Οι εκλογές απειλούν το ευρώ...

Η κρίση κρατικού χρέους που πυροδότησε το κραχ του 2008 έχει αναδείξει τις δομικές αδυναμίες του ευρώ. Δεν είναι μόνο οι αντιθέσεις της οικονομικής δυναμικής Βορρά - Νότου που εντείνουν το πρόβλημα, αλλά η αύξηση της εχθρότητας όλων εναντίον όλων στην κοινή γνώμη των κρατών της Ευρωζώνης.

Αυξάνονται οι ενδείξεις πως σύντομα η Ευρωζώνη θα κληθεί είτε να ενοποιηθεί πολιτικά, είτε να διαλυθεί. Ούτε το ένα, ούτε το άλλο είναι χωρίς μεγάλο κόστος και απροσδιόριστες συνέπειες. Μην ξεχνάμε πως οι ΗΠΑ χρειάστηκαν ένα εμφύλιο για να συνυπάρξουν βόρειοι και νότιοι κάτω από την ίδια αρχή...

Δεν είναι μόνο η εκτόξευση της Χρυσής Αυγής εν μέσω σύγχυσης και κρίσης λόγω βίαιης προσαρμογής λόγω χρεοκοπίας στην Ελλάδα (Αλήθεια είναι βίαιη η προσαρμογή; Ο ορισμός έχει να κάνει με σημείο αναφοράς. Με βάση την προτεραία κατάσταση είναι βίαια. Με βάση μια ανεξέλεγκτη κατάρρευση;...). Γενικότερα στην Ευρώπη έχουν αρχίσει να μαζεύονται "σύννεφα". Όλοι πιστεύουν πως οι ευθύνες της κρίσης αφορούν μόνο τους άλλους. Αυτό είναι μια κακή αρχή...

Οι εκλογές φοβίζουν...

Το αποτέλεσμα των εκλογών στη Γαλλία φαίνεται πως προβλημάτισε περισσότερο απ’ ό,τι αναμενόταν τις ευρωπαϊκές αγορές καθώς συνοδεύτηκε με πωλήσεις σε όλα τα μήκη και πλάτη.

Οι αναλυτές υποστηρίζουν πως υπεύθυνη του κλίματος δεν είναι η νίκη των σοσιαλιστών, οι οποίοι  μιλούν για αλλαγές στην ακολουθούμενη πολιτική της ευρωζώνης, οι σοσιαλιστές έχουν έρθουν πάλι στην εξουσία με σκληρότερες αντιπολιτευτικές ρητορικές ενίοτε. Θυμηθείτε την πρώτη φορά που κυβέρνησε ο Μιτεράν με την σύμπραξη του γαλλικού ΚΚ.

Είναι η άνοδος των ακροδεξιών του Εθνικού Μετώπου με την αντί-ευρώ ρητορική που προκαλεί «ρίγη» στις αγορές και πιθανόν και στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. 

Ο πρώτος γύρος των γαλλικών εκλογών επιβεβαιώνει τις ανησυχίες που έχουν αρχίσει και αναπτύσσονται εδώ και αρκετό καιρό: Η κρίση ενδυναμώνει των ευρωσκεπτικισμό και  τις αποσχιστικές τάσεις. Δεν είναι μόνο φαινόμενο της δοκιμαζόμενης Ελλάδας...

Το ευρώ δεν είναι μόνο ένα νόμισμα...

Η διάλυση του ευρώ όμως δεν συνιστά αναστάτωση μόνο για τα δυο τρία χρόνια της εξόδου και της προσαρμογής στα νέα δεδομένα που θα υπάρξουν.  Αποτελεί ένα πιο πολύπλοκο πρόβλημα τα βασικά ερωτήματα του οποίου δεν έχουν τεθεί ακόμη. Άρα, δεν υπάρχουν και οι απαντήσεις...

Οι διάφοροι κοσμοφοβικοί με  αντανακλαστικά  εθνοεξάρτησης διατηρούν στο μυαλό τους, όπως συμβαίνει συχνά με τους ανθρώπους, μόνο τις καλές στιγμές του πρόσφατου παρελθόντος και  αντιδρούν στα νέα δεδομένα της ανάγκης εκχώρησης εθνικής κυριαρχίας σε ένα υπερεθνικό καθεστώς συγκυριαρχίας...

Αδυνατούν να αντιληφθούν όπως ότι όποιος δεν συγκυριαρχεί, αναγκαστικά δορυφοροποιείται   στα ισχυρά μεγέθη αναδεικνύονται γύρω του.

Η Ελλάδα έχει υπάρξει για περίπου 180 χρόνια χωρίς το ευρώ και μόνο 10 με το ευρώ. Σίγουρα μετά το αρχικό σοκ των δυο τριών χρόνων θα επανέλθει σε κάποια κατάσταση ισορροπίας...

Μεταβλητή γεωμετρία...

Ο κόσμος των επόμενων 200 ετών όμως θα μοιάζει με εκείνον των τελευταίων 200 ετών όπου η χώρα μας κατάφερε να επιβιώσει και να εισέλθει σαν ισότιμο μέλος σε διάφορες ενώσεις, συνδέσμους και συμμαχίες των αναπτυγμένων και ισχυρών δυνάμεων του πλανήτη (ΝΑΤΟ-ΕΟΚ-ΕΕ ΟΑΣΑ-ΕΥΡΩ);

Αρκετοί άνθρωποι, από ιστορική άγνοια, διατηρούν τη ψευδαίσθηση πως η έννοια του εθνικού κράτους υπάρχει από τότε που υπάρχει ιστορία και σαν λογική συνέπεια θεωρούν πως θα συνεχίσει να υπάρχει και όσο υπάρχει ιστορία...

Τα έθνη κράτη όμως έχουν παρουσία μόνο 200-300 ετών και πριν από αυτά έχουν υπάρξει πολλά οικονομικά και πολιτικά σχήματα και ενώσεις.

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν υπάρξει χωρίς ευρώ, με εθνικά νομίσματα και κατά το παρελθόν και με ευημερία και με ύφεση και με ειρήνη και με πόλεμο. Αρκετές από αυτές έχουν υπάρξει στο παρελθόν παγκοσμίου κλάσεως οικονομικές, στρατιωτικές και πολιτικές δυνάμεις. Γιατί να τρομάζει η επιστροφή στα παλιότερα δεδομένα ξανά;

Μάλλον γιατί έχει αλλάξει ο κόσμος άρδην από την τελευταία φορά που είμαστε μόνοι μας. Η Ευρώπη πλέον σαν σύνολο αποτελεί μια δημογραφικά γερασμένη και φθίνουσα περιοχή για τις επόμενες αρκετές δεκαετίες.

Σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης η Ευρώπη καλείται να συνυπάρξει με μεγέθη όπως της Κίνας των 1,5 δισ. ψυχών, της Ινδίας του 1,2 δισ., της Βραζιλίας των 200 εκατ., της Ρωσίας των 150  εκατ. Το μεγαλύτερο εθνικό κράτος στην Ευρώπη είναι η Γερμανία με 82 εκατ. πληθυσμό.

Σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης υπάρχουν πολυεθνικές που έχουν γιγαντωθεί τόσο, που η ισχύς τους ισοδυναμεί με αυτή μεγάλων κρατών και γι’ αυτό είναι δύσκολο να τους αντισταθούν μικρότερα κράτη, ενίοτε και μεγάλα...

Πόσο εύκολο π.χ. είναι να εφαρμόζουν  αυστηρή αντιμονοπωλιακή νομοθεσία εναντίον γιγάντων όπως η  Microsoft ή  η Google κλπ χώρες όπως η Κύπρος, η Ελλάδα ή ακόμη και η Γερμανία; Σίγουρα είναι ευκολότερο για μια Ευρωπαϊκή Ένωση με ενιαία φωνή και στάση...

Η συνέχιση της ενδυνάμωσης των πολυεθνικών χωρίς την παράλληλη και ανάλογη ενίσχυση των δομών κυριαρχίας των κοινωνιών, είναι πιθανό να οδηγήσει σε ένα μοντέλο μεταβιομηχανικής φεουδαρχίας... όπου οι εταιρείες θα αποκτήσουν εκτός της οικονομικής και την πολιτική και στρατιωτική ισχύ που χρειάζονται...

Το φαινόμενο αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί με της διεύρυνση των ορίων και της ισχύος  των εθνικών κρατών σε πολυεθνικές ενώσεις με εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας στα πλαίσια συγκυριαρχίας ή με το παλιό κλασικό αυτοκρατορικό τρόπο: με επεκτατικούς πολέμους.

Η Ε.Ε. αποτελεί το πιο επιτυχημένο μοντέλο δημοκρατικής αύξησης της ισχύος της κοινωνίας των πολιτών, απέναντι στην τυφλή αναζήτηση της οικονομικής και πολιτικής ισχύος των αγορών στην φάση της παγκοσμιοποίησης.

Το αστείο της υπόθεσης είναι πως είναι οι εχθροί των αγορών που θεωρούν την ΕΕ πολιορκητικό κριό της απορρύθμισης.

Αρκετοί υποστηρίζουν πως αρκεί να κλείσουμε τα σύνορα, να επαναφέρουμε τα εθνικά νομίσματα, να επιβάλουμε δασμούς και η ευημερία της δεκαετίας του ’50 και ’60 θα επανέλθει.  Μάλλον ισχύει το ό,τι θυμούνται χαίρονται..

Η παγκοσμιοποίηση που διανύουμε στηρίζεται κυρίως στην τεχνολογική εξέλιξη. Το διαδίκτυο, η ρύπανση, οι ανάγκες  του σύγχρονου τρόπου ζωής για πρώτες ύλες, δεν γνωρίζουν σύνορα. Προκειμένου οι κοινωνίες να συνεχίσουν να ασκούν ένα έλεγχο με δημοκρατικό αντιπροσωπευτικό τρόπο πρέπει να αναζητηθούν νέες μορφές συνύπαρξης.

Η πιθανή διάλυση του Ευρω δεν θα  επαναφέρει την προηγούμενη ειδυλλιακή ισορροπία και ευημερίας της ειρηνικής μεταπολεμικής περιόδου, πιο πιθανό είναι να οδηγήσει μακροπρόθεσμα δυσκολότερες συνθήκες και για τους ισχυρούς της Ευρώπης και τους αδύναμους.

Μια πιθανή δε αποχώρηση της Ελλάδας για να αντιμετωπίσει το δυστύχημα της τρέχουσας χρεοκοπίας με μια τεχνητή υποτίμηση του νέου  νομίσματος, θα μοιάζει τον απατημένο σύζυγο που για να τιμωρήσει τη παρασπονδούσα  καρατομεί τα γεννητικά του όργανα...

Υπάρχουν εξελίξεις και η κατάσταση γίνεται όλο και πιο πολύπλοκη. Πολλά σενάρια είναι ανοιχτά και άλλα μόλις ανοίγουν... Νομίζω, πως για εμάς αυτό που προέχει είναι να δημιουργήσουμε γρήγορα συνθήκες δημιουργίας παραγωγικού ιστού που θα εξασφαλίζουν βιοτικό επίπεδο όσο γίνεται εγγύτερα των  ανεπτυγμένων οικονομιών.

Κατά δεύτερο αν το Ευρω συνεχίσει να υπάρχει και αύριο, που παραμένει το πιθανότερο, οφείλουμε είμαστε παρόντες στην αναδόμηση της αρχιτεκτονικής του.

(Capital.gr, 24/4/2012)