Κύπρος: Οι ρύποι εκτοξεύουν την τιμή του ρεύματος

Έσοδα που πιθανόν να πλησιάσουν ή ακόμα και να ξεπεράσουν τα €120 εκατ. αναμένεται να έχει η Κυπριακή Δημοκρατία μέσα από τη δημοπράτηση των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου για τo 2022. Σημειώνεται ότι για τη χρονιά που πέρασε τα έσοδα ήταν σχεδόν διπλάσια από το 2020 και έφθασαν τα €77,3 εκατ. Από τη στιγμή που τα έσοδα είναι αυξημένα από τις δημοπρατήσεις, την ίδια ώρα θα είναι ακόμα μεγαλύτερο το κόστος ηλεκτρικού ρεύματος για τους καταναλωτές. Συγκεκριμένα, στην τελική τιμή ηλεκτρικού ρεύματος περιλαμβάνεται περίπου 40% του κόστους παραγωγής της κιλοβατώρας, το κόστος για τα δικαιώματα εκπομπής θερμοκηπιακών αερίων και συγκεκριμένα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Οι εκπομπές σε τόνους διοξειδίου του άνθρακα υπολογίζονται στη βάση των ποσοτήτων καυσίμων που χρησιμοποιούνται στις εγκαταστάσεις της ΑΗΚ. Για το 2021 η μέση τιμή που πλήρωνε η Αρχή ήταν €52 ανά δικαίωμα. 

Αν λάβει κανείς υπόψη ότι για τις ανάγκες της ηλεκτροπαραγωγής από συμβατικά καύσιμα χρησιμοποιούνται 3 εκατ. τόνοι διοξειδίου του άνθρακα και το δικαίωμα διαπραγμάτευσης σήμερα ανέρχεται στα €80, τότε εκτιμάται να προκύψει ετήσιο κόστος για την ΑΗΚ της τάξης των €240 εκατ. 

Επομένως αν δεν δοθούν στους καταναλωτές άλλες επιλογές που να μην περιλαμβάνουν το κόστος διοξειδίου του άνθρακα στην ανταγωνιστική αγορά για ΑΠΕ, τα πράγματα θα είναι ακόμα πιο δύσκολα για τα νοικοκυριά. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις η παραγωγή κιλοβατώρας με καθαρότερο καύσιμο, όπως είναι σε μεταβατικό στάδιο το φυσικό αέριο, θα μειώσει το κόστος του διοξειδίου του άνθρακα, σε διαφορετική περίπτωση θα υπάρχει σοβαρό πρόβλημα όχι μόνο στα νοικοκυριά, αλλά και στην οικονομία. 

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΑΗΚ, η έλευση φυσικού αερίου ως καύσιμο γέφυρα στην ηλεκτροπαραγωγή θα συμβάλει στη μείωση των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων κατά 30%. Ακόμα μεγαλύτερη μείωση στην τιμή της ηλεκτροπαραγωγής θα προκύψει με την αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ.  

Συγκεκριμένα, μακροπρόθεσμα, στη μείωση του ενεργειακού κόστους θα υποβοηθήσει η λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς ενέργειας το 2022, η ένταξη τεχνολογιών αποθήκευσης ενέργειας, οι οποίες θα βοηθήσουν στην αύξηση του ποσοστού φθηνότερης ανανεώσιμης ενέργειας, μειώνοντας την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα, οι τιμές των οποίων καθορίζονται από εξωγενείς παράγοντες. 

Δεδομένου ότι οι προβλέψεις για το κόστος των ρύπων δεν διαφοροποιηθούν, οι τουρίστες που αναμένονται για τη φετινή χρονιά ενδεχομένως να υπάρχει δυσκολία να έρθουν στην Κύπρο, από τη στιγμή που μόνο για τα ξενοδοχεία το κόστος του ρεύματος αποτελεί το 30% του λειτουργικού τους κόστους.

Μέσω του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων η Κύπρος δημοπρατεί δικαιώματα από το 2012 και όλα τα έσοδα που προκύπτουν από τη δημοπράτηση καταλήγουν στο πάγιο ταμείο του κράτους και μέσα από τους εκάστοτε ετήσιους προϋπολογισμούς υλοποιούνται οι πολιτικές και τα μέτρα προς επίτευξη του στόχου της πράσινης ανάπτυξης. Αξιοποιούνται ακόμα και σε κοινωνικές παροχές, όπως για τα μέτρα για στήριξη επιχειρήσεων και εργαζομένων στη διάρκεια της πανδημίας. 

Με βάση τα επίσημα στοιχεία, την τελευταία πενταετία δημοπρατούνται περίπου 1,5 εκατ. ετησίως με την τιμή να είναι απρόβλεπτη, επομένως και τα έσοδα της Δημοκρατίας. Ωστόσο, η τάση είναι αυξητική τα τελευταία χρόνια και η μέση τιμή από €5 ανά δικαίωμα που ήταν το 2017, έφθασε τα €15 το 2018, τα €24 τη διετία 2019/2020 και €52 το 2021. Τους τελευταίους μήνες η τιμή σταθεροποιήθηκε γύρω στα €80 ανά δικαίωμα και επομένως τα έσοδα αναμένεται να είναι πολλαπλάσια σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Εκτιμάται ότι θα πλησιάσουν τα €120 εκατ. Το 2021 τα έσοδα ήταν €77 εκατ., το 2020 €39,2 εκατ., το 2019 €25,7 εκατ., το 2018 €25,5, ενώ το 2017 τα έσοδα ήταν €6,3 εκατ. 

Σχέδια για παροχή κινήτρων για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας

Για την περίοδο 2021-2027 το Υπουργείο Ενέργειας έχει εξασφαλίσει από την ΕΕ (Διαρθρωτικά, Συνεχής, Δίκαιης Μετάβασης, ΣΑΑ) €334 εκατ. από συγχρηματοδοτούμενα ταμεία για προώθηση έργων που εμπίπτουν στην πράσινη οικονομία, καθώς και €208 εκατ. για την προώθηση της επιχειρηματικότητας, εκ των οποίων μεγάλο μέρος θα διατεθεί στην πράσινη ανάπτυξη. 

Εντός του 2022 το Υπουργείο Ενέργειας θα προκηρύξει Σχέδια Χορηγιών ύψους πέραν των €82 εκατ. για: α) Ενεργειακή αναβάθμιση επιχειρήσεων και τοπικών αρχών, €40 εκατ. β) Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, €35 εκατ. γ) Θερμομόνωση, εγκατάσταση ΑΠΕ και σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων (διπλάσια χορηγία στα ορεινά), €7 - 8 εκατ.

Τονίζεται ότι υπό μελέτη βρίσκονται και άλλα σχέδια για παροχή κινήτρων για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, δημιουργία συμπράξεων στον επιχειρηματικό τομέα, ενεργειακή απόδοση σε νέα κτήρια. 

Σε περιβαλλοντικές δράσεις τα έσοδα των ρύπων

Το 50% των εσόδων από τη δημοπράτηση των δικαιωμάτων πρέπει να διατίθεται για καθορισμένες περιβαλλοντικές δράσεις που αφορούν στη μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Προκύπτει ότι για την περίοδο 2013-2021 είναι πολλαπλάσια του συνόλου των σχετικών εσόδων. Το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος διέθεσε για την περίοδο 2017-2021 περισσότερα από €1,4 δισ. για δράσεις που συνδέονται με την πράσινη ανάπτυξη, όπως για τη στήριξη του αγροτικού τομέα, την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαχείριση των φυσικών μας πόρων. Άλλα €343 εκατ. πρόκειται να διατεθούν από το Υπουργείο Γεωργίας, εντός του 2022, για επίτευξη των στόχων και των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν προγραμματιστεί.

Από πλευράς του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού εντός του 2021 προκηρύχθηκαν σχέδια χορηγιών για την προώθηση των ΑΠΕ και της Εξοικονόμησης Ενέργειας συνολικού ύψους €49,7 εκατ. Τα σχέδια αφορούν: α) Εξοικονομώ/ Αναβαθμίζω στις κατοικίες, €35 εκατ. β) Σχέδιο χορηγιών για θερμομόνωση οροφής, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και ηλιακών θερμοσιφώνων, €7,7 εκατ. γ) Σχέδιο για στήριξη βιομηχανιών/ ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών/ νέα επιχειρηματικότητα εντός Βρετανικών Βάσεων, €2 εκατ. δ) Σχέδιο για αντικατάσταση ενεργοβόρων οικιακών συσκευών από ευάλωτα νοικοκυριά (ενίσχυση της εξοικονόμησης ενέργειας) €5 εκατ.

Σχέδια του Υπουργείου Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων προνοούν χορηγία για αγορά ηλεκτρικών οχημάτων ή την αγορά ηλεκτρικού ποδηλάτου (υποβοηθούμενης ποδηλάτησης), ύψους €8 εκατ. και το σχέδιο για απόσυρση ρυπογόνων οχημάτων από την κυκλοφορία ύψους €4 εκατ. 

(του Άγγελου Νικολάου, Φιλελεύθερος)