Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την προσωρινή συμφωνία για καθαρότερο αέρα στην ΕΕ

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσωρινή πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αναθεωρημένη οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα. Μόλις εγκριθεί, ο νέος νόμος θα καθορίσει 2030 πρότυπα της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα, τα οποία ευθυγραμμίζονται στενότερα με τις παγκόσμιες κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ για την ποιότητα του αέρα. Πρόκειται για σημαντικό βήμα για την καλύτερη προστασία της υγείας μας και την πρόοδο στην πορεία προς τη μηδενική ρύπανση στο περιβάλλον μας έως το 2050.

Καθαρότερος ατμοσφαιρικός αέρας έως το 2030

Με την αναθεωρημένη οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, η ετήσια οριακή τιμή για τον κύριο ρύπο — τα λεπτά σωματίδια (PM_2.5) — μειώνεται κατά περισσότερο από το ήμισυ. Η τακτική επανεξέταση των προτύπων για την ποιότητα του αέρα με σκοπό την επαναξιολόγησή τους, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία, καθώς και τις κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις, θα συμβάλει στο να τεθεί η ΕΕ σε τροχιά επίτευξης μηδενικής ρύπανσης για τον αέρα το αργότερο έως το 2050, σε συνέργεια με τις προσπάθειες για κλιματική ουδετερότητα.

Οι εθνικές και τοπικές αρχές θα καθορίσουν τα συγκεκριμένα μέτρα που θα λάβουν για την τήρηση των προτύπων. Ταυτόχρονα, οι υφιστάμενες και οι νέες πολιτικές της ΕΕ στους τομείς του περιβάλλοντος, της ενέργειας, των μεταφορών, της γεωργίας, της έρευνας και καινοτομίας και σε άλλους τομείς θα συμβάλουν σημαντικά.

Η αναθεώρηση θα διασφαλίσει ότι τα άτομα που υποφέρουν από βλάβες στην υγεία λόγω ατμοσφαιρικής ρύπανσης έχουν το δικαίωμα αποζημίωσης σε περίπτωση παραβίασης των κανόνων της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα.  Θα προσφέρει επίσης μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, αποτελεσματικές κυρώσεις και καλύτερη ενημέρωση του κοινού σχετικά με την ποιότητα του αέρα.

Θα στηρίξει τις τοπικές αρχές ενισχύοντας τις διατάξεις για την παρακολούθηση και τη μοντελοποίηση της ποιότητας του αέρα και θα συμβάλει στη βελτίωση των σχεδίων για την ποιότητα του αέρα. Οι βελτιωμένοι κανόνες για την παρακολούθηση και τη μοντελοποίηση της ποιότητας του αέρα θα καταστήσουν δυνατό τον στενότερο έλεγχο της συμμόρφωσης με τα πρότυπα και την υποστήριξη αποδοτικότερης και αποτελεσματικότερης δράσης για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των παραβιάσεων των προτύπων.

Η αναθεωρημένη οδηγία θα εξασφαλίσει επίσης έγκαιρη δράση για την επίτευξη καθαρότερου αέρα. Εάν τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι υψηλότερα από τα νέα πρότυπα του 2030 κατά τα επόμενα έτη, τα κράτη μέλη πρέπει να αναλύσουν κατά πόσον βρίσκονται σε καλό δρόμο για την έγκαιρη συμμόρφωση με τη νομοθεσία και, εάν χρειαστεί, να λάβουν μέτρα και να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση το 2030. Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, τα κράτη μέλη ενδέχεται να έχουν περισσότερο χρόνο για να επιτύχουν τα νέα πρότυπα. Οι αιτιολογήσεις για τις εν λόγω παρατάσεις των προθεσμιών πρέπει να βασίζονται σε ορθή ανάλυση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι τηρούν τα πρότυπα ποιότητας του αέρα το συντομότερο δυνατόν.

Επόμενα βήματα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει τώρα να εγκρίνουν επισήμως την αναθεωρημένη οδηγία προτού τεθεί σε ισχύ. Θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Ιστορικό

Στις 26 Οκτωβρίου 2022, η Επιτροπή ενέκρινε την πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα. Πρόκειται για σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη φιλοδοξία μηδενικής ρύπανσης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίαςγια επίτευξη περιβάλλοντος μηδενικής ρύπανσης έως το 2050.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί τη μεγαλύτερη περιβαλλοντική απειλή για την υγεία και βασική αιτία χρόνιων νόσων, συμπεριλαμβανομένων των εγκεφαλικών επεισοδίων, του καρκίνου και του διαβήτη. Επηρεάζει δυσανάλογα ευαίσθητες και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Περίπου 300,000 πρόωροι θάνατοι ετησίως και σημαντικός αριθμός μη μεταδοτικών νόσων, όπως το άσθμα, τα καρδιαγγειακά προβλήματα και ο καρκίνος του πνεύμονα, αποδίδονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Η ατμοσφαιρική ρύπανση εξακολουθεί να αποτελεί την πρωταρχική περιβαλλοντική αιτία πρόωρων θανάτων στην ΕΕ. Οι χειρότεροι ρύποι από την άποψη αυτή είναι τα αιωρούμενα σωματίδια, το διοξείδιο του αζώτου και το όζον.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση βλάπτει επίσης το περιβάλλον προκαλώντας οξίνιση, ευτροφισμό και ζημίες στα δάση, τα οικοσυστήματα και τις καλλιέργειες. Σήμερα ο ευτροφισμός υπερβαίνει τα κρίσιμα φορτία στα δύο τρίτα των οικοσυστημικών περιοχών σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στη βιοποικιλότητα και στις υπηρεσίες που προσφέρει σε όλους μας.