PWC: Ιδού ο δρόμος για 100% ΑΠΕ στην Ευρώπη έως το 2050

Τον οδικό χάρτη που θα οδηγήσει στην πλήρη κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της ευρύτερης περιοχής Ευρώπης – Βόρειας Αφρικής από ΑΠΕ έως το 2050 επιχειρεί να «ιχνηλατήσει» ειδική μελέτη της PriceWaterhouseCoopers. Πρόκειται για μία αποκαλυπτική έρευνα που εξετάζει σε βάθος αν τελικά το όραμα του 2050 θα μείνει στα χαρτιά ή αν έχουμε σημαντικές πιθανότητες να πετύχουμε το στόχο.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 2050 θεωρείται έτος - σταθμός για τις ΑΠΕ. Κύριος στόχος είναι η πλήρης κάλυψη των ενεργειακών αναγκών σε ηλεκτρισμό από πράσινες πηγές ενέργειας. Σίγουρα ο δρόμος αυτός θα είναι μακρύς, αλλά γίνονται βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Το 2010 οι επενδύσεις σε ΑΠΕ παγκοσμίως ανήλθαν σε 243 δις δολ. παρουσιάζοντας 30% αύξηση. Το 2011 όμως η οικονομική κρίση εκτιμάται ότι έχει επηρεάσει σημαντικά αυτή τη δυναμική. Αλλά ακόμα και πέραν των επενδύσεων, καυτά ζητήματα όπως η πολιτική βούληση, το ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο και η πρόοδος της τεχνολογίας είναι σημεία κλειδιά για το τι μέλλει γενέσθαι.

Έχοντας προκαθορίσει πέντε παράγοντες - κλειδιά, η ερευνητική ομάδα εξετάζει κάθε έναν ξεχωριστά χρησιμοποιώντας τρία διαφορετικά κριτήρια ανάλογα με τις ιδιαιτερότητές του καθενός. Οι πέντε παράγοντές είναι α) ξεκάθαρη πολιτική ηγεσία β) η δημιουργία γόνιμης δομής αγοράς γ) το κατάλληλο επενδυτικό κλίμα δ) ο επαρκής προγραμματισμός και η ευκολία αδειοδοτήσεων για τη δημιουργία νέων υποδομών και ε) η τεχνολογική πρόοδος. Έχοντας ολοκληρώσει αυτή την ανάλυση, η ερευνητική ομάδα καταγράφει τα σημαντικότερα γεγονότα σε παγκόσμιο, εθνικό και ηπειρωτικό επίπεδο αναφορικά με τις ΑΠΕ και καταλήγει στη δημιουργία ενός χάρτη που απεικονίζει πλήρως τη σημερινή εικόνα καθενός από τους πέντε παραπάνω παράγοντες, βαθμολογώντας τους με πράσινο, πορτοκαλί και κόκκινο χρώμα ανάλογα με το αν σημειώθηκε πρόοδος ή όχι.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα η τελευταία χρονιά ήταν στο σύνολό της θετική για τις ΑΠΕ. Η παραγωγή αυξήθηκε, η πολιτική ηγεσία δεσμεύτηκε σε μεγαλύτερο βαθμό, ίσως και ως συνέπεια της αλλαγής στην πυρηνική πολιτική λόγω Φουκοσίμα, στην Ευρώπη λήφθηκαν μέτρα τόσο για τη χρηματοδότηση των σχετικών επενδύσεων όσο και σε επίπεδο στόχων, θεσμικών πλαισίων και εξεταζόμενων πολιτικών. Βέβαια, στο κομμάτι των υποδομών και των αδειοδοτήσεων δεν υπήρξε σημαντική πρόοδος αλλά αυτό το έλλειμμα δεν αποτέλεσε τροχοπέδη.

Αν εξετάσουμε τον καθένα από τους πέντε παράγοντες ξεχωριστά έχουμε τα εξής:

Α) Πολιτική ηγεσία: Παρά τα απογοητευτικά αποτελέσματα στις σχετικές διαπραγματεύσεις και συμφωνίες σε επίπεδο ΟΗΕ, η δημιουργία των εθνικών Σχεδίων Δράσης ΑΠΕ από τα κράτη μέλη και οι πράσινες ανακοινώσεις των κρατών της Βόρειας Αφρικής αποτελούν θετικά βήματα. Αν και οι στόχοι όλων των κρατών δείχνουν να προχωρούν έως το 2020, οι πολιτικές ηγεσίες δείχνουν να πιστεύουν και στηρίζουν το θέμα των ΑΠΕ ουσιαστικά, εκτός από δύο τομείς, αυτών των κατασκευών και του συστημάτων μετάδοσης. Σε κάθε περίπτωση όμως η ερευνητική ομάδα βαθμολογεί με «πράσινο» τον τομέα της πολιτικής ηγεσίας, καθώς όπως υποστηρίζει, η πρόοδος που συνετελέστη μπορεί να χαρακτηριστεί επαρκής και με ικανοποιητικές ταχύτητες.

Β) Δομές αγοράς: Εδώ η ανάλυση είναι πιο πολύπλοκη. Αν και σημαντική πρόοδος υπήρξε στο κομμάτι της ενοποίησης των αγορών ηλεκτρισμού στην ΕΕ, από εδώ και πέρα η περαιτέρω ανάπτυξη θα στηριχθεί κυρίως σε ζητήματα δικτύων. Επιπλέον, δεν είχαμε ικανές αλλαγές σε επίπεδο πολιτικών αγοράς, ειδικά σε ότι αφορά δεσμευτικούς στόχους για παραγωγή ηλεκτρισμού μέσω ΑΠΕ. Παρόμοιο έλλειμμα εμφανίζουν και οι πολιτικές σχετικά με τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρισμού. Η συνολική βαθμολογία στις δομές αγοράς έχει χρώμα πορτοκαλί, που απεικονίζει μια ανεπαρκή, χαμηλών ταχυτήτων ανάπτυξη και πρόοδο.

Γ) Επενδυτικό κλίμα: Μικτά τα αποτελέσματα της έρευνας και εδώ. Βασικό αγκάθι το έλλειμμα στόχων πέρα του 2020 που δημιουργεί αβεβαιότητα στους επενδυτές. Το πορτοκαλί «χρωματίζει» και αυτό τον παράγοντα.

Δ) Υποδομές: Εδώ η κατάσταση είναι μάλλον αρνητική. Παρά τη σημαντική πρόοδο στην ΕΕ με όχημα κυρίως το Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E) με τον δεκαετή προγραμματισμό του και το προσχέδιο για το ενοποιημένο δίκτυο ενέργειας, σε επίπεδο επενδύσεων και πραγματικών έργων η εικόνα είναι φτωχή. Και γίνεται ακόμα πιο φτωχή σε ό, τι αφορά έργα με συνεργασίες κρατών. (διασυνοριακά). Επιπλέον, σε κανονιστικό επίπεδο, η ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι πολύ λίγα έχουν γίνει με αποτέλεσμα οι σχετικές αδειοδοτήσεις να αποτελούν ακόμα βραχνά στα περισσότερα κράτη. Η βαθμολογία εδώ χτυπάει κόκκινο και αυτός ο παράγοντας είναι σύμφωνα με την έρευνα ένα σημαντικό αγκάθι.

Ε) Τεχνολογική πρόοδος: Ο ήλιος και ο άνεμος οδηγούν αυτό τον τομέα. Η ανάπτυξη κρίνεται σημαντική και σταδιακά, με άξονα κυρίως την άνοδο της παραγωγικής δυναμικότητας των ΑΠΕ, τα σχετικά κόστη ακολουθούν πτωτική πορεία. Όσο αυξάνεται η παραγωγή, οι σχετικές τεχνολογίες φθηναίνουν και οι επενδυτές προχωρούν πιο εύκολα σε νέα έργα. Η τεχνολογία λοιπόν βαθμολογείται με πράσινο από τους ερευνητές που εκτιμούν ότι οι εξελίξεις σε αυτό το κομμάτι θα είναι μόνο θετικές με την πάροδο του χρόνου.

Έχουμε λοιπόν δυο πράσινες βαθμολογίες, δυο πορτοκαλί και μια κόκκινη. Τι σημαίνει αυτό; Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο στόχος του 2050 δεν είναι ανέφικτος αλλά απαιτεί επιπλέον προσπάθεια. Σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει η πολιτική ηγεσία με αιχμή του δόρατος τόσο τη σχετική δέσμευση όσο και τη θεσμοθέτηση ξεκάθαρων κανονιστικών πλαισίων και σαφών στόχων έως το 2050 και κυριότερα πέραν του 2020. Επιπλέον, η ουσιαστική απελευθέρωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας θα διαδραματίσει ρόλο πρωταγωνιστή και εδώ η ΕΕ οφείλει σύμφωνα με την έρευνα να πιέσει τα κράτη μέλη απειλώντας ακόμα και με ποινές όσα καθυστερήσουν να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους με όσα επιτάσσουν οι ευρωπαϊκές ντιρεκτίβες. Σημείο - κλειδί είναι σίγουρα και τα δίκτυα. Όπως υποστηρίζουν οι ερευνητές, η μετάβαση στις ΑΠΕ απαιτεί την ανάπτυξη ενός παγκόσμιου και πανηπειρωτικού δικτύου μεταφοράς. Τέλος, η έρευνα δε ξεχνά και τους καταναλωτές τονίζοντας ότι τα κράτη οφείλουν να εμπλέκουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις τοπικές κοινότητες στα διάφορα ενεργειακά έργα αλλά και να επενδύσουν σημαντικά ποσά στην εκπαίδευση των πολιτών και την περαιτέρω ενημέρωσή τους.