Σταθάκης στη Ρωσία: Βήματα μπροστά για τον Turkish Stream, αλλά με το βλέμμα στραμμένο στις Βρυξέλλες

Τα ρωσικά επενδυτικά σχέδια, και συγκεκριμένα η επέκταση του αγωγού Turkish Stream για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου σε Τουρκία, Ελλάδα και από τη χώρα μας στην Ιταλία, έχουν τη στήριξη της ελληνικής κυβέρνησης, εφόσον όμως είναι συμβατά με το κοινοτικό δίκαιο.

Στη φράση αυτή περικλείεται το μήνυμα που φαίρεται να μετέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας Γιώργος Σταθάκης προς τον Ρώσο υπουργό Ενέργειας Αλεξάντερ Νόβακ, με τον οποίο και συναντήθηκε στο περιθώριο του συνεδρίου "Russian Energy Week 2017", το οποίο διεξάγεται σε Μόσχα και Αγία Πετρούπολη. 

Ασφαλώς και ο υπουργός συζήτησε με τον ομολόγο του τα επόμενα βήματα του έργου, επανέλαβε ότι η Αθήνα αναγνωρίζει τον σημαντικό του ρόλο, και μετέφερε τη βούληση της ελληνικής κυβέρνησης να το στηρίξει μέσω της ενεργοποίησης του αδειοδοτημένου ελληνοϊταλικού αγωγού (IGI Poseidon). Ταυτόχρονα όμως φαίρεται να έκανε σαφές στη ρωσική πλευρά ότι την τελευταία κουβέντα για την επέκταση του αγωγού σε ελληνικό και ιταλικό έδαφος,  την έχουν οι Βρυξέλλες, και ότι το project έχει ακόμη δρόμο, όπως προκύπτει και από τις με διπλωματικό τρόπο, δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. 

"Η Ρωσία θα παραμείνει βασικός εταίρος της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής με βάση τους κανόνες και τα οικονομικά δεδομένα της Ε.Ε., γι αυτό και είναι ανάγκη να πρυτανεύσει η προοπτική σταθερής συνεργασίας ΕΕ-Ρωσίας", ήταν η δήλωση Σταθάκη.

Στην πράξη ο υπουργός γνωρίζει τόσο τις πιέσεις που ασκούν οι ΗΠΑ στις Βρυξέλλες, όσο και ότι η Κομισιόν δεν έχει δώσει το "οκ", τουλάχιστον όχι ακόμη, στη Gazprom να εξάγει ποσότητες αερίου στην Ευρώπη. Γνωρίζει επίσης πως το έργο συναρτάται με την επέκταση του αγωγού μεταφοράς Ρωσίας - Γερμανίας του λεγόμενου "Nord Stream 2", που θα διασχίζει τη Βαλτική, και ο οποίος εφόσον προχωρήσει, παρακάμπτοντας την Ουκρανία και δίνοντας μια νέα δίοδο στο ρωσικό αέριο, τότε ο Turkish Stream δεν αποκλείεται να μείνει για πάντα στα χαρτιά.

Τα παραπάνω διαμορφώνουν και τη πάγια στάση της ελληνικής πλευράς, που φροντίζει να κρατά "ανοικτές πόρτες" με όλους τους παίκτες στη σκακιέρα, χωρίς όμως και να δεσμεύεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να ανατρέψει ευαίσθητες ισορροπίες. Η ελληνική κυβέρνηση ξέρει πολύ καλά ότι οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, και ότι οι Βρυξέλλες δεν έχουν ακόμη ανοίξει τα χαρτιά τους, παρ’ ότι οι Ιταλοί κάνουν εντατικό λόμπει υπέρ του Turkish Stream, και του IGI Poseidon, τόσο στην έδρα της Κομισιόν, όσο και σε άλλες πρωτεύουσες της Ευρώπης και οχι μόνο.

Η Ρώμη δεν φαίνεται να κάμπτεται από τις αμερικανικές ανησυχίες. Κινείται μεθοδικά, εξασφαλίζει συμμαχίες, και υπογράφει τη μία συμφωνία μετά την άλλη, με πιο κομβική εκείνη της 2ας Ιουνίου 2017 μεταξύ Edison-Gazprom-ΔΕΠΑ για την κατασκευή του Νοτίου Διαδρόμου παρουσία του Αλέξη Τσίπρα. Είχε προηγηθεί η συμφωνία μεταξύ Eni-Gazprom.

Τότε ήταν που άρχισε δειλά-δειλά, και η ελληνική κυβέρνηση να επανεξετάζει το παλαιό σχέδιο επί κυβερνήσεως Κώστα Καραμανλή, που προβλέπει την υποθαλάσσια μεταφορά μέσω Ιονίου στη νότια Ιταλία, γύρω στα 15-20 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως ρωσικού αερίου.

Στη πρόσφατη συνάντηση της Κέρκυρας, ο Πρωθυπουργός Πάολο Τζεντιλόνι έθεσε στον Τσίπρα το θέμα, πάνω στη λογική ότι έχει εξασφαλίσει το "οκ" των Βρυξελλών. Οι Αμερικανοί μπορεί να μην θέλουν τον ρωσικό αγωγό, αλλά οι Ιταλοί τον θέλουν και γνωρίζουν ότι ο ΤΑΡ και το αζερικό φυσικό αέριο δεν μπορούν να ικανοποιήσουν τις ενεργειακές τους ανάγκες, τόσο σε μέγεθος όσο και σε κόστος. Ετερο πλεονέκτημα, είναι ότι ο υποθαλάσσιος αγωγός IGI Poseidon έχει λάβει από παλιά το σύνολο των υποχρεωτικών αδειών για την κατασκευή και λειτουργία του.

Το επιχείρημα που κατ’ επανάληψη διατυπώνει η Ρώμη, τόσο προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όσο και αλλού, είναι ότι ο Turkish Stream, και ο IGI Poseidon, δεν πρόκειται να αυξήσει την ρωσική παρουσία αερίου στην Ευρώπη. Διότι ο στόχος της, όπως λέει η ιταλική πλευρά, είναι να αντικαταστήσει την όδευση του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ιταλία, από το Βορρά, δηλαδή μέσω Αυστρίας, με μια οικονομικότερη, σύμφωνα με τις μελέτες τους διαδρομή, τη Νότια.

Κανείς φυσικά δεν μπορεί να προεξοφλήσει τη στάση των ΗΠΑ, ωστόσο αν τελικά η Τουρκία επιτρέψει την δημιουργία του αγωγού μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου και με δεδομένου ότι οι Ιταλοί το θέλουν και το απαιτούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δύσκολα μια ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να "σαμποτάρει" το ενδιάμεσο τμήμα, όσες πιέσεις και να δεχθεί.

Το έργο φυσικά το έχουμε ξαναδεί. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που ο αμερικανός πρέσβης Τζέφρι Πάιατ επιτέθηκε κατά της Μόσχας από την Αλεξανδρούπολη, μιλώντας για αυξανόμενες ρωσικές παρεμβάσεις στα Βαλκάνια.

Στα ραντάρ των ΗΠΑ πληθαίνουν τον τελευταίο καιρό τα "σήματα" για αυξανόμενη ρωσική παρέμβαση στα εσωτερικά των βαλκανικών χωρών, καθώς η σύσφιξη των σχέσεών τους με την Δύση, σε συνδυασμό με τα ενεργειακά έργα που αυτή προωθεί, σημαίνουν μείωση της ενεργειακής τους εξάρτησης από τη Μόσχα, η οποία σήμερα φτάνει έως και το 90%.

Στις χθεσινές δηλώσεις του πάντως προς το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Σταθάκης, ήταν πολύ προσεκτικός. "Είναι προφανές ότι πάμε σε μια μετάβαση όπου το φυσικό αέριο θα παίζει πλέον καθοριστικό ρόλο εν μέσω της μεγάλης ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και θα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις που δεν θα διαταράξουν την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η Ρωσία θα παραμείνει βασικός εταίρος της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής με βάση τους κανόνες και τα οικονομικά δεδομένα της Ε.Ε", δήλωσε χαρακτηριστικά ο Σταθάκης.