Ο GREGY στην πρώτη γραμμή της Ευρω-Αιγυπτιακής συνεργασίας

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου (GREGY) βρέθηκε στο επίκεντρο του πρώτου Ευρω-Αιγυπτιακού Συνεδρίου Κορυφής, που πραγματοποιήθηκε στις 22 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες, σηματοδοτώντας τη νέα εποχή στις σχέσεις των δύο πλευρών. Η Κοινή Δήλωση (Joint Statement) που υιοθετήθηκε από τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αιγύπτου τοποθετεί ρητά το έργο GREGY Interconnector ανάμεσα στα ευρωπαϊκά έργα προτεραιότητας για την πράσινη μετάβαση και την ενεργειακή ασφάλεια της Μεσογείου.

Η Σύνοδος των Βρυξελλών, η πρώτη του είδους της, εδραίωσε το πλαίσιο της Στρατηγικής και Ολοκληρωμένης Εταιρικής Σχέσης (Strategic and Comprehensive Partnership – SCP). Η ΕΕ και η Αίγυπτος δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε μια σειρά τομέων — από την ενέργεια και την οικονομία έως τη μετανάστευση και την ασφάλεια. Ωστόσο, η ενότητα για την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση αποτελεί την καρδιά του κοινού οράματος, αναδεικνύοντας την Αίγυπτο σε στρατηγικό ενεργειακό κόμβο και την Ελλάδα σε πύλη μεταφοράς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ευρώπη.

Το ανακοινωθέν αναφέρει χαρακτηριστικά ότι η ΕΕ και η Αίγυπτος «δεσμεύονται να τοποθετήσουν τη συνεργασία τους στην πρώτη γραμμή της πράσινης μετάβασης στη Μεσόγειο», στο πλαίσιο της Trans-Mediterranean Energy and Clean Tech Cooperation Initiative (T-MED). Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται ρητή αναφορά στο GREGY Interconnector, καθώς και στα έργα ενίσχυσης του αιγυπτιακού ηλεκτρικού δικτύου και εκσυγχρονισμού του Κέντρου Ελέγχου της Αλεξάνδρειας.

Ο ενεργειακός άξονας Ελλάδας-Αιγύπτου

Το GREGY προβλέπει τη μεταφορά έως 3 GW πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο στην Ελλάδα, μέσω Κρήτης και Αττικής, δημιουργώντας τη βάση για ένα νέο πράσινο διάδρομο ηλεκτρισμού από τη Βόρεια Αφρική προς την ΕΕ. Η αναφορά του έργου στο επίσημο κείμενο της Συνόδου Κορυφής αποτελεί θεσμική επιβεβαίωση της ευρωπαϊκής υποστήριξης, εντάσσοντας το GREGY στη «ραχοκοκαλιά» της μελλοντικής μεσογειακής ηλεκτρικής αγοράς.

Η δήλωση υπογραμμίζει ότι οι δύο πλευρές έχουν «κοινό και συγκλίνων στρατηγικό συμφέρον» στη γρήγορη μετάβαση προς οικονομίες χαμηλών εκπομπών και στη δημιουργία συνθηκών για ασφαλή, βιώσιμη και προσιτή ενέργεια. Ειδική έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη ΑΠΕ, υποδομών διασυνδέσεων, αποθήκευσης ενέργειας και τεχνολογιών CCS, που θα στηρίξουν την οικονομική διαφοροποίηση και τη βιομηχανική ανάπτυξη τόσο της Αιγύπτου όσο και της ΕΕ.

Το οικονομικό σκέλος: επενδύσεις 7,4 δισ. ευρώ

Η ενεργειακή συνεργασία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο οικονομικής και αναπτυξιακής στήριξης της ΕΕ προς την Αίγυπτο, ύψους 7,4 δισ. ευρώ. Από αυτά, 5 δισ. ευρώ αφορούν δάνεια, 1,8 δισ. ευρώ επενδύσεις, και 600 εκατ. ευρώ επιχορηγήσεις, ενώ παράλληλα ενεργοποιείται ένας νέος Επενδυτικός Μηχανισμός ΕΕ-Αιγύπτου που μέσω του EFSD+ θα κινητοποιήσει έως 5 δισ. ευρώ σε ιδιωτικές επενδύσεις έως το 2027.

Στο παράρτημα της συμφωνίας προβλέπονται για το 2025:

• 50 εκατ. ευρώ για έργα πράσινης μετάβασης, με έμφαση στην καθαρή ενέργεια και τις ιδιωτικές επενδύσεις.
• 110 εκατ. ευρώ για εκπαίδευση, δεξιότητες και τεχνική κατάρτιση (TVET), προσαρμοσμένα στις ανάγκες της νέας πράσινης οικονομίας.
• Ενεργοποίηση έργων διασυνδεσιμότητας όπως το GREGY και η ενίσχυση του δικτύου NWFE Electricity Grid Reinforcement.

Η Μεσόγειος στο προσκήνιο της πράσινης μετάβασης

Η νέα στρατηγική φιλοδοξεί να καταστήσει τη Μεσόγειο “Green Energy Hub” της Ευρώπης, με την Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Κύπρο να αποτελούν τον πυρήνα του μελλοντικού πράσινου δακτυλίου που θα ενώνει τις αγορές ενέργειας της ΕΕ με αυτές της Βόρειας Αφρικής.

Η ευρωπαϊκή πλευρά δεσμεύτηκε επίσης να στηρίξει πρωτοβουλίες μείωσης και αξιοποίησης των εκπομπών μεθανίου, την ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης CO₂, και την ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας. Όπως αναφέρεται, στόχος είναι η δημιουργία «ανθεκτικών και κλιματικά ουδέτερων οικονομιών» που θα βασίζονται σε επενδύσεις σε ΑΠΕ, πράσινες τεχνολογίες, βιώσιμη γεωργία και καθαρές μεταφορές.

Επόμενα βήματα

Η δήλωση των Βρυξελλών προβλέπει τη διοργάνωση επιχειρηματικού φόρουμ ΕΕ-Αιγύπτου το 2026, όπου θα παρουσιαστούν οι επενδυτικές ευκαιρίες του μηχανισμού EFSD+ και τα έργα πράσινων διασυνδέσεων. Παράλληλα, η επόμενη Σύνοδος Κορυφής θα διεξαχθεί στο Κάιρο το 2027, όπου θα αποτιμηθεί η πρόοδος και θα ανακοινωθούν νέες πρωτοβουλίες συνεργασίας.