Μάχη χαρακωμάτων στις Βρυξέλλες για την τύχη των μονάδων της ΔΕΗ

Ιδιαίτερα κρίσιμες είναι οι διαπραγματεύσεις που διεξάγει από χθες στις Βρυξέλλες με τις Διευθύνσεις Ανταγωνισμού και Ενέργειας της Κομισιόν ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Μαθιουδάκης. Αντικείμενο είναι βεβαίως το τι θα περιλαμβάνει η νέα απόφαση της Κομισιόν σχετικά με την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρισμού και τη δυνατότητα πρόσβασης ιδιωτών στα λιγνιτικά κοιτάσματα της χώρας. Κρίσιμες επαφές σε πολιτικό επίπεδο, για το ίδιο θέμα, θα έχει την ευκαιρία να πραγματοποιήσει και η υπουργός κ. Τίνα Μπιρμπίλη, η οποία βρίσκεται σήμερα στις Βρυξέλλες για το Συμβούλιο υπουργών ενέργειας της κοινότητας.

Τα χρονικά περιθώρια για την εξεύρεση λύσης είναι πλέον περιορισμένα. Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή έχει αναστείλει μέχρι το τέλος του χρόνου τις διαδικασίες παραπομπής της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, προκειμένου στο εν τω μεταξύ διάστημα, να δοθεί η δυνατότητα περαιτέρω διερεύνησης της σχετικής πρότασης ισοδύναμων μέτρων τα οποία θα μπορούσαν να υποκαταστήσουν την υποχρέωση της χώρας μας να προχωρήσει στη διάθεση των νέων λιγνιτικών κοιτασμάτων στη Βεγόρα, την Ελασσόνα και τη Δράμα. Τα μέτρα αυτά σύμφωνα με την ελληνική πρόταση προβλέπουν την σταδιακή διάθεση Συμβάσεων Ανταλλαγής Ενέργειας, μετά από διεθνείς διαγωνισμούς.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, οι Βρυξέλλες δέχονται μεν την βασική ελληνική πρόταση της ανταλλαγής, επιμένουν ωστόσο σαν εναλλακτική επιλογή στο μοντέλο της ενοικίασης ενέργειας σε ιδιώτες, και μάλιστα σε μια αρκετά χαμηλή τιμή…

Είναι τέτοιο οι όροι και οι προϋποθέσεις αυτού του εναλλακτικού σεναρίου, ώστε η ελληνική πλευρά φαίνεται σύμφωνα με τις πληροφορίες να αντιπροτείνει σε μια τέτοια περίπτωση «αφήνουμε ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα, ακόμη και την πώληση σταθμών», στη λογική ότι είναι λιγότερο επώδυνη λύση. Διότι τουλάχιστον στη περίπτωση της εκποίησης μονάδων της, η ΔΕΗ θα βάλει στα ταμεία της έστω κάποιο σημαντικό ποσό, ενώ αν υιοθετηθεί τελικά η λύση της ενοικίασης, κάποιοι ιδιώτες χωρίς στην ουσία να έχουν βάλει το χέρι στην τσέπη, θα αποκτήσουν σχεδόν σε τιμές κόστους, όπως λέει η ΓΕΝΟΠ, πρόσβαση σε λιγνιτική ενέργεια. Άποψη που δεν εκφράζει μόνο το συνδικάτο και τη ΔΕΗ αλλά εμφανίζεται να τη συμμερίζεται και η υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας Τίνα Μπιρμπίλη.

Η αξία των μονάδων

Χαρακτηριστικό του γεγονότος ότι η πώληση μονάδων της ΔΕΗ είναι και πάλι, πλέον, πάνω στο τραπέζι και συζητείται ως σοβαρό ενδεχόμενο είναι και το ότι δεύτερο βασικό «σημείο τριβής» με τις Βρυξέλλες είναι η αξία των μονάδων της ΔΕΗ. Η ελληνική πλευρά επιμένει, πως οποιαδήποτε λύση επιλεγεί, πρέπει να διατηρηθεί η αξία της ΔΕΗ. Δηλαδή, αν φτάσουμε στο σημείο να πουληθούν μονάδες, τότε αυτό θα πρέπει να γίνει με βάση τις τρέχουσες τιμές αγοράς, και όχι ανάλογα με το πόσο κόστισε στη ΔΕΗ η κατασκευή τους. Η πώληση δηλαδή να εξαρτηθεί από το πόσο θα αποτιμήσει τις μονάδες σήμερα η αγορά (προφανώς λαμβάνοντας υπόψιν και το τι θα συμβεί από το 2013 και μετά με το νέο καθεστώς ρύπων) και όχι από το κόστος κατασκευής τους, πριν από πολλά χρόνια. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει αυτό να γίνει με ανοικτούς διεθνείς διαγωνισμούς και με όρους που θα εξασφαλίζουν ότι αν οι προσφορές είναι κάτω από μια συγκεκριμένη τιμή, τότε η ΔΕΗ θα μπορεί να αρνηθεί να πουλήσει.

Η Κομισιόν εμφανίζεται να διαφωνεί με την ελληνική πρόταση, φοβούμενη προφανώς ότι αν δεσμευθεί σε κάτι τέτοιο, τότε η κυβέρνηση θα προκηρύξει ένα διαγωνισμό και μετά θα τον κηρύξει άγονο, με πρόσχημα ότι οι προσφορές δεν ήταν ικανοποιητικές. Επομένως, σύμφωνα πάντα με τις ενστάσεις των Βρυξελλών, η ελληνική κυβέρνηση θα κερδίσει απλώς χρόνο για να καθυστερήσει κι άλλο το περιβόητο άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού και το σπάσιμο του μονοπωλίου της ΔΕΗ στο λιγνίτη.

Η διαπραγμάτευση

Ποιο είναι το αντικείμενο της διαπραγμάτευσης με τις Βρυξέλλες; Η χώρα μας ζήτησε και φαίνεται ότι πέτυχε να αλλάξει η «παλιά» σχετική απόφαση της Κομισιόν και να αντικατασταθεί με μια νέα που θα ορίζει άλλες υποχρεώσεις για τη χώρα μας και ταυτόχρονα θα δίνει περιθώριο χρόνου για την υλοποίησή της, σταματώντας τη διαδικασία παραπομπής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Τι έλεγε η «παλιά» απόφαση του Μαρτίου του 2008, που επιβεβαιώθηκε και τον Αύγουστο του 2009; Ότι υπάρχει παράβαση του ανταγωνισμού όσον αφορά την προνομιακή και σχεδόν αποκλειστική χρήση του λιγνίτη από τη ΔΕΗ. Για την άρση της παράβασης προτείνονταν δύο «οριστικά μέτρα» εναλλακτικά το ένα του άλλου: Πρώτον, η παραχώρηση ποσοστού 40% των λιγνιτικών σταθμών παραγωγής μαζί με τα λιγνιτικά κοιτάσματα. Δεύτερον, η παραχώρηση σε ιδιώτες μέσω διαγωνισμού των λιγνιτικών κοιτασμάτων της Βεύης, της Δράμας, της Ελασσόνας και της Βεγόρας, χωρίς να επιτρέπεται μάλιστα η πώληση του εξορυσσόμενου λιγνίτη στη ΔΕΗ. Ως προσωρινό μέτρο προτάθηκε, τότε, από την Επιτροπή η παραχώρηση από τη ΔΕΗ εικονικής ισχύος (virtual capacity) από τη λιγνιτική της παραγωγή σε τιμή κόστους προς τους ιδιώτες ανταγωνιστές της.

Η ανταλλαγή

Η υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Τίνα Μπιρμπίλη προωθεί την λύση της ανταλλαγής ενέργειας από λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ με ισόποση από μονάδες ξένων εταιρειών στις χώρες τους. Πρόκειται για λύση που βρίσκει απολύτως σύμφωνη τη ΔΕΗ και –σιωπηρά – αντιμετωπίζεται ευνοϊκά από το συνδικάτο της ΓΕΝΟΠ. Ο λόγος είναι απλός. Με τον τρόπο αυτό, ότι χάσει η ΔΕΗ στο εσωτερικό, έχει τη δυνατότητα να το κερδίσει, αν βέβαια αποδειχθεί επαρκής για κάτι τέτοιο, σε ξένο έδαφος. Άλλωστε μια τέτοια κατεύθυνση εξωστρέφειας αποτελεί στρατηγικό στόχο για την επιχείρηση. Πρέπει δε να αναφερθεί ότι υπάρχουν τρείς τουλάχιστον ξένες εταιρείες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για μια τέτοια ανταλλαγή μονάδων με τη ΔΕΗ. Πρόκειται για την εταιρεία ηλεκτρισμού της Κύπρου (ΑΗΚ), τη Βουλγαρική ΝΕΚ και την ιταλική Edison.

Η ενοικίαση

Η Κομισιόν θέλει να υπάρχουν στην νέα απόφαση εναλλακτικές λύσεις, με πρώτη την ενοικίαση μονάδων. Τι σημαίνει ενοικίαση; Οι κοινοτικοί θέλουν να αναφέρονται συγκεκριμένες μονάδες η ισχύς των οποίων θα περάσει σε ιδιώτες, και μάλιστα για μεγάλο διάστημα, ως το 2027. Ενώ μάλιστα αρχικά οι πληροφορίες έκαναν λόγο για 3 μονάδες (Αγ. Δημήτριο 3,4 και 5), οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι σε αυτές προστέθηκε άλλη μία, η Μελίτη 1, με τους τροικανούς να ζητούν ενοικίαση και των τεσσάρων για όλο το διάστημα της ζωής τους, που είναι ως και μετά το 2030. Στην ίδια πρόταση αναφέρεται μάλιστα ότι θα πρέπει να τις προμηθεύει η ΔΕΗ με λιγνίτη από τα ορυχεία της, και σε τιμές κόστους. Επειδή πάντως υπεισέρχονται και διάφορα τεχνικά θέματα (η Κομισιόν έχει ζητήσει από την κυβέρνηση τα τεχνικά στοιχεία όλων των μονάδων της ΔΕΗ) το ποιες μονάδες θα «μπούν» σε αυτή τη λύση και πώς είναι ανοιχτό.

Οι ιδιώτες

Σε κάθε περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, η κυβέρνηση φαίνεται να προτιμάει ακόμα και την πώληση παρά την ενοικίαση μονάδων της ΔΕΗ. Αντίθετα, απολύτως αντίθετοι στην πιθανότητα ανταλλαγής μονάδων ή ισχύος είναι οι ιδιώτες παραγωγοί της ενέργειας, που εκπροσωπούμενοι από το σύνδεσμό τους (ΕΣΑΗ), έχουν κινητοποιήσει τις τελευταίες εβδομάδες κάθε δύναμη που μπορούν να επηρεάσουν, για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη. Κυρίως επειδή οι πιθανές ανταλλαγές θα γίνουν με ξένες εταιρείες, κι επομένως οι ίδιοι, παρά τις μεγάλες επενδύσεις που έχουν πραγματοποιήσει, θα παραμείνουν αποκλεισμένοι από την πρόσβαση στο λιγνίτη, έχοντας στην «πόρτα» τους, ισχυρούς ανταγωνιστές που θα δραστηριοποιούνται από προνομιακή θέση.