H απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου επετεύχθη, αλλά η διαφοροποίηση των πηγών όχι

Η απελευθέρωση των αγορών φυσικού αερίου στην Ευρώπη αναγνωρίζεται ως τεράστια επιτυχία, τουλάχιστον από τους αναλυτές της αγοράς. Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί παραμένουν φειδωλοί ως προς τους πανηγυρισμούς τους, διότι η απελευθέρωση της αγοράς απέτυχε σε έναν από τους βασικούς στόχους της’ την διαφοροποίηση της προσφοράς φυσικού αερίου. Τραγική ειρωνεία ότι η Ευρώπη είναι πιο εξαρτημένη τώρα από τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το ξέσπασμα της πρώτης κρίσης Ρωσίας-Ουκρανίας το 2006, άρχισε την προσπάθεια απελευθέρωσης των ευρωπαϊκών αγορών, η οποία όπως αναφέρει δημοσίευμα του Euractiv.com έμοιαζε με ένα συνονθύλευμα εθνικών αγορών. Δώδεκα χρόνια αργότερα οι πολιτικοί αναλυτές αναγνωρίζουν πως η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου είναι ριζικά διαφορετική και σαφώς πιο λειτουργική στο σύνολο της.

Σήμερα οι αγορές φυσικού αερίου χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη ρευστότητα. Περίπου το 70% του εμπορεύσιμου φυσικού αερίου διαπραγματεύεται ανοιχτά στις ευρωπαϊκές αγορές και όπως αναφέρει ο πρόεδρος του προγράμματος φυσικού αερίου, του Ινστιτούτου Ενεργειακών Σπουδών της Οξφόρδης,  Jonathan Stern σε συνέντευξη του στο Euractiv.com, «τώρα πια έχουμε μια πραγματική αγορά φυσικού αερίου στη βορειοδυτική Ευρώπη και σε άλλες περιοχές της ηπείρου, όπου οι τιμές καθορίζονται βάσει του νόμου της προσφοράς και της ζήτησης».

Ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) δίνει έμφαση στις σημαντικές νομοθετικές αλλαγές που βοήθησαν ουσιαστικά τις αγορές φυσικού αερίου. Σύμφωνα με τον Dennis Hesseling, επικεφαλής του τμήματος για το φυσικό αέριο του ACER, από τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το Τρίτο Ενεργειακό Πακέτο το 2009, οι περισσότεροι βιομηχανικοί καταναλωτές και πολλά νοικοκυριά είναι σε θέση να επιλέγουν τον προμηθευτή φυσικού αερίου της επιλογής τους. Οι περισσότεροι δε οργανισμοί φυσικού αερίου έχουν περάσει σε διαχωρισμό κι έχουν δημιουργηθεί ανεξάρτητοι διαχειριστές δικτύων μεταφοράς για να διευκολυνθεί η απελευθέρωση των αγορών και η ολοκλήρωση χωρίς διακρίσεις ανάμεσα σε διαφορετικούς προμηθευτές, εμπόρους και μεταφορείς.

Η πρόοδος που έχει γίνει σημαίνει πως οι μεγάλοι εισαγωγείς σαν τη Ρωσία δεν μπορούν να επιβάλλουν τους όρους τους πλέον και οι αγορές στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη έχουν πια πρόσβαση σε χαμηλότερες και πιο ανταγωνιστικές τιμές που ορίζονται από τις δυνάμεις της αγοράς.

Επιπλέον, αυτές οι εξελίξεις έχουν ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης απέναντι σε δυνητικές διαταραχές της προσφοράς. Έτσι, όπως αναφέρει ο Dennis Hesseling η ασφάλεια προσφοράς έχει βελτιωθεί. Ωστόσο, παρά τις μεγάλες προόδους ένας άλλος στόχος παραμένει αμφίβολος, καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να μην έχει διαφοροποιήσει πλήρως τους εισαγωγείς φυσικού αερίου.  Η παραγωγή από τη Βόρεια Θάλασσα έχει μειωθεί κατά πολύ, ενώ και η Νορβηγία ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής της Ευρώπης μετά τη Ρωσία, παρουσιάζει σταθερά επίπεδα παραγωγής και δεν αναμένεται καποια βελτίωση στο εγγύς μέλλον.