Με υψηλές ενεργειακές προσδοκίες ο Γιούνκερ στο «τιμόνι» της ΕΕ

Υψηλές ενεργειακές προσδοκίες δημιουργεί, μεταξύ άλλων, ο ερχομός του Juean-Claude Junker στο «τιμόνι» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκτιμά σε ο Karel Lannoo, Chief Executive Officer και Senior Research Fellow του The Centre of European Policy Studies (CEPS).

Ο Jean-Claude Juncker έχει σαφώς επιλέξει τη λογική του «περισσότερη Ένωση» στη διάρκεια της θητείας του ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προσφέροντας μια φιλόδοξη ατζέντα που εγείρει μια σειρά από προσδοκίες, ορισμένες εκ των οποίων θα είναι δύσκολο να υλοποιηθούν. Σε κάποιο βαθμό, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια παραδοσιακή ατζέντα της Κομισιόν, με την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Σε άλλα θέματα ωστόσο, ανοίγει ένα πεδίο για θεσμική μεταρρύθμιση, με καλύτερη διαδικασία λήψης αποφάσεων, και μια ισχυρότερη ιεραρχία εντός της Κομισιόν, με το παράδειγμα της ιδέας του «αναπληρωτή Ύπατου Εκπροσώπου» για όλα τα χαρτοφυλάκια εξωτερικής δράσης και την αποδοχή μιας Ευρώπης πολλών ταχυτήτων. Και ως Λουξεμβουργιανός, έχει επίσης τοποθετήσει την περαιτέρω φορολογική εναρμόνιση στην ατζέντα.

Το κεντρικό θέμα της ομιλίας του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά από την εκλογή του είναι μια «ατζέντα για θέσεις εργασίας, ανάπτυξη, δικαιοσύνη και δημοκρατική αλλαγή». Οι θέσεις εργασίας και η ανάπτυξη θα αντιμετωπιστεί κατά κύριο λόγο μέσω ενός μαζικού δημόσιου και ιδιωτικού επενδυτικού προγράμματος 300 δις. ευρώ χρησιμοποιώντας τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ και των προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Επενδυτικής Τράπεζας. Η Ψηφιακή Ατζέντα θα πρέπει να δημιουργήσει περαιτέρω ευκαιρίες ανάπτυξης, και αυτή με τη σειρά της να δημιουργήσει «εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας». Ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν θα προωθήσει επομένως ένα φιλόδοξο νομοθετικό πρόγραμμα προς μια συνδεδεμένη ψηφιακή ενιαία αγορά.

Ένα κομβικό σημείο της ομιλίας του είναι η ενεργειακή ένωση, η οποία κατά κύριο λόγο στόχο έχει να μειώσει την εξάρτηση από τις εισαγωγές, με το να συγκεντρωθούν πόροι, να συνδυαστούν οι υποδομές και να διαφοροποιηθούν οι ενεργειακοί πόροι. Σε αντίθεση με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Ιούνιο, ο Juncker εστίασε επίσης στην ανάγκη να ενωθεί η διαπραγματευτική ισχύς έναντι τρίτων χωρών. Ωστόσο δεν δόθηκε καμία λεπτομέρεια για το πώς όλα αυτά θα τεθούν σε ισχύ, πέρα από το γεγονός ότι οι ενεργειακές υποδομές, η αποδοτικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η ενεργειακή αποδοτικότητα ορίστηκαν μεταξύ των πρωταρχικών στόχων του επενδυτικού προγράμματος που αναφέρθηκε παραπάνω. Πιο γενικά, μπορεί να περιμένουμε «περισσότερη Ευρώπη» στην ενεργειακή πολιτική, και η έκκλησή του για να γίνει η Ευρώπη «το νούμερο ένα παγκοσμίως στις ανανεώσιμες πηγές» μαζί με την έκκλησή του για έναν δεσμευτικό και φιλόδοξο στόχο ενεργειακής αποδοτικότητας, ίσως είναι μία ένδειξη ότι είναι σοβαρός σε ό,τι αφορά την μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Εάν ο Juncker θέλει να περιορίσει το κόστος της μετάβασης ωστόσο, πρέπει επίσης να εστιάσει πιο ισχυρά στις ενεργειακές τιμές για να αποφευχθεί το υπερβολικό κόστος για τα νοικοκυριά και την βιομηχανία.

Ένα πιο απογοητευτικό σημείο της ατζέντας του Juncker είναι η δηλωμένη φιλοδοξία του να αποκαταστήσει την βαρύτητα του κλάδου στο ΑΕΠ της ΕΕ ξανά στο 20% μέχρι το 2020 από το χαμηλότερο του 16% που είναι σήμερα, κάτι που υπήρξε και το «μοτό» της DG Enterprise για κάποιο καιρό. Παραμένει ασαφές πώς προέκυψε αυτός ο στόχος και πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητα σε κλάδους όπου έχει χάσει μερίδιο της αγοράς. Είναι το ίδιο ανόητο με το να συνηγορεί υπέρ ενός μεγαλύτερου ποσοστού της γεωργίας στο ΑΕΠ της ΕΕ. θα ήταν πιο χρήσιμο να ζητήσει μια περισσότερο ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική ή μεγαλύτερο συντονισμό των εθνικών προγραμματισμών έρευνας και ανάπτυξης μεταξύ των κρατών-μελών.

Στο εξωτερικό μέτωπο, ο εκλεγμένος πρόεδρος ζήτησε μια λογική και ισορροπημένη εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, και μια καλύτερη λειτουργικά υπηρεσία εξωτερικής δράσης. «Ο επόμενος Ύπατος Εκπρόσωπος θα πρέπει να είναι ένα ισχυρός και έμπειρος παίχτης για να συνδυάζει όλα τα εργαλεία που έχει διαθέσιμα στην Κομισιόν, με έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο από ό,τι στο παρελθόν». Ο διάδοχος της Catherine Ashton θα χρειαστεί να εργαστεί σε μια σαφώς ιεραρχική σχέση με τους άλλων Επιτρόπους εξωτερικών υποθέσεων. Επίσης αξιοσημείωτη ήταν η δήλωση του Juncker ότι «καμία περαιτέρω διεύρυνση δεν θα λάβει χώρα στα επόμενα πέντε χρόνια», κάτι που εγείρει ερωτήματα για τις προσδοκίες που δημιουργεί εντός και εκτός, καθώς η ΕΕ εξακολουθεί να συμμετέχει ενεργά στις διαδικασίες ένταξης με έξι διαφορετικές χώρες.

Το τελευταίο σημείο της ατζέντα του Juncker –το να επιφέρει μια ένωση δημοκρατικής αλλαγής- μπορεί να υλοποιηθεί μόνο εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαδραματίζει έναν ισχυρότερο ρόλο. Ο εκλεγμένος πρόεδρος της Κομισιόν υποστηρίζει μεγαλύτερη πολιτικοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μια εξέλιξη για την οποία πολλοί εντός της Κομισιόν είναι ανήσυχοι. Ζητά πολιτικό διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όχι τεχνοκρατικό, μέσω, για παράδειγμα, αποστολής πολιτικών εκπροσώπων στις τριμερείς. Αυτό θα πρέπει να αυξήσει επίσης την διαφάνεια των διαπραγματεύσεων αυτών. Στο προηγούμενο Κοινοβούλιο, οι τριμερείς διάλογοι σε πρώτη ανάγνωση είχαν γίνει πολύ συχνές, αλλά δεν είναι το σήμα κατατεθέν της διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων.

Μια πλήρης ομάδα φιλοδοξιών έχουν τεθεί επί τάπητος για να γίνουν πιο συγκεκριμένες στους επόμενους μήνες. Αλλά ο τόνος έχει οριστεί και οι προσδοκίες υπάρχουν.