Πηνελόπη Μητρούλια: Γόρδιος δεσμός η επιτυχής απελευθέρωση της ηλεκτρικής αγοράς

Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ, για δεύτερη φορά μέσα σε μια δεκαετία, της λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που σημειώθηκε την εβδομάδα που πέρασε, με την αφαίρεση από τις εταιρίες Hellas Power και Energa του δικαιώματος να μετέχουν στην αγορά, αναδεικνύει την ύπαρξη ενός γόρδιου δεσμού που «κωδικά», όλοι οι εμπλεκόμενοι, ονομάζουν απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας.

Ενός γόρδιου δεσμού που επίσης όλοι (πολιτική ηγεσία, ΡΑΕ, ΔΕΗ, ιδιώτες παραγωγοί και έμποροι ηλεκτρισμού κ.λπ.) γνωρίζουν ότι έχει μια και μόνη λύση: Την αύξηση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας για το σύνολο των καταναλωτών. Μόνο μετά από μια δραματική αύξηση του κόστους της ενέργειας με παράλληλη, επίσης δραματική, μείωση του μεγέθους αλλά και της ισχύος της ΔΕΗ, θα μπορούσαν να διαμορφωθούν συνθήκες ανταγωνισμού σε ό,τι αφορά το περιθώριο κέρδους των παικτών της αγοράς.

Αυτή την απλή όσο και επίπονη λύση που είναι γνωστή τουλάχιστον εδώ και μια δεκαετία, κανείς δεν θέλει να τη δώσει, αλλά ούτε καν να την ομολογήσει. Ετσι οι αποφάσεις μέχρι πρότινος ετεροχρονίζονταν και οι όποιες κινήσεις σε θεσμικό επίπεδο γίνονταν με απώτερο στόχο να μείνει η πίτα ολόκληρη… αλλά και η Ευρωπαϊκή Ενωση ευχαριστημένη.

Δεν είναι τυχαίο ότι η λιανική αγορά του ρεύματος «άνοιξε» για λίγους μόνο μήνες το 2005, όταν κάποιες εταιρίες εμπορίας συστάθηκαν, άρχισαν δειλά να δραστηριοποιούνται και να παίρνουν πελάτες από τη ΔΕΗ, αλλά γρήγορα οι κανόνες του παιχνιδιού άλλαξαν και οι εταιρίες αυτές χάθηκαν. Οι επιπτώσεις για την αγορά ήταν περιορισμένες αφού τότε οι ιδιωτικές εταιρίες είχαν επικεντρώσει το ενδιαφέρον τους σε μεγάλους εμπορικούς καταναλωτές (σε αυτή την κατηγορία τα τιμολόγια της ΔΕΗ ήταν υψηλά και υπήρχαν περιθώρια κέρδους). Οταν άλλαξαν οι κανόνες και οι τιμές που παρείχαν προς τους πελάτες τους έπαψαν να είναι ελκυστικές, η σχέση των δυο πλευρών έληξε χωρίς πολύ θόρυβο.

Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά αφού η Energa και η Hellas Power ασκούσαν μια ιδιαιτέρως επιθετική πολιτική έχοντας καταφέρει να συνάψουν 220.000 συμβόλαια και με οικιακούς καταναλωτές. Η δραστηριοποίηση αυτή έως ένα βαθμό βόλευε, αφού αποτελούσε ένα είδος άλλοθι προς την Ευρωπαϊκή Ενωση και την τρόικα, καθώς η ελληνική αγορά είχε κατ΄ επίφαση «ανοίξει» στους ιδιώτες. Οι δυο εταιρίες διαμαρτύρονταν για στρεβλώσεις που τους αφαιρούσαν το περιθώριο ανταγωνισμού έναντι της ΔΕΗ ωστόσο συνέχιζαν ετεροχρονίζοντας τις υποχρεώσεις τους και ελπίζοντας ότι οι κανόνες θα αλλάξουν προς όφελός τους.
Σε μια αγορά λοιπόν, όπου τα περιθώρια ήταν ήδη στενά, όπου η κρίση και η ύφεση βαθαίνουν μέρα με τη μέρα, όπου οι λογαριασμοί του ρεύματος έχουν επιβαρυνθεί με φόρους και τέλη ακινήτων, όπου η διελκυστίνδα μεταξύ των διαφόρων εμπλεκομένων είναι συνεχής και οι κανόνες του παιχνιδιού αλλάζουν διαρκώς μέσω θεσμικών μεταβολών που μοιάζουν με κινούμενη άμμο, οι δυο εταιρίες άλλαξαν χέρια. Οι Ελληνες ιδιοκτήτες τους αποχώρησαν διαβλέποντας το αδιέξοδο και οι εταιρίες πέρασαν στον έλεγχο του ρωσοαραβικού Fund WORLDWIDE ENERGY LIMITED. Με δεδομένο δε ότι όφειλαν 120 εκατ. ευρώ στον ΔΕΣΜΗΕ και 67 εκατ. ευρώ στη ΔΕΗ, αλλά και τις διαρκώς εντεινόμενες πληροφορίες ότι οι καταναλωτές (ιδίως οι μεγάλοι) καλούνταν να αποπληρώσουν τους λογαριασμούς τους με καταθέσεις σε τράπεζες του εξωτερικού, ο ΔΕΣΜΗΕ διέγραψε τις δυο εταιρίες από το μητρώο της χονδρεμπορικής αγοράς, ενώ παρενέβησαν η αρχή για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος και ο εισαγγελέας.

Οι δυο εταιρίες από την πλευρά τους επικαλούνται στρεβλώσεις στην αγορά καθώς και ανεξέλεγκτη δράση της ΔΕΗ η οποία όπως υποστηρίζουν, αντί να κάνει σταυροειδείς επιδοτήσεις όπως στο παρελθόν, μεταθέτει όλα τα κόστη της στις λεγόμενες μη ανταγωνιστικές χρεώσεις των τιμολογίων. Μάλιστα οι δυο εταιρίες με μια μακροσκελή επιχειρηματολογία υποστηρίζουν ότι τους οφείλονται 340 εκατ. ευρώ από τη ΔΕΗ, τον ΔΕΣΜΗΕ κ.λπ.

Το βέβαιο είναι ότι θα ακολουθήσουν μακροχρόνιες δικαστικές διενέξεις, αλλά τα ερωτηματικά σχετικά με το για ποιον λόγο αφέθηκε η υπόθεση να λάβει τόσο μεγάλες διαστάσεις και οι οφειλές των δυο εταιριών να φθάσουν τα 184 εκατ. ευρώ παραμένουν αναπάντητα.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι τώρα πλέον μελετάται η υποχρεωτική σύνδεση των εταιριών προμήθειας ενέργειας, με παραγωγή. Με άλλα λόγια συζητείται η υποχρεωτική καθετοποίηση των παικτών της αγοράς και μάλιστα σε συνδυασμό με την πώληση λιγνιτικών μονάδων και υδροηλεκτρικών σταθμών της ΔΕΗ. Οι πιο παλιοί θυμούνται ότι το σχέδιο αυτό είχε εξεταστεί στην πρώιμη φάση της προετοιμασίας για την απελευθέρωση της αγοράς στα τέλη της δεκαετίας του '90. Τότε είχε απορριφθεί γιατί είχε θεωρηθεί ότι αυτού του είδους η απελευθέρωση δεν είναι επαρκής.

Εκτοτε τα πράγματα άλλαξαν πολλές φορές και το μόνο σταθερό είναι πως η πολιτική για την αγορά της ενέργειας χαράσσεται και υλοποιείται διαχρονικά με μια και μόνη φιλοσοφία: Βλέποντας και κάνοντας…

(Πηγή: euro2day.gr, 30/1/2012)