυνση της χρήσης τους συνιστούν πηγές ενέργειας με πολύ ελαφρύτερη περιβαλλοντική επιβάρυνση αλλά παράλληλα δίνουν το άλλοθι και το έναυσμα για ακόμη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας, απενοχοποιώντας την υπερκατανάλωση. 

Τι είναι αυτό που μπορεί να μας διδάξει το αρχαιοελληνικό πνεύμα; Μα φυσικά την αξία του ¨μέτρου¨ και την ανάγκη προώθησης του ¨κοινού καλού¨.  Οι τελευταίες αυξήσεις στο κόστος της ενέργειας και των πρώτων υλών μπορούν να αποτελέσουν την αφορμή για περιορισμό της ακόρεστης μανίας για κατανάλωση και για να κάνουμε μόδα ένα νέο μοντέλο ευζωῒας, αυτό στο οποίο προσδιορίζουμε τις πραγματικές μας ανάγκες, τις ιεραρχούμε και μετά καταναλώνουμε.

Μακάρι τα αποκαῒδια των καταστροφικών πυρκαγιών να αποδειχθούν αποκαῒδια του στρεβλού αναπτυξιακού μοντέλου που δημιουργήσαμε και υπηρετήσαμε, ατομικά, κοινωνικά, εταιρικά, κυβερνητικά.  Μακάρι να μπορέσουν να γίνουν το εύφορο έδαφος στο οποίο θα αναγεννηθεί μια ριζική κοινωνική μεταστροφή που θα μεταβολίσει την κλιματική κρίση σε μια ισχυρή προωθητική δύναμη προς ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο, πραγματικά βιώσιμης ανάπτυξης, που θα περιλαμβάνει την λελογισμένη κατανάλωση όλων των διαθέσιμων φυσικών πόρων.

Ας ονειρευτούμε έναν πολύχρωμο κόσμο και ας αγωνιστούμε για να γίνουμε άξιοι των ονείρων μας.  Για να μην είναι αυτό το καλοκαίρι το δροσερότερο του μέλλοντός μας …

- του Δημήτρη Κόλλια, Διευθυντή Ανάπτυξης GREENESCO Ενεργειακή Α.Ε, εταιρείας των ΔΕΗ Ανανεώσιμες και Attica Finance.