Οι επιτυχίες και οι αποτυχίες της ενεργειακής πολιτικής της Γερμανίας

Το γερμανικό υπουργείο Ενέργειας προχώρησε σε μια εξέταση της ενεργειακής πολιτικής που ακολουθεί η χώρα τα τελευταία χρόνια (αποκαλείται Energiewende), προκειμένου να περάσει από την πυρηνική ενέργεια προς τις ΑΠΕ. Σύμφωνα με την επιθώρηση, έχουν γίνει μέχρι στιγμής αρκετά βήματα, αλλά υπάρχουν πολλά ακόμα.

Σημειώνεται ότι η Γερμανία έχει θέσει στόχο να σταματήσει την χρήση πυρηνικής ενέργειας ως το 2022, να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας κατά 20% ως το 2020 σε σχέση με το 2008 και τις εκπομπές ρύπων της κατά 40% σε σχέση με το 1990. Μακροπρόθεσμα, με άξονα το 2050, το 80% του ηλεκτρισμού θα πρέπει να παράγεται από ΑΠΕ.

Με βάση τα παραπάνω, η έκθεση του υπουργείου αναφέρει τα εξής ανά τομέα:

1. ΑΠΕ

Η Γερμανία βρίσκεται καθ’οδον για να πετύχει τους στόχους της στις ΑΠΕ. Το μερίδιό τους αυξήθηκε πέρυσι κατά 1,7% στο 25,3%. Φέτος μέχρι τον Αύγουστο παρήχθησαν 109 πράσινες τεραβατώρες ηλεκτρισμού. Στη θέρμανση, οι ΑΠΕ προσέφεραν 134,4 τεραβατώρες, ενώ το μερίδιό τους στις μεταφορές έφτασε το 5,5% με στόχο να φτάσει το 10% ως το 2020.

Παράλληλα, γίνεται λόγος για τα όρια που έχουν τεθεί πλέον στις νέες εγκαταστάσεις. Μέσα στο 2015 θα ξεκινήσουν οι διαγωνισμοί για τα νέα έργα που θα λάβουν επιδοτήσεις και μέχρι το 2017 όλα τα νέα έργα θα υπόκεινται σε αυτή τη διαδικασία.

2. Εξοικονόμηση ενέργειας

Στον συγκεκριμένο τομέα προβλέπεται απόκλιση από τον εθνικό στόχο κατά 50% στην πρωτογενή ενεργειακή κατανάλωση και κατά 25% στον ηλεκτρισμό ως το 2020. Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση υιοθέτησε σχέδιο δράσης πρόσφατα, το οποίο προβλέπει μείωση των ρύπων από τις συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής κατά 22 εκατ. τόνους.

3. Ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων

Ο στόχος κάνει λόγο για κλιματικά ουδέτερα κτήρια στη Γερμανία ως το 2050 και για μείωση της θέρμανσης κατά 20% ως το 2020. Παρόλα αυτά, η κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση αυξήθηκε πέρυσι κατά 8% και η πρωτογενής κατανάλωση ενέργειας στα κτήρια μειώθηκε κατά 3,6% σε σχέση με το 2008. Οι νέες ρυθμίσεις προσφέρουν καλύτερες συμβουλευτικές υπηρεσίες, περισσότερη χρηματοδότηση για βιοκλιματικές αναβαθμίσεις και φοροαπαλλαγές.

4. Μεταφορές

Στον τομέα των μεταφορών η συνολική κατανάλωση θα πρέπει να μειωθεί κατά 10% ως το 2020 και κατά 40% ως το 2050 σε σχέση με τα επίπεδα του 2005. Μεταξύ του 2005 και του 2013 η κατανάλωση ενέργειας μειώθηκε κατά 8% και από το 1990 μέχρι σήμερα έχει μειωθεί με ρυθμό 2,7% ετησίως.

Η κυβέρνηση ποντάρει στα ηλεκτρικά οχήματα ως μέσο για την επίτευξη των παραπάνω στόχων. Το 2013 κυκλοφόρησαν 6024 νέα ηλεκτρικά αυτοκίνητα στη χώρα για ένα σύνολο 13.527 οχημάτων. Οι αριθμοί αυτοί, πάντως, απέχουν πολύ από το ένα εκατομμύριο οχήματα που χρειάζεται για το 2020. Για τον λόγο αυτό, προστέθηκαν νέα κίνητρα που θα ενισχύσουν την χρήση τους από τις κρατικές υπηρεσίες και θα προσφέρουν φοροαπαλλαγές.

5. Ρύποι

Η Γερμανία αναγνωρίζεται ότι έχει θέσει φιλόδοξους στόχους πέραν αυτών των υπολοίπων χωρών. Κατάφερε να μειώσει τους ρύπους της κατά 24% στην περίοδο 2008-2012, αν και το 2013 αυξήθηκαν ελαφρώς λόγω της επιστροφής του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή. Οι ΑΠΕ, όμως, κατάφεραν να περιορίσουν την άνοδο και να ελέγξουν την κατάσταση.

Με βάση τον αρχικό προγραμματισμό, η Γερμανία αναμένεται να μην πετύχει τον στόχο του 2020 και για αυτό κρίθηκε ότι χρειάζονται νέα μέτρα. Σημαντική για την χώρα είναι η αναμόρφωση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Ρύπων (ETS), αλλά και η ελάττωση των εκπομπών από τους λιγνιτικούς σταθμούς. Σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται εντός του 2015.

6. Αγορά ηλεκτρισμού

Προκειμένου να εξασφαλιστεί μια ασφαλής και οικονομική προμήθεια ηλεκτρισμού, η έκθεση του υπουργείου θεωρεί ότι θα πρέπει να γίνει μια επιτυχημένη μετάβαση προς μια αγορά όπου θα κυριαρχούν πλέον οι ΑΠΕ.

Τον Οκτώβριο, το υπουργείο δημοσίευσε σχέδιο που προβλέπει μετάβαση είτε προς μια βελτιωμένη ενιαία αγορά ηλεκτρισμού, είτε προς την δημιουργία μιας νέας αγοράς για την επάρκειας ισχύος. Η διαβούλευση για το σχέδιο θα διαρκέσει ως την 1η Μαρτίου του 2015 και στη συνέχεια θα παρουσιαστούν οι τελικές προτάσεις.

Αναφορικά με την εγκατεστημένη ισχύ, οι ΑΠΕ αυξήθηκαν κατά 6,7 GW πέρυσι στα 83,3 GW και οι συμβατικές μονάδες κατά 1,6 GW στα 104,7 GW. Στην περίοδο 2014-16 προβλέπεται υπερπροσφορά ισχύος της τάξης των 10-12 GW.

7. Δίκτυο

Η ενεργειακή μετάβαση θεωρείται ότι απαιτεί μια αναδιαμόρφωση του ηλεκτρικού δικτύου, καθώς η αιολική ισχύς από τα βόρεια της χώρας πρέπει να μεταφέρεται στις υπόλοιπες περιοχές. Επίσης, η ανανεώσιμη ενέργεια θα παράγεται στο εξής τοπικά, άρα τα δίκτυα θα πρέπει να είναι δύο κατευθύνσεων, ενώ ταυτόχρονα θα χρειαστεί βελτίωση των διεθνών διασυνδέσεων.

8. Ενεργειακό κόστος

Στο επίμαχο αυτό θέμα, το υπουργείο θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση του ανταγωνισμού, για τη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές, για την ενεργειακή αποδοτικότητα και για την προστασία των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν διεθνή ανταγωνισμό. Στα πλαίσια αυτά, το τέλος ΑΠΕ προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς στα 6,17 λεπτά ανά κιλοβατώρα το 2015.

9. Έρευνα και καινοτομία

Η έμφαση στο εξής θα δίδεται στην ενεργειακή αποδοτικότητα, στις συνέργειες των ΑΠΕ, στις τεχνολογίες δικτύου και στην αποθήκευση ενέργειας.

10. Μακροοικονομικές επεκτάσεις

Οι επενδύσεις στις ΑΠΕ έφτασαν τα 16 δις. ευρώ το 2013. Το υπουργείο δίνει έμφαση στις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, καθώς πέρυσι ο κλάδος προσέφερε εργασία σε 371.400 εργαζόμενους.