H «ακτινογραφία» της αγοράς αντλιών θερμότητας στην Ευρώπη– Διαπιστώσεις, δεσμεύσεις και προβληματισμοί στο φόρουμ της EHPA στις Βρυξέλλες

Τι σύνθετες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο κλάδος των αντλιών θερμότητας ανέλυσαν οι παρευρισκόμενοι στην στη διήμερη εκδήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αντλιών Θερμότητας (EHPA) στις Βρυξέλλες. Το φόρουμ πραγματοποιήθηκε στον απόηχο της δημοσίευσης των στοιχείων ότι οι πωλήσεις αντλιών θερμότητας σε 13 ευρωπαϊκές χώρες μειώθηκαν κατά 47% σε ετήσια βάση, με εκπροσώπους του κλάδου να αναλύουν το πώς σε συνεργασία με τους θεσμούς μπορούν να αναστρέψουν την πτωτική πορεία, τονίζοντας την ανάγκη καλύτερης επικοινωνίας των πλεονεκτημάτων των αντλιών θερμότητας στους πελάτες.

Ο γενικός διευθυντής της EHPA, Πολ Κένι,,  ο οποίος ανέλαβε τη θέση αυτή πρόσφατα άνοιξε το διήμερο φόρουμ αντλιών θερμότητας της ένωσης στις Βρυξέλλες, αναγνωρίζοντας ότι ο τομέας των αντλιών θερμότητας της Ευρώπης «δεν είναι σε καλή θέση» και αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις.

Την πρώτη ημέρα του φόρουμ, η EHPA δημοσίευσε στοιχεία που δείχνουν πτώση 47% στις πωλήσεις αντλιών θερμότητας σε 13 ευρωπαϊκές χώρες το πρώτο εξάμηνο του 2024, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Τη δεύτερη ημέρα, ο Πρόεδρος της EHPA Patrick Crombez έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο περσινό φόρουμ, σημειώνοντας ότι παρά τη δέσμευση της απερχόμενης Επιτρόπου Ενέργειας της ΕΕ, Κάντρι Σίμσον  στον τομέα, η επιβράδυνση της αγοράς είχε ήδη αρχίσει μέχρι τότε.

Διαβεβαιώσεις

Στη φετινή εκδήλωση, περισσότεροι από 300 ηγέτες του κλάδου και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έλαβαν τη διαβεβαίωση από τους συμμετέχοντες στο πάνελ ότι η Ευρώπη διαθέτει την τεχνολογία για να επιστρέψει στον σωστό δρόμο και να καλύψει το τεράστιο κενό που έχει προκύψει. 

Η EHPA έχει θέσει ως στόχο 60 εκατομμύρια εγκαταστάσεις αντλιών θερμότητας έως το 2030, οι οποίες θα μπορούσαν να μειώσουν στο μισό την εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Ο Κένι σημείωσε ότι οι 24 εκατομμύρια αντλίες θερμότητας που έχουν ήδη εγκατασταθεί εξοικονομούν 5,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου, ίσο με το 1,6% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης της ΕΕ. Ο Crombez από την πλευρά επανέλαβε τη βεβαιότητά του ότι αν εξασφαλιστεί ότι «το παιχνίδι είναι δίκαιο, είμαι σίγουρος ότι η τεχνολογία θα επικρατήσει».

Οι λόγοι της πτώσης

Οι ομιλητές επεσήμαναν αρκετούς λόγους για την επιβράδυνση της αγοράς. Ο βουλευτής Thomas Pellerin-Carlin έκανε λόγο για ασυνεπείς πολιτικές και εθνικές αποφάσεις. Άλλοι ομιλητές συμφώνησαν, σημειώνοντας ότι αυτό προκαλεί σύγχυση στους καταναλωτές. Ο αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Martin Hojsík εξέφρασε επίσης ανησυχία για την παραπληροφόρηση, την αυξανόμενη υποστήριξη για το φυσικό αέριο στην κεντρική Ευρώπη και την επιρροή των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το σχέδιο που καθυστερεί

Καθώς το σχέδιο δράσης για τις αντλίες  θερμότητες, για το οποίο είχαν δεσμευτεί Βρυξέλλες έχει βαλτώσει, θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα ερωτήματα σχετικά με την άμεση στήριξη του τομέα από την ΕΕ έμειναν εν μέρει αναπάντητα, με τους αξιωματούχους να σημειώνουν ότι το νέο νομοθετικό σώμα έχει μόλις λίγες εβδομάδες στη θητεία του. Ο πρώην ευρωβουλευτής Ciarán Cuffe προέβλεψε ότι το νέο κοινοβούλιο θα μπορούσε να αλλάξει ρότα ως προς τον συγκεκριμένο κλάδο, εστιάζοντας περισσότερο στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Όπως επισημαίνει το PV Magazine οι ηγέτες των επιχειρήσεων είπαν ότι θα διαδραμάτιζαν βασικό ρόλο στην προώθηση της μελλοντικής ανάπτυξης της αγοράς αντλιών θερμότητας. 

Σε ένα ξεχωριστό πάνελ  για την κλιμάκωση της καθαρής τεχνολογίας στην Ευρώπη τονίστηκε η αναγκαιότητα περισσότερης συνεργασίας μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Η Paula Schmid Schmidsfelden, διευθύντρια του Energy Resilience Leadership Group, είπε ότι τα δημόσια κεφάλαια θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, την αναθεώρηση της βιομηχανικής εμπορικής πολιτικής ώστε να είναι πιο ευρωκεντρική, αλλά και τη δημιουργία καθαρών υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο Martin Dierycks, γενικός διευθυντής του Κέντρου Περιβαλλοντικής Έρευνας της Daikin Europe, είπε ότι κάθε χώρα χρειάζεται έναν οδηγό πωλήσεων. «Δεν είναι θέμα απόσβεσης. η αξία του σπιτιού σας αυξάνεται αμέσως», υποστήριξε, ότι ένα βασικό πρόβλημα του κλάδου είναι η ελλιπής επικοινωνία, ώστε να γίνουν ευρέως γνωστά τα οφέλη των αντλιών θερμότητας.

Ο Cuffe συμφώνησε, σημειώνοντας ότι διαφορετικές χώρες θα πρέπει δώσουν προτεραιότητα σε αφηγήματα όπως όπως το κόστος, η ποιότητα του αέρα, η δημιουργία θέσεων εργασίας ή η ενεργειακή ανεξαρτησία. Ο Dierycks πρόσθεσε ότι ενώ οι πωλήσεις κατοικιών μειώνονται, η εμπορική αγορά «αυξάνεται τρομερά».

Τηλεθέρμανση

Σε μια συνεδρία σχετικά με τις μεγάλες αντλίες θερμότητας και την τηλεθέρμανση, ο Ken Somers, συνεργάτης της McKinsey & Company, χαρακτήρισε «όμορφη ευκαιρία» για την Ευρώπη να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητα του κόστους στην ενέργεια, αλλά ανέφερε ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη την έλλειψη γνώσης του κλάδου. Ο Jürgen Fischer, πρόεδρος της Danfoss Climate Solutions, είπε ότι η τεχνολογία μεγάλης κλίμακας πρέπει να βιομηχανοποιηθεί και να είναι συμπαγής ώστε να είναι οικονομικά αποδοτική. Μάλιστα απευθυνόμενος προς τους  υπεύθυνους χάραξης πολιτικής τόνισε ότι η υποστήριξη της παραγωγής αντλιών θερμότητας απαιτεί επίσης υποστήριξη της αλυσίδας εφοδιασμού για τα εξαρτήματά της.

Επικοινωνία

Ενώ οι παρευρισκόμενοι ήταν ήδη πεπεισμένοι για τις δυνατότητες των αντλιών θερμότητας, αρκετοί ομιλητές τόνισαν  για την ανάγκη να μεταδοθεί αυτό το μήνυμα τόσο σε οικιακούς όσο και σε βιομηχανικούς πελάτες. Η Marta Navarrete, επικεφαλής ευρωπαϊκής πολιτικής στην Iberdrola, είπε ότι η παραπληροφόρηση είναι ένα μεγάλο εμπόδιο και τόνισε τη σημασία της επικοινωνίας της «μαγείας» των αντλιών θερμότητας και της υποστήριξης των πελατών.

Ο Felix Plog, Διευθύνων Σύμβουλος της Thermondo, είπε ότι το κλειδί της επιτυχίας είναι να είναι όσο το δυνατόν πιο «χωρίς τριβές» για τους πελάτες απλοποιώντας τις διαδικασίες και διασφαλίζοντας προβλέψιμες πληρωμές. «Σε μια περίοδο αποδιοργανωτικής χάραξης πολιτικής, είναι ακόμη πιο σημαντικό να εξηγούμε στους πελάτες», πρόσθεσε.

Βουτιά στις πωλήσεις 

Το 2022, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί αντλιών θερμότητας κατάφεραν να πουλήσουν 3 εκατομμύρια μονάδες αριθμός, ρεκόρ για την ταχέως αναπτυσσόμενη βιομηχανία και να τριπλασιάσουν το 1 εκατομμύριο μονάδες που πωλήθηκαν το 2016. 

Με τις αντλίες θερμότητας να θεωρούνται βασικές για την καθαρή θέρμανση και ψύξη των νοικοκυριών, μια κλιματικά ουδέτερη ΕΕ, ανεξάρτητη από το ρωσικό αέριο, φάνηκε να είναι εφικτή.

Αλλά στη συνέχεια, το 2023 καταγράφηκε σημαντική πτώση με αναλυτές να μιλούν για το τέλος «του μήνα του μέλιτος του κλάδου». 

Σύμφωνα με στοιχεία της βιομηχανικής ένωσης EHPA, με τα δεδομένα του πρώτου εξαμήνου, οι φετινές πωλήσεις θα αποδειχθούν σημαντικά χειρότερες. Σε σύγκριση με το 2023, οι πωλήσεις το πρώτο εξάμηνο του 2024 μειώθηκαν κατά 47%, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για 1,5 εκατ. λιγότερες πωλήσεις φέτος για το σύνολο του έτους, στα επίπεδα του 2019.

Το δύσκολο στοίχημα

Με τα αρνητικά αυτά δεδομένα, το έργο του νέου διευθυντής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αντλιών Θερμότητας (EHPA), Πολ Κένι, δεν θα είναι εύκολο. Ο Κένι ανέλαβε τα ηνία της ΕΗΡΑ την 1η Σεπτεμβρίου.

Είναι μηχανολόγος μηχανικός με μεταπτυχιακό στην ενέργεια και αναγνωρίζεται ως κορυφαίος εμπειρογνώμονας ενεργειακής πολιτικής στην Ιρλανδία και την ΕΕ. Επί οκτώ χρόνια διηύθυνε έναν τοπικό οργανισμό ενέργειας, που προωθεί τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια σε τοπικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτού του ρόλου, ίδρυσε ένα πρώιμο και επιτυχημένο one stop shop, το οποίο συγκεντρώνει υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης στο σπίτι για τους καταναλωτές. Εργάστηκε ως εμπειρογνώμονας για το πρόγραμμα ManagEnergy της ΕΕ, το οποίο υποστηρίζει τις τοπικές και περιφερειακές κυβερνήσεις καθώς εργάζονται για την επίτευξη των στόχων εξοικονόμησης ενέργειας.

 Πιο πρόσφατα εργάστηκε ως σύμβουλος πολιτικής στον Ιρλανδό Υπουργό Κλίματος και Ενέργειας, έχοντας βοηθήσει στον μετασχηματισμό του ιρλανδικού ενεργειακού συστήματος με σημαντική αύξηση στην ανακαίνιση κτιρίων, στην ανάπτυξη αντλιών θερμότητας και άλλων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Μεγάλη εξοικονόμηση

Νέα στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Ένωση Αντλιών Θερμότητας (EHPA) δείχνουν ότι υπάρχουν σήμερα 24 εκατομμύρια αντλίες θερμότητας εγκατεστημένες σε όλη την Ευρώπη, εξοικονομώντας 5,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως.

Αυτό αντιπροσωπεύει το 1,6% της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου της ΕΕ.

Αυτές οι αντλίες θερμότητας μειώνουν επίσης 45 μεγατόνους εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κάθε χρόνο, που ισοδυναμούν με περίπου 4,9% των εκπομπών της ΕΕ που σχετίζονται με τα κτίρια – παρόμοια με την ετήσια παραγωγή της Ουγγαρίας.

Εάν η ΕΕ πετύχει τον στόχο της για 60 εκατομμύρια αντλίες θερμότητας έως το 2030, θα μπορούσε να εξοικονομήσει 112 μεγατόνους διοξειδίου του άνθρακα και 13,7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου ετησίως.