Η νέα αγορά της ενεργειακής εξοικονόμησης

Η Ελλάδα έχει μάθει να συζητά για εξοικονόμηση κυρίως υπό τον όρο της επιδότησης. Η επόμενη ημέρα περνά μέσα από δύο συμπληρωματικές μεταρρυθμίσεις. Η μία απαντά στο πώς θα πληρωθεί η παρέμβαση, το on bill financing. Η άλλη αποτιμά σε οικονομικούς όρους την εξοικονόμηση, τα λευκά πιστοποιητικά. Μαζί μπορούν να μεταφέρουν την εξοικονόμηση από τη λογική των περιοδικών προγραμμάτων στη λογική μιας μόνιμης αγοράς, όπου οι πάροχοι ενέργειας δεν θα περιμένουν απλώς το επόμενο πρόγραμμα επιδότησης, αλλά θα μπορούν να οργανώνουν, να χρηματοδοτούν και να ανακτούν το κόστος παρεμβάσεων εξοικονόμησης.

Πολλά νοικοκυριά ή επιχειρήσεις γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν, αλλά δεν έχουν το κεφάλαιο. Μία αντλία θερμότητας, θερμομόνωση, ένας ηλιακός θερμοσίφωνας ή αποδοτικές συσκευές μειώνουν την κατανάλωση, αλλά απαιτούν αρχική επένδυση. Το ίδιο ισχύει και για μια επιχείρηση που θέλει καλύτερο φωτισμό, πιο αποδοτική ψύξη, θέρμανση, κλιματισμό, νέους κινητήρες, ψυκτικούς θαλάμους, αυτοματισμούς ή παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος. Το βασικό εμπόδιο δεν είναι πάντα η τεχνική λύση. Συχνά είναι το πώς θα χρηματοδοτηθεί, ποιος θα αναλάβει το ρίσκο και πώς θα πειστεί ο τελικός καταναλωτής ότι η παρέμβαση θα έχει πραγματικό οικονομικό όφελος.

Το on bill financing απαντά ακριβώς σε αυτό το πρόβλημα. Μεταφέρει την αποπληρωμή της επένδυσης στον λογαριασμό ενέργειας. Ο καταναλωτής δεν πληρώνει όλο το κόστος από την πρώτη ημέρα. Το αποπληρώνει σταδιακά, μέσα από τον λογαριασμό ρεύματος, ιδανικά με τρόπο που η μείωση της κατανάλωσης να αντισταθμίζει σημαντικό μέρος της νέας χρέωσης. Έτσι, μια παρέμβαση που σήμερα μπορεί να φαίνεται απρόσιτη γίνεται πιο εύκολα υλοποιήσιμη. 

Για τους παρόχους, το on bill financing, αλλάζει τη σχέση τους με τον πελάτη. Δεν θα είναι μόνο αυτός που πουλά κιλοβατώρες, αλλά και αυτός που εντοπίζει την ανάγκη, οργανώνει την παρέμβαση, συνεργάζεται με εγκαταστάτες, Energy Service Companies ( ESCOs) ή χρηματοδοτικούς φορείς και ανακτά το κόστος μέσα από μια διακριτή και συμφωνημένη χρέωση. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα μοντέλο αυτοχρηματοδότησης. Η παρέμβαση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από μια δημόσια επιδότηση, αλλά από τη δυνατότητα του ίδιου του έργου να αποπληρώνεται σταδιακά από την εξοικονόμηση που προκαλεί.

Τα λευκά πιστοποιητικά προσθέτουν τη δεύτερη διάσταση, αυτή της κοστολόγησης της εξοικονόμησης. Μια τεκμηριωμένη μείωση τελικής κατανάλωσης ενέργειας μπορεί να πιστοποιείται και να αποκτά οικονομική αξία. Αυτό είναι κρίσιμη αλλαγή φιλοσοφίας. Η πολιτεία δημιουργεί έναν μηχανισμό όπου η εξοικονόμηση μετριέται, επαληθεύεται, καταγράφεται και μπορεί να αξιοποιηθεί από υπόχρεα μέρη, προμηθευτές, aggregators, ESCOs και επενδυτές. Έτσι η κιλοβατώρα που δεν καταναλώθηκε αρχίζει να αντιμετωπίζεται με την ίδια σοβαρότητα με την κιλοβατώρα που παρήχθη.

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ευκαιρία για τους παρόχους. Αν μια παρέμβαση εξοικονόμησης αποπληρώνεται μέσα από τον λογαριασμό και ταυτόχρονα η εξοικονόμηση που παράγει πιστοποιείται και αποκτά αξία, τότε το οικονομικό μοντέλο αλλάζει. Ο πάροχος μπορεί να δημιουργεί χαρτοφυλάκια παρεμβάσεων, να μειώνει το κόστος για τον τελικό καταναλωτή, να αξιοποιεί τις πιστοποιημένες εξοικονομήσεις για την κάλυψη υποχρεώσεων ενεργειακής απόδοσης και να προσελκύει χρηματοδότηση για μεγαλύτερη κλίμακα έργων. Η εξοικονόμηση γίνεται πλέον επιχειρηματικό αντικείμενο με μετρήσιμο αποτέλεσμα.

Ο συνδυασμός των δύο εργαλείων μπορεί να δημιουργήσει την αγορά που λείπει. Το on bill financing λύνει το πρόβλημα της αρχικής χρηματοδότησης. Τα λευκά πιστοποιητικά δίνουν πρόσθετη αξία στη μετρημένη εξοικονόμηση. Μαζί μπορούν να μεταφέρουν την πολιτική από την επιδότηση ανά δράση σε μια αγορά εξοικονόμησης με αποτελέσματα. Ένας προμηθευτής ενέργειας δεν θα βλέπει μόνο τον πελάτη ως καταναλωτή κιλοβατώρας, αλλά ως πελάτη ενεργειακής υπηρεσίας. Μια ESCO δεν θα πουλά μόνο εξοπλισμό, αλλά προβλέψιμες ροές εξοικονόμησης.

Το κράτος σταματά να λειτουργεί μόνο ως επιδοτών, αλλά ως σχεδιαστής κανόνων και κινήτρων. Οι πάροχοι ενέργειας σταδιακά θα γίνουν και πάροχοι υπηρεσιών εξοικονόμησης. Η εξοικονόμηση, θα γίνει μια μόνιμη αγορά, και η ερώτηση των πολιτών "πότε βγαίνει το νέο Εξοικονομώ;" θα αλλάξει σε "με ποιον πάροχο θα κάνω Εξοικονόμηση στο σπίτι μου;"

Ζήσης Ιωαννίδης

PhD, ενεργειακός και περιβαλλοντικός σύμβουλος, Σύμβουλος ΥΠΕΝ, Γενικός Γραμματέας στο Μητροπολιτικό Πάρκο "Αντώνης Τρίτσης"

(capital.gr)