Μείωση των εκπομπών του μεθανίου – Ώρα για δράση!

Το μεθάνιο είναι το δεύτερο πιο ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου. Μετρήσεις έχουν δείξει ότι τα τελευταία 20 χρόνια έχει θερμάνει τον πλανήτη ογδόντα έξι φορές περισσότερο από το διοξείδιο του άνθρακα (CO2). 

Το βάρος στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής σωστά δόθηκε στο διοξείδιο του άνθρακα, ωστόσο το μεθάνιο συμβάλει εξίσου στο φαινόμενο. Αποτελεί, επίσης, πρόδρομο του όζοντος, ενός ισχυρού ρυπαντή, που όταν βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του εδάφους είναι ένας εν δυνάμει αναπνευστικός κίνδυνος. Δηλαδή, επηρεάζει αρνητικά την υγεία καθώς και τις αποδόσεις των καλλιεργειών. 

Για να επιτευχθούν οι στόχοι της Συμφωνίας του Παρισιού, της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του Κλιματικού Νόμου είναι απαραίτητη η μείωση των εκπομπών μεθανίου.

Το πιο σημαντικό ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε είναι: γιατί πρέπει να δράσουμε τώρα;

Οι δράσεις για το κλίμα, όπως τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) και άλλες δεσμεύσεις που έχουν γίνει από τα Κράτη Μέλη στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισίου συμπεριλαμβάνουν το μεθάνιο στο «ισοδύναμο CO2». Παρόλα αυτά, η επίδραση του μεθανίου και του διοξειδίου του άνθρακα δεν είναι ισοδύναμες.

Περισσότερες από τις μισές παγκόσμιες εκπομπές μεθανίου προέρχονται από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Ειδικότερα από: 

- Τα ορυκτά καύσιμα (35%),

- Τα απόβλητα (20%) και

- Την γεωργία (40%).

Στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, η εξόρυξη, επεξεργασία και διανομή πετρελαίου και φυσικού αερίου αντιπροσωπεύει το 23%, ενώ η εξόρυξη άνθρακα αντιπροσωπεύει το 12% των παγκόσμιων ανθρωπογενών εκπομπών μεθανίου. Επομένως, είναι σημαντικό να αναθεωρηθεί η περιβαλλοντική νομοθεσία και η νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων.

Στον τομέα της ενέργειας, οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν περισσότερα από τα 4/5 του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που καταναλώνονται στην ΕΕ. Οι περισσότερες εκπομπές μεθανίου που σχετίζονται με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο πραγματοποιούνται εκτός των συνόρων της ΕΕ. Ακριβώς γι’ αυτό θα πρέπει να δημιουργηθούν ρυθμιστικά εργαλεία για τις εισαγωγές ενέργειας, κανόνες για την συνεργασία με τις χώρες εισαγωγής και χώρες εταίρους για να ευθυγραμμιστούν οι προσπάθειές και να διασφαλιστεί μία κοινή διαδρομή μείωσης του μεθανίου μέσα στο 2021. Παράλληλα, θα μπορούσαν να γίνουν  διμερείς συμφωνίες με τις χώρες ‘’εταίρους’’ που εξάγουν στην ΕΕ.

Ένα ισχυρό, ανεξάρτητο και επιστημονικά ορθό σύστημα παρακολούθησης, αναφοράς και επαλήθευσης (MRV) είναι το κεντρικό εργαλείο που πρέπει να αναπτυχθεί για τις εκπομπές μεθανίου. Είναι απαραίτητο να παρέχονται αξιόπιστα δεδομένα, να εντοπίζονται αποτελεσματικά τα ζητήματα για να μπορεί να αξιολογείται η επιτευχθείσα πρόοδος. Ένα υποχρεωτικό σύστημα MRV θα οδηγήσει τα κράτη μέλη στην υποβολή εκθέσεων, γεγονός που απορρέει από τη Σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος (UNFCC). Ένα ισχυρό πλαίσιο MRV απαιτεί από την ΕΕ να απομακρυνθεί από τις εθελοντικές προσεγγίσεις και να υιοθετήσει δεσμευτικές εναρμονισμένες απαιτήσεις.

Οι εκπομπές μεθανίου είναι ένα παγκόσμιο ζήτημα και η αντιμετώπιση των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον απαιτεί διεθνή συνεργασία, ανάπτυξη γνώσεων και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Δεδομένης της ταχείας ανάπτυξης τεχνολογιών παρακολούθησης και αναφοράς, το Ανεξάρτητο Παρατηρητήριο θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό όργανογια τον εντοπισμό και τη διάδοση καινοτομιών για το MRV. 

Οι χώροι εκσκαφής και εξόρυξης άνθρακα θα πρέπει να υποχρεώνονται στην καταγραφή εκπομπών μεθανίου μέσω του MRV, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταλελειμμένων ορυχείων. 

Πρέπει επίσης να υποστηριχθεί η δημιουργία ενός ανεξάρτητου διεθνούς παρατηρητηρίου εκπομπών μεθανίου, σε συνεργασία με το περιβαλλοντικό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), τον συνασπισμό για το κλίμα και τον καθαρό αέρα (CCAC) και τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).

Ένα ισχυρό πρόγραμμα ανίχνευσης και επισκευής διαρροών (LDAR) αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της στρατηγικής της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου και την επίτευξη των στόχων για το κλίμα και το περιβάλλον. Το πεδίο εφαρμογήςτου θα καλύπτει όλη την εφοδιαστική αλυσίδα των ορυκτών καυσίμων:  πετρελαίου, άνθρακα, βιοαερίου και βιομεθανίου. Έτσι, θα διασφαλιστεί ότι καλύπτονται όλες οι διαρροές μεθανίου από τον ενεργειακό τομέα. Θα πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να προσαρμόζεται γρήγορα και να αξιοποιεί τις επερχόμενες καινοτόμες τεχνολογίες που αναμένεται να αποφέρουν περιβαλλοντικά οφέλη και μείωση κόστους, όπως εναλλακτικές τεχνολογίες που ανιχνεύουν μεθάνιο που θα τοποθετηθούν σε κινητές πλατφόρμες όπως φορτηγά, αεροσκάφη και αεροπλάνα.

Στον γεωργικό τομέα, πρέπει να δοθούν κίνητρα για καινοτομία και για υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών και τεχνολογιών από τη βιομηχανία. Οι αποδεδειγμένες, οικονομικά αποδοτικές καινοτόμες λύσεις πρέπει να εφαρμόζονται γρήγορα στην ΕΕ και να ενσωματώνονται στις γεωργικές πολιτικές της. Ενώ, οι ενέργειες στον τομέα της γεωργίας πρέπει να είναι φιλόδοξες, παράλληλα με την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΑΠ).

Μέχρι το τέλος του 2021, η ΕΕ, θα πρέπει - σε συνεργασία με επιστημονικές επιτροπές και τα κράτη μέλη - να αναπτύξει έναν κατάλογο βέλτιστων αγροτικών και γεωργικών πρακτικών και διαθέσιμων τεχνολογιών για να διερευνήσει και να προωθήσει την ευρύτερη εφαρμογή καινοτόμων δράσεων και λύσεων. Αυτές οι δράσεις, θα πρέπει να εστιάζουν στο μεθάνιο που προέρχεται από την εντερική ζύμωση. Από αυτήν την άποψη, θα δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που θα ενθαρρύνει και θα επιβραβεύει τους αγρότες, μαζί με ολόκληρη την γεωργική αλυσίδα και ιδιαίτερα τους πρωτοπόρους, για τις προσπάθειές τους.

Στον τομέα των αποβλήτων, η ΕΕ πρέπει να παρέχει τεχνική βοήθεια στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες προκειμένου να αυξήσει την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. Επίσης, τα κράτη μέλη σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο πρέπει να βοηθηθούν ώστε να σταθεροποιήσουν τα βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα πριν από τη διάθεση τους. Ταυτόχρονα, απαιτείται η αύξηση της χρήσης για την παραγωγή κυκλικών και βιολογικών υλικών και χημικών ουσιών ώστε να μετατραπούν σε βιοαέριο.

Κατά την αναθεώρηση της οδηγίας για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων το 2024, η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει περαιτέρω μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης των αερίων που προέρχονται από τους χώρους υγειονομικής ταφής, την ελαχιστοποίηση των επιβλαβών κλιματικών επιπτώσεών τουςκαι την ενδεχόμενη ενεργειακή τους αξιοποίηση. Η μετέπειτα φροντίδα των χώρων υγειονομικής ταφής είναι απαραίτητηγια τη μείωση των διαρροών, λαμβάνοντας υπόψη τον κύκλο ζωής των χώρων υγειονομικής ταφής. Πρέπει να παραχθούνσυγκεκριμένα κίνητρα, προσαρμοσμένα στις συνθήκες κάθε κράτους μέλους, για να διασφαλιστεί η χωριστή συλλογή βιολογικών αποβλήτων στο μέγιστο δυνατό βαθμό, ενθαρρύνοντας παράλληλα τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η μείωση του μεθανίου μπορεί να οδηγήσει στην αποφυγή της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 0,3°C έως το 2045. Η άμεση εφαρμογή μέτρων μείωσης μεθανίου από ανθρωπογενείς πηγές θα μπορούσε να οδηγήσει στην μείωση τους έως και 45% έως το 2030. Αυτό ουσιαστικά θα σήμαινε την μείωση του σχηματισμού  όζοντος, στο επίπεδο του εδάφους. 

Το πιο σημαντικό, σύμφωνα με την παγκόσμια έκθεση αξιολόγησης μεθανίου είναι ότι κάθε χρόνο μετά το 2040, η μείωση των εκπομπών του μεθανίου θα αποτρέψει παγκοσμίως:

- 255.000 πρόωρους θανάτους ·

- 775.000 επισκέψεις σε νοσοκομείο που σχετίζονται με το άσθμα ·

- 26 εκατομμύρια τόνους απώλειας καλλιέργειας παγκοσμίως και

- 73 δισεκατομμύρια ώρες χαμένης εργασίας λόγω τηςακραίας ζέστης.

Είναι ώρα να δράσουμε τώρα!

*Η Μαρία Σπυράκη είναι Ευρωβουλευτής (ΕΛΚ – ΝΔ) –Εισηγήτρια της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την μείωση των εκπομπών του μεθανίου εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου