IEA - World Energy Outlook 2013: Οι εκτιμήσεις για την πορεία αποθεμάτων πετρελαίου

Περί τα 790 δισ. βαρέλια πετρελαίου θα πρέπει να παραχθούν, ως το 2035, ώστε να καλυφθεί η παγκόσμια ζήτηση σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies» (αναλυτικά όλα τα Σενάρια της μελέτης εδώ) του World Energy Outlook 2013 της ΙΕΑ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΙΕΑ βάσει του εν λόγω σεναρίου, η ζήτηση θα διαμορφωθεί σε πάνω από101 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (mb/d). Αντιθέτως στο «Σενάριο 450», η ζήτηση θα κορυφωθεί στα περίπου 91 mb/d, ακολουθώντας μετά μια σταδιακή μείωση στα 78 mb/d το 2035, που θα οδηγήσει τη ζήτηση σε περίπου 23 mb/d λιγότερα έναντι του Σεναρίου «New Policies».

Στον πίνακα που ακολουθεί φαίνεται η ανάπτυξη αποθεμάτων ανά Σενάριο σε συνάρτηση πάντα με τα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Αποθέματα

Αναλυτικότερα, θετικές είναι οι εκτιμήσεις της ΙΕΑ για τους ανακτήσιμους πόρους πετρελαίου, καθώς νέες τεχνολογίες (π.χ. η υδραυλική ρωγμάτωση (fracking)) θα «απελευθερώσουν» νέους τύπους πετρελαίου, όπως το light tight oil, η ανάκτηση του οποίου ξεκίνησε σχετικά πρόσφατα.

Σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies», συνολικά 790 δισ. βαρέλια πετρελαίου πρέπει να παραχθούν, ώστε να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση. Η ΙΕΑ, πάντως, εκτιμά ότι οι ανακτήσιμοι πόροι που υπάρχουν είναι 2.670 δισ. βαρέλια συμβατικού πετρελαίου (συμπεριλαμβανομένου και του NGL), 345 δισ. ελαφρού πετρελαίου, 1.880 δισ. πισούχου άμμου (extra heavy oil) και πίσσας-ασφάλτου, και 1.070 δισ. κηροζίνης.

Οι υψηλές τιμές πετρελαίου τα τελευταία χρόνια είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση των συνολικών επιβεβαιωμένων αποθεμάτων πετρελαίου, τα οποία ανέρχονται σε περίπου 1.700 δισ. βαρέλια.

Μετά την πτώση που σημειώθηκε κατά το δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα (περίπου γύρω στο 1960), ο ρυθμός ανακάλυψης συμβατικού πετρελαίου είναι περίπου 14 δισ. βαρέλια το χρόνο και η μέση χωρητικότητα των πετρελαϊκών πεδίων που έχουν ερευνηθεί-εξορυχτεί περίπου 50 εκατ. βαρέλια. Ωστόσο, οι μελλοντικές ανακαλύψεις αναμένεται να είναι μικρότερες, οδηγώντας έτσι στην αύξηση του κόστους ανά βαρέλι κατά τη διαδικασία της έρευνας και παραγωγής.

Σχεδόν το 80% των παγκοσμίως επιβεβαιωμένων και πιθανών (proven plus probable) αποθεμάτων συμβατικού και μη συμβατικού πετρελαίου ελέγχονται από τις κρατικές εταιρείες πετρελαίου (National Oil Companies - NOCs) ή από τις λεγόμενες "host governments". Οι κρατικές πετρελαϊκές όχι μόνον ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων, αλλά και αυτά με τη χαμηλότερη κατά μέσο όρο κόστους ανάπτυξης και παραγωγής (εξαιρείται από αυτή την κατηγορία η Petrobras με τα αποθέματα βαθέων υδάτων). Το υπόλοιπο ελέγχεται από ιδιωτικές πετρελαϊκές εταιρείες: το 7% από τις επτά μεγαλύτερες πετρελαϊκές του κόσμου και το 13% από ανεξάρτητους παίκτες, όπως οι LUKoil, SurgutNefteGaz, και από εταιρείες που διαθέτουν μερίδια στους καναδικούς πετρελαϊκούς αμμόλοφους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα τα αποθέματα που ανήκουν στις κρατικές εταιρείες πετρελαίου -πλην της εθνικής εταιρείας πετρελαίου της Βενεζουέλας PDVSA- είναι συμβατικού πετρελαίου.

Στο διάγραμμα φαίνεται η διανομή αποθεμάτων 3P (proven-plus-probable) ανά περιοχή και τύπο εταιρείας για το 2012 (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Στη μελέτη η ΙΕΑ «σταχυολογεί» σε κατηγορίες τις πετρελαϊκές εταιρείες σε: κρατικές εταιρείες πετρελαίου (NOCs), κατηγορία που εμπερικλείει άνω των 100 εταιρειών από τη Μέση Ανατολή (Saudi Aramco, National Iranian Oil Company, Qatar Petroleum, την Κασπία (Rosneft, Uzbekneftgaz) και τη Ρωσία και την Λατινική Αμερική (PDVSA). Σε διεθνείς κρατικές εταιρείες πετρελαίου (INOCs) όπου συμπεριλαμβάνονται 25 εταιρείες, όπως οι Statoil, PetroChina, Sinopec, CNOOC, Petrobras, Petronas, ONGC (Ινδία) και PTTEP (Ταϊλάνδη). Σε ιδιωτικές εταιρείες όπου ανήκουν οι BP, Chevron, ExxonMobil, Shell, Total, ConocoPhillips και Eni, και σε ανεξάρτητους παίκτες και τις καναδικές πετρελαϊκές όπου εντάσσονται οι LUKoil, Devon, Apache & Hess, Mitsubishi Corp. και GDF Suez.

Υποβοηθούμενη ανάκτηση πετρελαίου

Αυξάνοντας τον ρυθμό ανάκτησης των αποθεμάτων συμβατικού πετρελαίου, η τεχνολογία υποβοηθούμενης ανάκτησης πετρελαίου (enhanced oil recovery - EOR) μέχρι στιγμής εκτιμάται ότι θα δώσει τη δυνατότητα να ανακαλυφθούν επιπλέον 300 δισ. βαρέλια από αυτά που εκτιμάται ότι υπάρχουν ως πόροι αυτή τη στιγμή. Η εν λόγω ποσότητα μπορεί να συγκριθεί με τους πρόσθετους πόρους του ελαφρού πετρελαίου.

Σύμφωνα με την ΙΕΑ, η έγχυση διοξειδίου του άνθρακα στα αποθέματα (reservoirs) αποτελεί μια δοκιμασμένη τεχνική EOR και με τα κατάλληλα κίνητρα θα μπορούσε να αναπτυχθεί ως ένας τρόπος αποθήκευσης CO₂. Βέβαια, η πλήρης αξιοποίηση της δυναμικής των τεχνολογιών EOR παρεμποδίζεται στην πράξη από την πολυπλοκότητα των έργων και από την έλλειψη τεχνικής ικανότητας από πλευράς της βιομηχανίας.

Στο διάγραμμα παρουσιάζεται η παραγωγή υποβοηθούμενης ανάκτησης πετρελαίου βάσει του Σεναρίου «New Policies» (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Κόστος προμήθειας

Οι λεπτομερείς καμπύλες κόστους προμήθειας πετρελαίου για το 2013 και το 2035, σύμφωνα το σενάριο «New Policies», δείχνουν ότι το περιθώριο κόστους παραγωγής ανά βαρέλι είναι σημαντικά μικρότερο από την τιμή του πετρελαίου. Οι κίνδυνοι που επηρεάσουν τις επενδύσεις στον εφοδιασμό πετρελαίου και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η βιομηχανία για την ανάπτυξη νέων πόρων σε έναν αρκετά υψηλό ρυθμό, ωθεί τις τιμές πετρελαίου πάνω από το περιθώριο κόστους παραγωγής.

Αφού η σωρευτική παραγωγή (αργό, ελαφρό πετρέλαιο, κηροζίνη κ.ά.), την περίοδο 2013-2035, είναι περίπου στα 640 δισ. βαρέλια, το περιθώριο κόστους ανά βαρέλι θα είναι στα 50 δολ. Ωστόσο, μια ματιά σε παγκόσμια κλίμακα μπορεί να είναι παραπλανητική καθώς το χαμηλό κόστος παραγωγής πετρελαίου παρουσιάζεται στις χώρες του ΟΠΕΚ, όπου η παραγωγή είναι περιορισμένη βάσει κανόνων.

Παρακάτω αποτυπώνεται η πορεία της συνολικής παραγωγής έναντι των ανακτήσιμων πόρων ανά είδος μη συμβατικού πετρελαίου σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies» (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Η συνολική ζήτηση για πετρέλαιο στις χώρες εκτός ΟΠΕΚ, σύμφωνα με το σενάριο «New Policies», αναμένεται να είναι στα 380 δισ. βαρέλια με το περιθώριο κόστους ανά βαρέλι να μην ξεπερνά τα 80-90 δολάρια το βαρέλι, χαμηλότερα από τη μέση τιμή εισαγωγής που έχει θέσει η ΙΕΑ για το 2035 τα 128 δολ./βαρέλι.

Τέλος στο διάγραμμα φαίνεται η πορεία του κόστους εφοδιασμού ανά είδος υγρών καυσίμων, έτσι όπως καταμετρήθηκε από την IEA (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):