Σοφοκλής Πιταροκοίλης: Η φυσική επιλογή του ήλιου για μια χώρα σαν την Ελλάδα

Στην πρόσφατη ημερίδα που διοργάνωσε το ΥΠΕΚΑ στο Μέγαρο Μουσικής για την ενέργεια, ο κος Παπακωνσταντίνου σε σχετική ερώτηση απάντησε ότι η επιλογή της ηλιακής ενέργειας σαν μοναδικού τροφοδότη για το πρόγραμμα Ήλιος αποτέλεσε φυσικό επακόλουθο του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της Ελλάδας, δηλαδή το υψηλό επίπεδο ηλιοφάνειας (έως και 40% υψηλότερο από της Γερμανίας), σε σχέση με άλλες ΑΠΕ, το δυναμικό των οποίων είναι εξίσου υψηλό και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Στα πλαίσια της 9ης Διήμερης Συνάντησης της Διεθνούς Συνεργασίας για τον Μηχανισμό Υποστήριξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (International Feed-In Cooperation) που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, ο εκπρόσωπος της Φιλανδίας δήλωσε πως η χώρα του δεν έχει κάποιο υποστηρικτικό σχήμα για την ηλιακή ενέργεια -ούτε και προτίθεται να εισάγει, την στιγμή που το μεγαλύτερο εγχώριο μερίδιο ΑΠΕ εξαρτάται από τα προϊόντα τις δασικής βιομηχανίας (περίπου το 80% της ενέργειας από ΑΠΕ βασίζεται σε βιοενέργεια από δασικά υπολείμματα). Η επιλογή αυτή θεωρήθηκε εύλογη για μια χώρα σαν την Φιλανδία.

Τι μας καταδεικνύουν τα ανωτέρω; To βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι πολλές φορές για την ενεργειακή στρατηγική λογικό είναι να ακολουθείται η κατεύθυνση που επιβάλει το δυναμικό ΑΠΕ μιας χώρας παρά να επιθυμείται η ενσωμάτωση όλων των εμπορικά διαθέσιμων τεχνολογιών στο όνομα μιας πολιτικής υιοθέτησης των πάντων.

Η διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος και η βέλτιστη αξιοποίηση όλων των τεχνολογιών ΑΠΕ όπως δηλώνει ο Εθνικός Ενεργειακός Σχεδιασμός που παρουσίασε προς διαβούλευση το ΥΠΕΚΑ, δεν είναι επομένως μια αυτονόητη επιλογή. Δεν είναι τυχαίο που η Greenpeace σε σχετική της μελέτη (Battle of the Grids, 2011) στο σενάριο υψηλής διασύνδεσης (High Grid scenario), για το 2050 θεωρεί ότι η Ελλάδα μπορεί να έχει εγκατεστημένη ισχύς από φωτοβολταϊκά στα ίδια επίπεδα με αυτά της Γερμανίας (περίπου 60GW, ενώ το 2011 η ισχύς αυτή είναι 25 περίπου φορές μικρότερη)!

Εκτός λοιπόν από το ηλιακό δυναμικό της Ελλάδας θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο γεωστρατηγικός της ρόλος σαν μια περιοχή της ΝΑ Ευρώπης που θα διασυνδεθεί (μαζί με την Β. Αφρική) με το παν-ευρωπαϊκό δίκτυο, μειώνοντας το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η έκθεση του Εθνικού Ενεργειακού Σχεδιασμού φαίνεται να παραβλέπει την εξαγωγική δυνατότητα της Ελλάδας (γενικότερα μέσω ΑΠΕ και ειδικότερα της ηλιακής ενέργειας – το project Helios έχει ορίζοντα μέχρι το 2020 και μόνο για 10GW), αλλά και το πραγματικό κόστος παραγωγής.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Φωτοβολταϊκών (EPIA), έχοντας σαν δεδομένο την μείωση των φωτοβολταϊκών πλαισίων κατά 70% τα τελευταία 10 χρόνια, θεωρεί ότι σε ώριμες αγορές και με επίπεδα ακτινοβολίας 1600kWh/m2 (όπως στην Ελλάδα), το κόστος παραγωγής από ηλιακή ενέργεια το 2020 θα είναι στα επίπεδα των 0,10€/kWh, δηλαδή τα φωτοβολταϊκά θα είναι ανταγωνιστικά με τα συμβατικά καύσιμα (ενώ είναι ήδη στον κλάδο της λιανικής σε αρκετές χώρες).

Η έκθεση του ΥΠΕΚΑ δεν προβλέπει επίσης επιτάχυνση για την αποδέσμευση από τις καθαρές εισαγωγές πετρελαίου πριν το 2030. Παρόμοιες είναι οι κατευθύνσεις για το φυσικό αέριο, αν και το γεγονός αυτό είναι γενικά παραδεκτό - από την αντίστοιχη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Energy Roadmap 2050)- ότι θα παίξει κρίσιμο ρόλο στο μεσοδιάστημα του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος (τουλάχιστον μέχρι το 2035).

Επιπλέον, ακολουθείται μια συντηρητική πολιτική στα ποσοστά μείωσης των εκπομπών CO2 που δεν συμβαδίζει με τους ευρωπαϊκούς στόχους (μείωση πάνω από 80%), ούτε κάνει την «υπέρβαση» για μια κοινωνία με 100% ΑΠΕ το 2050, αν και κάποιες μελέτες ήδη τεκμηριώνουν την δυνατότητα αδιάλειπτης παροχής ανανεώσιμης ενέργειας σε όλα τα κράτη της Ευρώπης μέχρι τότε.

Θα πρέπει όμως να πιστωθεί στον νέο οδικό χάρτη η σταθερή προσήλωση για την μη υλοποίηση πυρηνικών σταθμών και την περιορισμένη χρήση της τεχνολογίας δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα καθώς και η εστίαση στα θέματα της εξοικονόμησης ενέργειας και του κτιριακού τομέα (ειδικά ο τελευταίος έχει πρωτεύοντα ρόλο στην διαμόρφωση αποκεντρωμένου δικτύου παραγωγής).

Ας ελπίσουμε ότι η έκθεση («ο ενεργειακός σχεδιασμός είναι δυναμικός» επισημαίνεται σε κάποιο σημείο της), θα λάβει υπόψη της τη φυσική επιλογή μια χώρας σαν την Ελλάδα να στραφεί εντονότερα προς αυτό που οι υπόλοιπες χώρες θεωρούν αυτονόητο, τον ήλιο της, τη στιγμή που ο τωρινός ρυθμός ανάπτυξης της αγοράς (400+ΜW κατ’ έτος) φαίνεται πως θα υπερκαλύψει τους εθνικούς στόχους για το 2020. Αυτό προϋποθέτει αναπροσαρμογή προς τα άνω του εγχώριου ενεργειακού μίγματος για τα φωτοβολταϊκά στα επίπεδα που η χώρα μπορεί ανέξοδα να παρέχει, πάνω από 10GW το 2020.

O κ. Πιταροκοίλης Σοφοκλής είναι ο Γενικός Διευθυντής της Solar Cells Hellas AE.