“Καμπανάκι” για νέα μπλακ άουτ στην Ευρώπη από τους Γερμανούς βιομηχάνους – Συμπεράσματα από τη διαταραχή στις 8 Ιανουαρίου

Σοβαρές ανησυχίες έχει προκαλέσει η διαταραχή στο Σύστημα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που καταγράφηκε στις 8 Ιανουαρίου, που οδήγησε σε διακοπή φορτίων σε Ιταλία (περίπου 1000MW) και Γαλλία (περίπου 1300 MW), μπλακ άουτ σε μέρος της Ρουμανίας και διάφορα προβλήματα σε αρκετές χώρες.

Είναι χαρακτηριστική η προ ημερών τοποθέτηση του Christian Seyfert, εκτελεστικού διευθυντή της VIK, του Συνδέσμου Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας της Γερμανίας, με μέλη 3000 βιομηχανίες και επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον οποίο το περιστατικό αποτελεί “προειδοποίηση για όλους μας να μην παραβλέπουμε το ζήτημα της σταθερότητας του δικτύου και της ασφάλειας της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας”.

Όπως, μάλιστα, επισημαίνει “η Γερμανία δεν μπορεί να υποθέτει ότι θα μπορούμε με κάποιο τρόπο να προμηθευτούμε ενέργεια από άλλες ευρωπαϊκές χώρες αν δεν έχουμε ηλεκτρική επάρκεια”.

Ο VIK επισημαίνει ότι ένα πανευρωπαϊκό μπλακ άουτ αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή, καθώς η απότομη πτώση τάσης στη ΝΑ Ευρώπη συνέπεσε με το “bottleneck” στη Γαλλία, όπου 13 πυρηνικοί σταθμοί είναι αποσυνδεδεμένοι από το δίκτυο. Η κατάσταση παραλληλίζεται με το Νοέμβριο του 2006, όταν η πτώση δυο γραμμών στη Γερμανία προκάλεσε εκτεταμένο μπλακ άουτ στη Δυτική Ευρώπη, με αποτέλεσμα περίπου 10 εκατ. νοικοκυριά να βρεθούν ξαφνικά χωρίς ρεύμα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του VIK, ο ενεργειακός μετασχηματισμός που συντελείται θέτει ιδιαίτερες προκλήσεις, καθώς το σύστημα αποστερείται δυνατοτήτων να αντιμετωπίσει άμεσα τέτοιες καταστάσεις τα επόμενα χρόνια.

Όπως σημειώνει ο κ. Seyfert “κάτι τέτοιο συνεπάγεται ιδιαίτερες προκλήσεις με όρους ασφάλειας της παροχής ενέργειας περιφερειακά και σε όλη τη Γερμανία, ζήτημα για το οποίο χρειάζεται να βρεθούν πολιτικές απαντήσεις”.

Είναι χαρακτηριστική η επισήμανσή του ότι “η 'αρχή της ελπίδας' δεν επαρκεί”. 

Μια “φτηνή, φιλική προς το περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα ασφαλής παροχή ηλεκτρική ενέργειας” είναι καθοριστικός παράγοντας για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της γερμανικής βιομηχανίας στη διεθνή αρένα. 

Τι συνέβη στις 8 Ιανουαρίου

O ENTSO-E περιγράφει το συμβάν στις 8 Ιανουαρίου ως μια προσωρινή πτώση τάσης της τάξης των 250 mHz που καταγράφηκε όταν μια περιοχή του νοτιοανατολικού μέρους του διασυνδεδεμένου δικτύου αποσυνδέθηκε απο το σύστημα της Ηπειρωτικής Ευρώπης.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ, στις 8 Ιανουαρίου 2021 το μεσημέρι (14:05 CET), “εκδηλώθηκε διαταραχή στο Σύστημα της Νοτιοανατολικής  Ευρώπης (South Eastern Europe - SEE), εξωτερικά του Ελληνικού Συστήματος, με συνέπεια το διαχωρισμό των Συστημάτων της  από το υπόλοιπο Σύστημα της Ηπειρωτικής Ευρώπης (Continental Europe Synchronous Area). Οι συχνότητες του ρεύματος στα δυο επιμέρους Συστήματα ισορρόπησαν, αμέσως μετά το συμβάν, στη μεν Κεντρική Ευρώπη περί την τιμή 49,7Hz, στη δε Νοτιοανατολική περί την τιμή 50,3 Hz”. 

Η επαναφορά των Συστημάτων σε παράλληλη λειτουργία επετεύχθη εντός μιας ώρας, με τον ΑΔΜΗΕ να σημειώνει ότι “οι επιπτώσεις του συμβάντος για το Ελληνικό Σύστημα σχετίζονται με την προαναφερόμενη υπερσυχνότητα και οδήγησαν σε  ανακατανομή της παραγωγής από Μονάδες του Συστήματος και σε αλλαγές στις ροές ισχύος σε διασυνδετικές γραμμές της χώρας”. 

Αξίζει να επισημανθεί ότι την προηγούμενη ημέρα, στις 7 Ιανουαρίου, η RTE είχε προειδοποιήσει ότι την επομένη ενδέχεται να σημειωθούν προβλήματα στο γαλλικό δίκτυο, καθώς η αυξημένη κατανάλωση, λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών θα μείωνε σημαντικά τα περιθώρια ασφαλείας, έστω κι αν, σύμφωνα με τις προβλέψεις της, η παραγωγή θα επαρκούσε να καλύψει τις ανάγκες.

Στην προκαταρκτική της ανάλυση για το συμβάν, η αυστριακή APG κάνει λόγο για “μια σειρά ("καταρράκτης") αστοχιών ενός ή περισσότερων εξοπλισμών (π.χ. ηλεκτροφόρο καλώδιο ή διακόπτης) στη Νοτιοανατολική Ευρώπη”, ως αποτέλεσμα των οποίων στην Αυστρία καταγράφηκε απότομη πτώση της συχνότητας περίπου 260 mHz για μικρό χρονικό διάστημα. 

Σύμφωνα με την APG, δεν επρόκειτο για κλασική αυτόματη απόρριψη φορτίου από τους τελικούς καταναλωτές, καθώς κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε μεγαλύτερες αποκλίσεις συχνότητας (άνω των 1.000 mHz). 

Κατά την APG, “ο ακριβής λόγος για την αποτυχία του εξοπλισμού που οδήγησε στη διάσπαση αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο ερευνών στις ευρωπαϊκές επιτροπές εμπειρογνωμόνων των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς και στην ευρωπαϊκή οργάνωση ομπρελών των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς (ENTSO-E). Για το σκοπό αυτό, πρέπει να συγκεντρωθούν και να αναλυθούν μεγάλες ποσότητες δεδομένων από το SCADA ή συστήματα προστασίας από όλες τις χώρες”.

Όπως, πάντως, διευκρινίζεται, “η ενεργειακή μετάβαση και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν σχετίζονται με τα γεγονότα της 8ης Ιανουαρίου 2021”. 

Σύμφωνα με την APG, “η ψηφιοποίηση, ο απο-ανθρακοποίηση, η αποκέντρωση και ο εκδημοκρατισμός είναι οι κύριοι παράγοντες της αλλαγής στο ενεργειακό σύστημα. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις και ταυτόχρονα να διασφαλιστεί μια ασφαλής παροχή ηλεκτρικού ρεύματος μακροπρόθεσμα, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί ολιστικά το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας και να διατηρηθούν ή να δημιουργηθούν αποθεματικά χωρητικότητας σε διάφορα επίπεδα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας”.