Η Κομισιόν ξεκίνησε να εγκρίνει τα σχήματα αντιστάθμισης - Εν αναμονή ακόμη η ελληνική βιομηχανία - Τα τρία πρώτα παραδείγματα

Στις πρώτες εγκρίσεις για τα σχήματα αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών CO2 προχώρησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δίνοντας το «πράσινο φως» σε Γερμανία, Ολλανδία και Φινλανδία.

Αν και το αντίστοιχο ελληνικό σχήμα αντιστάθμισης παραμένει ακόμη σε εκκρεμότητα και «υπό έγκριση» από την Κομισιόν, το γεγονός, ωστόσο, ότι οι πρώτες εγκρίσεις ξεκίνησαν σηματοδοτεί ότι τα «κοινοτικά» γρανάζια κινούνται και επομένως ακολουθεί και η απάντηση της Κομισιόν επί του ελληνικού σχήματος.

Να αναφέρουμε ότι η εκπόνηση του ελληνικού σχήματος για τη συνέχιση του μέτρου της αντιστάθμισης μετά την 1η Ιανουαρίου 2021 έχει ολοκληρωθεί από τον περασμένο Μάιο και έχει σταλεί στην Κομισιόν για να πάρει το «πράσινο φως».

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους εκπομπών CO2 εκδόθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2020 από την Κομισιόν, ενώ καλύπτουν το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2021 έως την 31η Δεκεμβρίου 2030. Επομένως, για να εξακολουθήσει οποιοδήποτε κράτος-μέλος να ενισχύει τις βιομηχανίες έντασης ενέργειας, ώστε να αποτραπεί η «διαρροή άνθρακα», θα πρέπει να θεσπίσει ένα καινούργιο καθεστώς, το οποίο να βασίζεται στις νέες κατευθυντήριες.

Ως προς την ελληνική περίπτωση, υπενθυμίζεται ότι το προηγούμενο σχήμα έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2020. Έκτοτε, εν αναμονή έγκρισης του νέου σχήματος αντιστάθμισης, οι βιομηχανίες στερούνται πολύτιμων εσόδων, σε μία εποχή μάλιστα που η εκτίναξη των τιμών ενέργειας έχει εκτινάξει τα λειτουργικά τους κόστη. Όπως έχει γράψει το energypress, αν το «πράσινο φως» της Κομισιόν στο ελληνικό σχήμα δεν δοθεί έως το τέλος του έτους, οι εγχώριες βιομηχανίες κινδυνεύουν να απωλέσουν έσοδα, τα οποία υπολογίζεται ότι ανέρχονται σε 100 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με τις νέες Κατευθυντήριες, συνολικά δέκα κλάδοι δικαιούνται αποζημίωση, από 14 που καλύπτονταν νωρίτερα. Νέες κατηγορίες που εντάχθηκαν είναι η βιομηχανία χαλκού αλλά και η παραγωγή υδρογόνου, ενώ το «παρών» στο σχετικό κατάλογο δίνουν οι βιομηχανίες αλουμινίου, οι χαρτοβιομηχανίες, η παραγωγή χαλκού, σιδήρου και χάλυβα.

Η αποζημίωση ανέρχεται έως 75%, με σκοπό να αποτραπεί η μεταφορά των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων σε τρίτες χώρες με πιο χαλαρή περιβαλλοντική νομοθεσία και, κατά συνέπεια, μικρότερο κόστος.

Το γερμανικό σχήμα

Το γερμανικό σχήμα με συνολικό προϋπολογισμό 27.5 δισεκατομμύρια ευρώ θα καλύψει μέρος των υψηλότερων τιμών ενέργειας που προκύπτουν από την επίδραση των τιμών άνθρακα στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (το λεγόμενο «έμμεσο κόστος εκπομπών») για την περίοδο 2021 και 2030.

Όπως σημειώνεται σε σχετική ανακοίνωση της Κομισιόν, το μέτρο στήριξης στοχεύει στη περιορισμό του κινδύνου «διαρροής άνθρακα», όπου εταιρείες επιλέγουν την μετεγκατάσταση της παραγωγής τους σε χώρες εκτός ΕΕ όπου εφαρμόζουν λιγότερο φιλόδοξες κλιματικές πολιτικές, ώστε να απολαμβάνουν μικρότερο και πιο ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, συμβάλλοντας, ωστόσο, σε αυξημένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως.  

Πέραν του προαναφερόμενου 75% ως αποζημίωση, σε ορισμένες περιπτώσεις, το μέγιστο ποσό ενίσχυσης μπορεί να είναι υψηλότερο για να περιοριστεί το έμμεσο κόστος εκπομπών στο 1,5% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της εταιρείας. Το ποσό της ενίσχυσης υπολογίζεται με βάση τους δείκτες αναφοράς για την απόδοση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι διασφαλίζουν ότι οι δικαιούχοι ενθαρρύνονται σε πρακτικές εξοικονόμησης ενέργειας.

Επιπρόσθετα για το γερμανικό σχήμα στήριξης σημειώνεται ότι οι δικαιούχοι επιβαρύνονται με ένα ορισμένο μερίδιο του έμμεσου κόστους εκπομπών τους που αντιστοιχεί σε κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας 1 GWh ετησίως, για την οποία δεν χορηγείται ενίσχυση. Επιπλέον, δεν χορηγείται ενίσχυση για ιδιοκατανάλωση από εγκαταστάσεις που τέθηκαν σε λειτουργία πριν την 1η Ιανουαρίου 2021, για τις οποίες, ο δικαιούχος δικαιούται αποζημίωση βάσει του Γερμανικού Νόμου για τις ΑΠΕ (German Renewable Energy Act).

Τέλος, το γερμανικό σχήμα προβλέπει τις εξής προϋποθέσεις για την χορήγηση αποζημίωσης:

Οι εταιρείες καλούνται να εφαρμόσουν συγκεκριμένα μέτρα που συμβάλουν στην «διαχείριση του ενεργειακού τους συστήματος» (π.χ. στόχους ενεργειακής απόδοσης και εκπόνηση στρατηγικής για την επίτευξή τους).   

Κάλυψη τουλάχιστον 30% της ενεργειακής τους κατανάλωσης από ΑΠΕ

Επιπλέον, αρχής γενομένης από το 2023, οι εταιρείες πρέπει να προβαίνουν σε πρόσθετες επενδύσεις, ώστε να φτάνουν να επενδύουν το 50% της κρατικής ενίσχυσης σε προσιτά και βιώσιμα οικονομικά μέτρα για την διαχείριση του ενεργειακού τους συστήματος ή την απανθρακοποίηση της παραγωγής τους.

Το Φινλανδικό σχήμα

Το σχήμα της Φινλανδίας προϋπολογίζεται στα 687 εκατομμύρια ευρώ και αφορά την περίοδο 2021-2025.

Η αποζημίωση χορηγείται στις επιλέξιμες εταιρείες μέσω μερικής επιστροφής του έμμεσου κόστους εκπομπών που προκλήθηκε το προηγούμενο έτος, με την τελική πληρωμή να γίνεται το 2026. Το μέγιστο ποσό κρατικής ενίσχυσης ορίζεται στο 25% του έμμεσου κόστους εκπομπών, ενώ, η συνολική αποζημίωση που δίνεται βάσει του σχήματος αντιστάθμισης δεν μπορεί να ξεπερνά τα 150 εκατομμύρια ετησίως.

Σε αντιστοιχία με το γερμανικό σχήμα αντιστάθμισης, και εδώ, το ποσό ενίσχυσης υπολογίζεται βάσει δεικτών απόδοσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι διασφαλίζουν ότι οι δικαιούχοι προκρίνουν μέτρα και εφαρμογές εξοικονόμησης ενέργειας. Τέλος, ανάλογες «υποχρεώσεις» ισχύουν και για τις φινλανδικές εταιρείες και συγκεκριμένα:

• Να αποδείξουν ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου των εγκαταστάσεων τους είναι κάτω από τον δείκτη αναφοράς που χρησιμοποιείται για την δωρεάν κατανομή στο ETS, ή
• Να καλύπτουν τουλάχιστον το 30% της ενεργειακής τους κατανάλωσης από πηγές ουδέτερες άνθρακα.

Επιπλέον, όλες οι εταιρείες υποχρεούνται να διαθέτουν τουλάχιστον το 50% της κρατικής ενίσχυσης σε επενδύσεις για μέτρα προώθησης της ουδετερότητας σε άνθρακα και έτσι οι εταιρείες που ήταν κάτω του δείκτη αναφοράς θα μειώνουν περαιτέρω τις εκπομπές τους σε επίπεδα αρκετά πιο κάτω του δείκτη αναφοράς.

Το ολλανδικό σχήμα

Τέλος, έγκριση έλαβε και το «ολλανδικό» σχήμα αντιστάθμισης με συνολικό προϋπολογισμό στα 834.6 εκατομμύρια ευρώ, για την περίοδο 2021-2025.

Ως προς τους όρους και τις προϋποθέσεις, οι δικαιούχοι θα πρέπει να μειώνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 3% ετησίως, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2020.

Επιπρόσθετα, χρειάζεται να αποδεικνύουν είτε ότι καλύπτουν τουλάχιστον το 30% της ενεργειακής τους κατανάλωσης από πηγές ουδέτερες σε άνθρακα, είτε ότι επενδύουν τουλάχιστον το 50% της κρατικής ενίσχυσης σε πρότζεκτ που συμβάλουν σε ουσιαστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στις εγκαταστάσεις που διατηρούν και μάλιστα κάτω από τον δείκτη αναφοράς του ETS.