IEA: Οι ενεργειακές επενδύσεις της Κίνας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της Υποσαχάριας Αφρικής- ο ρόλος της Κίνας στην Αφρική

Οι κινεζικές εταιρείες έχουν επενδύσει σημαντικά στην Αφρική και αντιστοιχούν στο 30% της επιπλέον παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς έχουν επικεντρώσει τις δραστηριότητές τους στον ηλεκτρικό τομέα της Υποσαχάριας Αφρικής, σύμφωνα με μελέτη που εξέδωσε η ΙΕΑ στις 5 Ιουλίου 2016.

Η μελέτη με τίτλο «Δίνοντας ώθηση στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας στην Υποσαχάρια Αφρική: ο ρόλος της Κίνας» επικεντρώνεται στις κινεζικές επενδύσεις ύψους περίπου 13 δις $ την πενταετία 2010- 2015, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν κυρίως από δημόσιο δανεισμό. Περισσότερα από τα μισά έργα αφορούν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως στη υδροηλεκτρική ενέργεια.

«Οι αφρικανικές χώρες έχουν εναποθέσεις τις ελπίδες τους στην Κίνα για την επέκταση των ηλεκτρικών δικτύων τους και για να βελτιώσουν το επίπεδο διαβίωσης των λαών τους» δήλωσε ο Αναπληρωτής Εκτελεστικός Διευθυντής της ΙΕΑ, PAUL SIMONS.

Οι κινεζικές εταιρείες έχουν ήδη κατασκευάσει ή έχουν υπογράψει συμβόλαια για να κατασκευάσουν 17 GW ηλεκτρικής ενέργειας στην Υποσαχάρια Αφρική από το 2010 μέχρι το 2020, ήτοι 10% επιπλέον της ήδη εγκατεστημένης δυναμικότητας παραγωγής σε αυτή την περιοχή, αναφέρει η μελέτη της ΙΕΑ. Από αυτά τα 17 GW, 49% αφορούν υδροηλεκτρική ενέργεια, 20% παραγωγή από άνθρακα, 19% παραγωγή από φυσικό αέριο και τα υπόλοιπα έργα αφορούν παραγωγή από πετρέλαιο και άλλες συνήθεις πηγές.

1.jpg

Στη Δυτική Αφρική, οι περισσότερες κινεζικές επενδύσεις είναι σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από καύση φυσικού αερίου, ιδιαίτερα στη Νιγηρία, όπου οι κινεζικές εταιρείες έχουν ήδη ολοκληρώσει 3 έργα συνολικής δυναμικότητας 1.5 GW.

Κατά την πενταετία 2010- 2015, η κινεζική χρηματοδότηση για τα ηλεκτρικά έργα στην Υποσαχάρια Αφρική κοστολογούνται περίπου στα 13 δις $, ήτοι το 1/5 των συνολικών ξένων επενδύσεων στην περιοχή, και προέρχεται από δημόσιο δανεισμό από την κινεζική τράπεζα EX- IM BANK. Ενώ τα περισσότερα έργα κινεζικής κατασκευής χρηματοδοτούνται από κυρίαρχα δάνεια, τα οποία εγγυώνται τα αφρικανικά κράτη, πολύ λίγες κινεζικές εταιρείες λειτουργούν με ανεξάρτητα έργα, όπως π.χ. ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο SUNON ASOGLI, δυναμικότητας 200 MW στην Tema στην Γκάνα.

Σύμφωνα με τη μελέτη της ΙΕΑ, επιπλέον 340- 540 MW σχεδιάζεται να κατασκευαστούν το 2017, με εξοπλισμό από ολλανδικές τουρμπίνες μέχρι και βρετανικές γεννήτριες, αλλά η ΙΕΑ αναφέρει ότι η πλήρης λειτουργία των νέων σταθμών θα εξαρτηθεί από τις προμήθειες φυσικού αερίου από τη Νιγηρία, καθώς τους τελευταίους μήνες οι εισαγωγές από Νιγηρία, λόγω της αστάθειας που επικρατεί εκεί, είναι αναξιόπιστες.

Οι κινεζικές εταιρείες είναι επίσης παρούσες στην κατασκευή διασυνοριακών γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Αιθιοπίας και Κένυας, καθώς και στην κατασκευή τοπικών δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισημερινή Γουινέα και στην Αγκόλα.

Η ΙΕΑ σημειώνει ότι 635 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς ηλεκτρισμό στην Υποσαχάρια Αφρική, ενώ ταυτόχρονα πλέκει το εγκώμιο της Κίνας για το γεγονός ότι περίπου μισό δις πληθυσμού της χώρας απέκτησαν πρόσβαση στον ηλεκτρισμό από το 1980 έως το 2000.

Στη μελέτη της η ΙΕΑ θέτει επίσης το εξής ζήτημα: κατά πόσον οι κινεζικές επενδύσεις στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας της Αφρικής μπορεί να αποτελούν μέρος μιας μακροχρόνιας στρατηγικής για την ανάπτυξη των μελλοντικών αγορών της Κίνας για εξαγωγή στο μέλλον αντιδραστήρων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Η Νότια Αφρική είναι η μόνη χώρα στην Αφρικανική ήπειρο η οποία διαθέτει πυρηνικό σταθμό, ενώ η Κίνα έχει ήδη προσφέρει τεχνική υποστήριξη με μελέτες σκοπιμότητας για τη δημιουργία αντίστοιχου σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Κένυα.

Η ΙΕΑ στη μελέτη της επίσης αναρωτιέται κατά πόσον η Κίνα θα μπορέσει να φέρει εις πέρας οικονομικά την 3η Φάση δυναμικότητας 5 GW και κόστους μεταξύ 5-12 δις $ του τεράστιου υδροηλεκτρικού φράγματος «GIANT INGA» στο Κογκό. Εκτός από την κινεζική κοινοπραξία, ενδιαφέρον για την υλοποίηση της 3ης Φάσης έχουν επίσης εκδηλώσει μία ισπανική κοινοπραξία και άλλη μία από εταιρείες του Καναδά και της Ν. Κορέας.

Γενικά, η μελέτη της ΙΕΑ είναι πλούσια καθώς προσφέρει την πρώτη συνολική καταγραφή και ανάλυση της ανάμειξης και των επενδύσεων της Κίνας στην ανάπτυξη του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας της Αφρικής.

Επιπλέον, για το ίδιο θέμα, πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα BROOKINGS των ΗΠΑ στις 13 Ιουλίου 2016 εκδήλωση για τις επενδύσεις της Κίνας στην Υποσαχάρια Αφρική και πώς έχει επωφεληθεί οικονομικά η περιοχή και η τοπική οικονομία. Ο DAVID DOLLAR, επικεφαλής αναλυτής του JOHN L. THORNTON CHINA CENTER, δήλωσε ότι σύμφωνα με επίσημες στατιστικές οι Κινέζοι εργαζόμενοι στην Αφρική στα τέλη 2014 αριθμούσαν περίπου 260.000, με τους περισσότερους να εργάζονται στην Αγκόλα, την Αλγερία και στο Κογκό. Σήμερα, ανεπίσημες στατιστικές αναφέρουν ότι ο αριθμός των Κινέζων εργαζομένων σε όλη την Αφρικανική ήπειρο ανέρχεται στο 1 εκατομμύριο.

Τέλος, έρευνα της PEW GLOBAL ATTITUDES, που δημοσιεύτηκε το 2015 αναφέρει ότι το 70% των Αφρικανών διάκεινται θετικά απέναντι στην Κίνα, ενώ μόνο το 41% δέχεται θετικά την παρουσία των Ευρωπαίων στην ήπειρο.

Το πλήρες κείμενο της μελέτης της ΙΕΑ μπορεί να ανακτηθεί στην ιστοσελίδα του Οργανισμού http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/partner-country-series---boosting-the-power-sector-in-sub-saharan-africa---chinas-involvement.html

* Μαρίκα Καραγιάννη,
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης