Στο τραπέζι η ελληνική πρόταση για μια Task Force που θα συντονίζει Διαχειριστές, Ρυθμιστές και κυβερνήσεις για τις διασυνοριακές ροές - Το περυσινό μάθημα φαίνεται να κινητοποιεί την Κομισιόν

Την ανάγκη για ένα καλύτερο συντονισμό μεταξύ Διαχειριστών, Ρυθμιστών και κυβερνήσεων, μέσω μιας Task Force, που θα πρέπει να δημιουργηθεί μέσα στο επόμενο τρίμηνο, ώστε να διασφαλίσει ενόψει του καλοκαιριού ότι υπάρχει επαρκής δυναμικότητα στις διαδυνδέσεις, προλαμβάνοντας να διορθώσει τις όποιες αστοχίες, φαίνεται να κατανοεί η Κομισιόν.

Στη πράξη, η ελληνική πλευρά επανέλαβε σύμφωνα με πληροφορίες προς τους ομολόγους της κατά το χθεσινό άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας ότι επείγει η δημιουργία ενός μηχανισμού πρόληψης ενεργειακών κρίσεων, καθώς είναι πάντα υπαρκτός ο κίνδυνος να επαναληφθεί και το φετινό καλοκαίρι ένα ασύμμετρο σοκ με ακραίες διαφορές τιμών στη ΝΑ Ευρώπη, όπως και πέρυσι.

Ένας συνδυασμός δηλαδή από ακραίες θερμοκρασίες, μαζί με τυχόν χαμηλή υδροηλεκτρική παραγωγή, βλάβες σε μονάδες (προγραμματισμένες και μη) και πλεονάζουσα ζήτηση από την Ουκρανία, που θα οδηγήσει ξανά σε εκτίναξη των τιμών χονδρικής, τις οποίες θα κληθούν και πάλι να πληρώσουν οι καταναλωτές.

Και στη λογική αυτή, ανέδειξε την ανάγκη να συσταθεί εγκαίρως, όπως είπε και ο υπ. Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μια ομάδα κρούσης που θα τσεκάρει εκ των προτέρων και συντονισμένα όλα τα κρίσιμα συστατικά για την ασφάλεια εφοδιασμού των αγορών της περιοχής. Το capacity στις διασυνδέσεις και αν είναι επαρκές, πόσες και ποιες μονάδες βρίσκονται εκτός λειτουργίας, καθώς και τι μέτρα έχουν λάβει ή προτίθενται να λάβουν οι Ρυθμιστές, οι Διαχειριστές και οι κυβερνήσεις των χωρών για να θωρακίσουν τα συστήματά τους. 

«Αν για παράδειγμα, ξαναζήσουμε μια επανάληψη του καλοκαιριού του 2024, με υπερβολικά ελλείμματα στις ροές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Αυστρίας και Ουγγαρίας, ο συγκεκριμένος μηχανισμός θα δίνει άμεση εντολή στους TSOs, να αυξήσουν τις ροές προς τη ΝΑ Ευρώπη, προκειμένου το πρόβλημα να μη μεταδοθεί στο διάδρομο Ρουμανίας - Βουλγαρίας - Ελλάδας», όπως εξηγούν πηγές του ΥΠΕΝ.

Εκτός καλοκαιριού οι συντηρήσεις των διασυνδέσεων, έγκαιρα stress tests

Κατ’ αντιστοιχία, μια τέτοια Task Force μεταφράζεται σε καλύτερο συντονισμό για τις συντηρήσεις των διασυνδέσεων της περιοχής, έτσι ώστε αυτές να μην γίνουν μέσα στο καλοκαίρι, αλλά νωρίτερα την άνοιξη και κατόπιν ενημέρωσης των ενδιαφερόμενων χωρών. Αντίθετα πέρυσι, οι συντηρήσεις κρίσιμων υποδομών για τη περιοχή είχαν φτάσει να γίνουν τον Ιούλιο, τις ημέρες με υψηλή ζήτηση, με κάθε χώρα να ενεργεί κατά το δοκούν χωρίς κανένα συντονισμό με τις άλλες.

Ταυτόχρονα μια τέτοια ομάδα κρούσης θα φροντίσει να προηγηθούν stress tests των διασυνοριακών διασυνδέσεων και των ηλεκτρικών συστημάτων, και όλα αυτά να γίνουν εγκαίρως, πριν τους πρώτους καύσωνες, ώστε να αναδειχθούν οι αδυναμίες. Πχ, μπορεί στον ένα χρόνο που μεσολάβησε η Ουγγαρία να έχει κλείσει ακόμη μια μονάδα. Στον αντίποδα, μπορεί και να έχει προσθέσει μια καινούργια.

Συνοψίζοντας, ο στόχος είναι να μην επαναληφθεί αυτό που συνέβη πέρυσι, όπου Διαχειριστές, Ρυθμιστές και κυβερνήσεις είχαν εν πολλοίς μια ψευδή εικόνα για όσα συνέβαιναν. Δηλαδή, ζούσαν σε μια εικονική πραγματικότητα βάσει της οποίας νόμιζαν ότι έχουν στη διάθεση τους περισσότερες μονάδες απ’ όσες πραγματικά διέθεταν.

Η Κομισιόν και συγκεκριμένα ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν λέγεται ότι άκουσε θετικά την ελληνική πρόταση και δεσμεύθηκε να μπει μπροστά η σύσταση της Task Force, που ούτως ή άλλως προβλέπεται στα μέτρα του κοινοτικού πακέτου «Action Plan for affordable energy». Σε πρώτη φάση, οι συνομιλητές των κ.κ. Παπασταύρου και Τσάφου, λέγεται πως ήταν θετικοί.

Αν και αυτό μένει να φανεί και στη πράξη, οπότε και θα γίνει σαφές αν θα αποδώσει η πίεση της ελληνικής πλευράς, είναι κρίσιμο όλοι οι TSOs της περιοχής της ΝΑ Ευρτώπης, οι Regulators και οι κυβερνήσεις να έχουν ένα κοινό σημείο αναφοράς σε επίπεδο Κομισιόν.

Το στοίχημα δημιουργίας της Task Force

Στην ανάγκη καλύτερου συντονισμού των αγορών της ΝΑ Ευρώπης, είχε αναφερθεί παλαιότερα, με την ιδιότητα του ως συμβούλου του Πρωθυπουργού για θέματα ενέργειας, ο Νίκος Τσάφος, απευθύνοντας μάλιστα το κάλεσμα για ανάληψη δράσης προκειμένου η ενιαία αγορά να γίνει και στην πράξη ενιαία, και όχι μόνο στα λόγια.

Σε ανάρτησή του, το περυσινό Οκτώβριο, αναφερόμενος στην τότε επιστολή Μητσοτάκη προς την Πρόεδρο της Κομισιόν, σημείωνε ότι «η πρόκληση δεν είναι πλέον μόνο η εγκατάσταση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών (στο οποίο η Ελλάδα διαπρέπει), αλλά η δημιουργία του κατάλληλου περιβάλλοντος, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, που θα επιτρέψει σε αυτές τις πηγές να ευδοκιμήσουν και να προσφέρουν χαμηλότερες τιμές στους καταναλωτές».

Στο ίδιο μήκος κύματος, εξέφραζε την ανησυχία του για τους ασύμμετρους κινδύνους από την ενεργειακή κρίση του καλοκαιριού του 2024 και υπογράμμιζε την ανάγκη να ευθυγραμμιστούν οι αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο από τις χώρες- μέλη (π,χ. για το πότε μια συμβατική μονάδα μεγάλης ισχύος τίθεται εκτός λειτουργίας).

Καθώς επίσης να υπάρξει ένα ισχυρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ με αντικείμενο την εποπτεία των αγορών ηλεκτρισμού, μαζί με καλύτερα εργαλεία για τη διαχείριση των στρεβλώσεων που δημιουργούνται όταν οι τιμές αυξάνονται υπέρμετρα σε μια αγορά που ήταν μέχρι πρότινος συζευγμένη.