Ομάδα Έργου: Ποια έργα ΑΠΕ δικαιούνται αποζημίωση, ποια εξαιρούνται των περικοπών - Αναλογικό «ψαλίδι» από τους ΦοΣΕ - Προτεραιότητα κατανομής για τα PPAs μέχρι ένα όριο

Τις προτάσεις για το νέο πλαίσιο περικοπών, ποια έργα πρέπει να εξαιρούνται και ποια να αποζημιώνονται, μαζί με το ρόλο των ΦοΣε, των PPAs και μια ολιστική προσέγγιση για τις απαιτούμενες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, περιλαμβάνει το τελικό κείμενο της εισήγησης της Ομάδας Διοίκησης Εργου προς το ΥΠΕΝ.

Το κείμενο που θα αναρτηθεί πιθανότατα ως συνοδευτικό στην ιστοσελίδα του υπουργείου μαζί με το Μηχανισμό Αντιστάθμισης Περικοπών ΑΠΕ, ο οποίος βγαίνει εντός των ημερών σε διαβούλευση, περιγράφει το συνολικό πακέτο μέτρων που εισηγείται η Ομάδα Έργου προς την πολιτική ηγεσία για να αλλάξει το ισχύον καθεστώς, με κάποια εξ αυτών των μέτρων να έχουν ήδη υιοθετηθεί (δεδομένου ότι τα παραδοτέα προς την ηγεσία του ΥΠΕΝ έχουν αρχίσει να παραδίδονται εδώ και ένα περίπου χρόνο), και κάποια να έχουν προαναγγελθεί.

Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, στις προτάσεις ξεχωρίζουν η προτεραιοποίηση παραγωγής κάποιων κατηγοριών σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, οι γενικές αρχές ανακατανομής, η εφαρμογή περικοπών στο πλαίσιο των αγορών αλλά και εκτός αυτών, μαζί με όσα οφείλουν να διέπουν την αποζημίωση των σταθμών για τις περικοπές που υφίστανται.

Στην εισήγηση δεν περιλαμβάνονται οι αρχές ανακατανομής για τη διαχείριση της τοπικής συμφόρησης των δικτύων και τις συμβάσεις ευέλικτης σύνδεσης σε περιοχές με περιορισμένη ή μηδενική δυναμικότητα δικτύου για νέες συνδέσεις. Αυτές θα εξεταστούν σε δεύτερο χρόνο, εντός του πρώτου εξαμήνου του 2025, όπως επισημαίνεται.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι οι προτάσεις για ενδεχόμενη αποζημίωση των περικοπών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο ανακατανομής που δεν βασίζονται στις αγορές, τελούν ακόμη υπό διαμόρφωση. Κι αυτό καθώς συναρτώνται άμεσα με το πλαίσιο διαχείρισης του κορεσμού των δικτύων, που, όπως αναφέρει η εισήγηση, ενδέχεται τα επόμενα χρόνια να συνιστά κυρίαρχη αιτία ανακατανομής και συνακόλουθων μαζικών περικοπών.

Ποια έργα «κόβονται», ποια εξαιρούνται

Σαν αποκλειστικό κριτήριο για το ποια έργα ΑΠΕ θα εξαιρούνται από τις περικοπές - είτε άμεσες μέσω του εξοπλισμού «set-point», είτε έμμεσες μέσω του Μηχανισμού Αντιστάθμισης Περικοπών - ορίζεται ένα ελάχιστο όριο ισχύος. Στο πλαίσιο αυτό, δεδομένης της απαίτησης εγκατάστασης συστημάτων τηλεποπτείας και ελέγχου σε όλα έργα ισχύος τουλάχιστον 400 kW και με βάση τον Ευρωπαικό Κανονισμό περί προτεραιότητας κατανομής, η Ομάδα Εργου, προτείνει στην ανακατανομή να συμμετάσχουν όλα τα έργα ισχύος άνω των:

• 400 kW, με ηλέκτριση έως και τις 31/12/2025 και
• 200 kW, με ηλέκτριση από τις 1.1.2026

Με άλλα λόγια, εξαιρούνται των περικοπών, όλα τα έργα κάτω των 400 kW και 200 kW αντίστοιχα με ηλέκτριση έως τις παραπάνω ημερομηνίες. 

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροροφίες, η εισήγηση επισημαίνει ότι όπου το κατώφλι ισχύος των μονάδων τύπου Β οριστεί σε επίπεδο χαμηλότερο των 400/200 kW, τότε οι όροι σύνδεσης για αυτά τα έργα θα πρέπει να προβλέπουν την υποχρέωση του παραγωγού να εγκαθιστά εξ αρχής συστήματα τηλεποπτείας και ελέγχου. Ακόμη και εάν η υποχρέωση συμμετοχής στην ανακατανομή ισχύσει σε χρόνο μεταγενέστερο από την ηλέκτριση του σταθμού, ώστε να μην απαιτηθούν πολύπλοκες διαδικασίες για την εκ των υστέρων συμμόρφωση.

Ποια έργα δικαιούνται αποζημίωση

Στο θέμα που «καίει» την αγορά, δηλαδή ποια έργα ΑΠΕ δικαιούνται αποζημίωσης μετά από περικοπές, η εισήγηση χωρίζει σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τα έργα σε τρεις διακριτές κατηγορίες.

• Στην πρώτη ομάδα ανήκουν τα παλαιότερα έργα, στα οποία δεν έχει εφαρμογή το «ταβάνι» για περικοπές ίσες με το 5% της ετήσιας διαθέσιμης παραγωγής, (δηλαδή τα οριζόμενα στο άρθρο 10 του ν. 4951/2022). Συγκεκριμένα οι σταθμοί της συγκεκριμένης κατηγορίας δικαιούνται αποζημίωση για περικοπές λόγω ανακατανομής, υπό την αίρεση εξέτασης των όρων των συμβάσεων σύνδεσής τους. Ετσι ώστε να επιβεβαιωθεί ότι δεν περιλαμβάνουν προβλέψεις που υπό προϋποθέσεις καθιστούν τις συμβάσεις «non-firm». Εφόσον δηλαδή πρόκειται για έργα που δεν έχουν υπογράψει σύμβαση σύνδεσης με όρους μη υποχρεωτικής απορρόφησης.
• Στη δεύτερη ομάδα υπάγονται οι σταθμοί που δικαιούνται αποζημίωση για περικοπές λόγω τοπικού κορεσμού δικτύου και σε επίπεδο ζώνης προσφορών, εφόσον αυτές ξεπερνούν το 5% της ετήσιας δυνατότητας παραγωγής. Εδώ δηλαδή ανήκουν τα έργα στα οποία εφαρμόζονται οι προβλέψεις του άρ. 10 του ν. 4951/2022, όπως ίσχυαν πριν αυτό τροποποιηθεί από τον ν. 5106/2024. Δηλαδή προτού καταργηθεί το άνω όριο του 5% για τους λειτουργικούς περιορισμούς έγχυσης.
• Στην τρίτη ομάδα ανήκουν τα έργα στα οποία έχει καταργηθεί το «ταβάνι» του 5% για τους λειτουργικούς περιορισμούς έγχυσης. Τα έργα δηλαδή στα οποία εφαρμόζονται οι προβλέψεις του άρ. 10 του ν. 4951/2022, όπως ισχύουν μετά την τροποποίησή του από τον ν. 5106/2024. Τέτοιοι σταθμοί, με συμβάσεις σύνδεσης στις οποίες αναγνωρίζεται στον ΑΔΜΗΕ και στον ΔΕΔΔΗΕ δικαίωμα περικοπής χωρίς υποχρέωση αποζημίωσης (οι οποίες συνιστούν non - firm connection agreements), δεν οφείλουν να αποζημιώνονται για τις περικοπές που υφίστανται.

Περικοπές αναλογικά από τους ΦοΣΕ

Στο πλαίσιο του ρόλου που επιφυλάσσει το νέο πλαίσιο περικοπών για τους Φορείς Συλλογικής Εκπροσώπησης ΑΠΕ, ένα θέμα που πυροδοτεί αντιδράσεις, η εισήγηση επισημαίνει ότι θα περιορίζουν οι ίδιοι την παραγωγή των εκπροσωπούμενων έργων ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ. Και φέρεται να προτείνει οι ΦοΣΕ να επιμερίζουν τη συνολική παραγωγή του χαρτοφυλακίου τους στα επιμέρους έργα αναλογικά προς την εκτιμώμενη διαθέσιμη παραγωγή του κάθε πάρκου.

Σε ότι αφορά τη δυνατότητα παραγωγής του κάθε έργου, προτείνεται να εκτιμάται είτε από τους ίδιους τους ΦοΣΕ, είτε με βάση τη μετρούμενη παραγωγή προ εφαρμογής περικοπών (meter - before).

Ακριβώς πάντως για να ενισχυθεί η διαφάνεια διαχείρισης των χαρτοφυλακίων και ανεξάρτητα από τη μέθοδο που τελικά θα επιλεγεί, προτείνεται να θεσπιστεί η υποχρέωση των ΦοΣΕ να γνωστοποιούν στους παραγωγούς, τη ΡΑΑΕΥ και τους αρμόδιους διαχειριστές, για όλες τις περιόδους εκκαθάρισης αποκλίσεων όπου τα έργα ΑΠΕ θα λαμβάνουν εντολή περιορισμού, τα παρακάτω στοιχεία: 

• Εκτιμώμενη δυνατότητα παραγωγής του χαρτοφυλακίου

• Παραγωγή του χαρτοφυλακίου

• Εκτιμώμενη δυνατότητα παραγωγής του σταθμού

• Παραγωγή του σταθμού

• Εντολή περιορισμού ισχύος του χαρτοφυλακίου

* Εντολή περιορισμού ισχύος του σταθμού

Προτεραιότητα κατανομής στα έργα με PPAs μέχρι ένα όριο

Στο κεφάλαιο των έργων με μακροχρόνιες διμερείς συμβάσεις, η επιτροπή εισηγείται σύμφωνα με τις πληροφορίες προς το ΥΠΕΝ να θεσμοθετήσει ένα όριο όσον αφορά την προτεραιότητα κατανομής των έργων ΑΠΕ με PPAs, για να μην πληγούν τα υπόλοιπα έργα, αλλά και για να μην στεγνώσει από ρευστότητα η αγορά.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ομάδα Έργου φέρεται να προτείνει τη θέσπιση ενός «πλαφόν» (χωρίς να κάνει αναφορά σε νούμερο), δηλαδή ένα ανώτατο όριο ως ποσοστό της συνολικής ζήτησης που εκπροσωπείται από το κάθε σταθμό στην αγορά.

Το σκεπτικό στηρίζεται στη λογική ότι αν αυξηθεί πολύ στο μέλλον ο όγκος των έργων ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ με μακροχρόνιες διμερείς συμβάσεις, ακριβώς επειδή η κατηγορία αυτή προστατεύεται από τις περικοπές, θα προκύψουν σοβαρά θέματα που θα επιτείνουν τη βιωσιμότητα των έργων χωρίς προτεραιότητα κατανομής.

Εκτός από τη προστασία των πάρκων που δεν έχουν προτεραιότητα, η παραπάνω προσέγγιση στηρίζεται και στην λογική ότι πρέπει να εξασφαλίζεται επαρκή ρευστότητα στην αγορά για τη διαμόρφωση αντιπροσωπευτικών σημάτων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία είναι κρίσιμα για την προσέλκυση νέων επενδύσεων (π.χ. μπαταρίες, απόκριση ζήτησης). Το ίδιο ισχύει και με την ανάγκη παροχής κινήτρων στους καταναλωτές προκειμένου να αρχίσουν να ανταποκρίνονται πιο ενεργά στα σήματα της αγοράς, για παράδειγμα μέσω της δυναμικής τιμολόγησης.

Οριζόντια επιβολή σε όλα τα έργα ΑΠΕ

Συμπερασματικά, η εισήγηση φέρεται να καθιστά σαφές ότι πρέπει να διατηρηθεί το καθεστώς οριζόντιας επιβολής περιορισμών σε όλα τα έργα ΑΠΕ αναλογικά με τη μετρούμενη παραγωγή τους, λαμβάνοντας πάντα υπόψιν τα τυχόν εξαιρούμενα έργα.

Στο σκεπτικό που διέπει το κείμενο σημειώνεται ότι δεν πρέπει να υπάρξει καμία διακριτική μεταχείριση στη διαδικασία ανακατανομής με βάση την προτεραιότητα που μπορεί να απολαμβάνουν τα έργα, το συμβατικό καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης που έχουν (ΣΕΔΠ, ΣΕΣΤ, ΣΠΗΕ, αγορά) ή την ενδεχόμενη σύναψη διμερών συμβολαίων.

Τα παραπάνω φυσικά λαμβάνουν υπόψιν τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό σχετικά με την ανακατανομή που προβλέπει την ακόλουθη ιεράρχηση:

• Πρώτα περικόπτονται οι σταθμοί ΣΗΘΥΑ και στη συνέχεια η παραγωγή ΑΠΕ, εκτός εάν αυτό οδηγεί σε δυσανάλογα κόστη ή θίγει την ασφάλεια του συστήματος.

• Όσον αφορά την περικοπή ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που αυτοκαταναλώνεται, αυτή επιβάλλεται μόνο ως ύστατο μέτρο και αφού εξαντληθεί η δυνατότητα περικοπών της παραγωγής των σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ του συστήματος.