Προοπτικές περιφερειακού ενεργειακού hub για τη ΝΑ Ευρώπη δημιουργούν οι υποδομές αερίου που χτίζονται στην Αλεξανδρούπολη

Ρόλο περιφερειακού ενεργειακού hub, του πρώτου στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, το οποίο θα φιλοξενεί πραγματικές συναλλαγές φυσικού αερίου και θα διαμορφώνει τις τιμές στην περιοχή, διεκδικεί να παίξει τα επόμενα χρόνια η Αλεξανδρούπολη.

Τα 20-30 bcm που αναμένεται ότι θα συγκεντρώνει η περιοχή μέσω των FSRU, των αγωγών και του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, αποτελούν μια καλή «μαγιά» για το πρωτόλειο αυτό σχέδιο, το οποίο στηρίζουν το ΥΠΕΝ και παίκτες της αγοράς.

Το στοίχημα ωστόσο ενός κόμβου στην συγκεκριμένη περιοχή έχει πολλές δυσκολίες. Εκτός από μεγάλους όγκους φυσικού αερίου, ανταγωνιστικές τιμές και υψηλή ρευστότητα, ώστε να αρχίσει να προσελκύει παίκτες από άλλα hubs και γειτονικές αγορές, απαιτεί επίσης και γενναία ενίσχυση του συστήματος μεταφοράς, μαζί με σημαντική επαύξηση της χωρητικότητας του IGB. Διαφορετικά δεν έχει νόημα το σχέδιο.

Στον αντίποδα, το γεγονός ότι απουσιάζει ένας κόμβος στην ΝΑ Ευρώπη, δίνει μια νέα οπτική στα πράγματα. Το τέλος μέρους των ρωσικών αγωγών και το γεγονός ότι στην περιοχή χτίζεται ένα πλήρες σύστημα νέων υποδομών, κύριων και διασυνδετηρίων οδεύσεων, καθώς και FSRU, όλα με εξαγωγικό προσανατολισμό προς Αν. Ευρώπη, δημιουργούν αναμφίβολα προοπτικές.

Στο θέμα αναφέρθηκε το Σάββατο από την Αλεξανδρούπολη, στο περιθώριο των εγκαινίων της νέας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής, κορυφαίο στέλεχος του ΥΠΕΝ, μιλώντας για μια μεγάλη ευκαιρία, αφού συσσωρεύεται μια κρίσιμη ποσότητα γύρω στα 30 bcm.

Οι όγκοι 

Πως προκύπτουν τα παραπάνω νούμερα; Συνυπολογίζοντας στα 5,6 bcm του πρώτου FSRU της Gastrade στην Αλεξανδρούπολη και τα 6 του επόμενου, επίσης στην ίδια πόλη, δημιουργείται ένας όγκος 11,6 bcm. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν οι μη συμβολαιοποιημένες ποσότητες της χωρητικότητας του TAP, η οποία θα διπλασιαστεί από τα 10 στα 20 bcm. Στο λογαριασμό πρέπει να μπουν και οι όγκοι των νέων FSRU που προωθούνται (της Motor Oil στους Αγ. Θεοδώρους, των ΕΛΠΕ στη Θεσσαλονίκη και της Mediterranean Gas στον Βόλο) και φυσικά τα φορτία LNG που καταφθάνουν στην Ρεβυθούσα από διάφορους προορισμούς. Αθροιστικά, μαζεύεται μια ποσότητα κοντά στα 30 bcm.

Πλατφόρμα συναλλαγών

Το πρώτο βήμα αφορά στους όγκους. Το δεύτερο αφορά στην ανάπτυξη μιας spot αγοράς αερίου στην Ελλάδα, ικανής να αυξήσει τη διασυνδεσιμότητα στην αγορά της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και να βελτιώσει τη ρευστότητα της αγοράς στην ευρύτερη περιοχή. Το Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου, όπως λέγεται η νεοσύστατη πλατφόρμα συναλλαγών του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, ξεκίνησε μέσα στο 2022, μετά από συνεργασία με τη ΡΑΕ και το ΔΕΣΦΑ. Εχει ωστόσο ακόμη πολύ δρόμο μπροστά της, μέχρις ότου να μετατραπεί η πλατφόρμα σε περιφερειακό κόμβο εμπορίας αερίου, όπως έχει δηλώσει ότι θα ήθελε να γίνει η ηγεσία του ΥΠΕΝ. 

Εφόσον τρέξουν όλα τα παραπάνω, υλοποιηθούν έργα ενίσχυσης του δικτύου του ΔΕΣΦΑ και αυξηθεί η χωρητικότητα του IGB, τότε, ίσως μια μέρα, να φτάσουμε να μιλάμε για ένα περιφερειακό hub φυσικού αερίου στην Ελλάδα. Έναν κόμβο, που θα αποτελεί τη βάση τιμολόγησης του αερίου στην ΝΑ Ευρώπη (π.χ. Index Southeast Europe), και θα παρέχει την ευκαιρία στις εταιρείες της περιοχής να τον χρησιμοποιούν για να σπάσουν ενδεχομένως τα συμβόλαια με τη ρωσική Gazprom, όσες ακόμη τα διατηρούν.

Ο Κάθετος Διάδρομος

Η ευκαιρία πάντως για όλα τα παραπάνω θεωρείται μοναδική. Η Ελλάδα μετατρέπεται σε πύλη εισόδου στον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, για τη μεταφορά του από την χώρα μας, στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, την Ουγγαρία, την Ουκρανία, μέχρι και τη Μολδαβία. Αξιοποιεί τωρινές και νέες υποδομές για την τροφοδοσία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με προερχόμενο μέσω Ελλάδας, LNG και βασικό κρίκο τον αγωγό IGB. Για την ενίσχυση της μεταφοράς αερίου από την Ελλάδα έως την Ουκρανία αναμένεται να αξιοποιηθεί ένας παροπλισμένος αγωγός, ο Trans Balkan Pipeline (TBP), που επί 30 χρόνια μετέφερε ρωσικό αέριο μέσω Ουκρανίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τώρα προετοιμάζεται να δουλέψει σε αντίστροφη ροή.