GSI: Η επόμενη μέρα μετά την απότομη όξυνση για το καλώδιο - Κατεβάζει τους τόνους η Λευκωσία, παραμένουν οι μεγάλες διαφορές με την Αθήνα στα οικονομικά και ρυθμιστικά θέματα

Τους τόνους επιχειρεί να κατεβάσει από χθες η Λευκωσία για το καλώδιο μετά τις επαφές που μεσολάβησαν μεταξύ Μαξίμου και Προεδρικού για να σβήσουν οι φωτιές που άναψε η δήλωση Χριστοδουλίδη κατά του ΑΔΜΗΕ, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει και ότι επιλύθηκαν οι μεγάλες εκκρεμότητες.

Τα πάντα δείχνουν ότι η κυπριακή πλευρά χαμηλώνει την ένταση, μετά και τη διάψευση του ΑΔΜΗΕ για το δημοσίευμα του Φιλελεύθερου, που εμφάνιζε τον Διαχειριστή να διεκδικεί μέσω επιστολής στη ΡΑΕΚ την άμεση καταβολή και των 251 εκατ ευρώ που έχει μέχρι τώρα δαπανήσει για το έργο, ωστόσο τα αδιέξοδα για τα οικονομικά και ρυθμιστικά θέματα παραμένουν.

Ενδεικτικό της προσπάθειας αποκλιμάκωσης είναι το χθεσινοβραδυνό δημοσίευμα του Φιλελεύθερου, σύμφωνα με το οποίο η Λευκωσία φέρεται «να δέχτηκε με ικανοποίηση την σαφή διευκρίνιση από πλευράς ΑΔΜΗΕ ότι αναγνωρίζει το Πλαίσιο Συμφωνίας Κύπρου-Ελλάδος και τις πρόνοιές του για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ». 

Η αναφορά των κυπριακών πηγών που επικαλείται η ιστοσελίδα παραπέμπει στη φράση της χθεσινής ανακοίνωσης του ΑΔΜΗΕ ότι «αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου (capex), και διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ, το οποίο αποτελεί μέρος των 1,9 δισ €, του έργου, και το οποίο θα ανακτηθεί στο βάθος χρόνου των 35 ετών απόσβεσης που έχει προσδιοριστεί ρυθμιστικά».

Τι αναφέρουν πηγές της ελληνικής κυβέρνησης 

Το βασικό ωστόσο μήνυμα της κυπριακής πλευράς, που εναρμονίζεται πλήρως με αυτό της Αθήνας, είναι ότι «οι σχέσεις Ελλάδας-Κύπρου είναι υπεράνω των όποιων τεχνικών ζητημάτων άπτονται του συγκεκριμένου ή άλλου έργου», καθώς και ότι σε καμία περίπτωση «για τη Λευκωσία δεν τίθεται θέμα διασάλευσης των σχέσεων με την Αθήνα».

Στην ίδια ακριβώς γραμμή κινούνται και χθεσινοβραδυνές δηλώσεις πηγών της ελληνικής κυβέρνησης ότι «οι σχέσεις Ελλάδος - Κύπρου παραμένουν αδιατάρακτες, ανεξαρτήτως της εξέλιξης του έργου, το οποίο θα προχωρήσει εφόσον λυθούν οι οικονομοτεχνικές λεπτομέρειες».

Το γεγονός ότι αμφότερες οι διαρροές προτάσσουν (ως αναμενόταν άλλωστε) την αρμονική σύμπλευση των δύο χωρών, ακόμη και αν δεν τα «βρουν για το καλώδιο», δείχνει και το πρίσμα με το οποίο βλέπουν τον GSI, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις μεγάλες διαφορές που τους χωρίζουν, καθώς η Λευκωσία παραμένει αμετακίνητη στη γραμμή «πρώτα ξεκινήστε τις έρευνες και μετά πληρώνουμε».

Στη παρούσα φάση το αδιέξοδο είναι προφανές, όπως προφανές είναι και ότι αν δεν γεφυρωθούν οι διαφορές και το έργο μπει στο ράφι, θα επιτευχθεί το αποτέλεσμα που εξαρχής επεδίωκε η Αγκυρα, δηλαδή η πλήρης ματαίωσή του.

Τα ερωτήματα για τη δήλωση Χριστοδουλίδη

Το γεγονός ότι επιχειρείται να πέσουν οι τόνοι δεν αναιρεί μια σειρά από ερωτήματα που έχουν προκύψει τις τελευταίες ώρες, με κυριότερο το τι προκάλεσε τη σκληρή επίθεση Χριστοδουλίδη κατά του ΑΔΜΗΕ ότι «η κυπριακή κυβέρνηση δεν εκβιάζεται από κανένα».

Η ένταση της δήλωσης του λέγεται ότι προκάλεσε έκπληξη και στη Κύπρο, ενώ σίγουρα «έπιασε στον ύπνο» την Αθήνα, όπως υποδηλώνει η έκτακτη χθεσινή σύσκεψη που συγκάλεσε ο Πρωθυπουργός με την ηγεσία του ΥΠΕΝ και του ΑΔΜΗΕ. 

Εν αναμονή των ανακοινώσεων μετά τη χθεσινή σύσκεψη -  «σύντομα θα υπάρξουν σχετικές τοποθετήσεις της κυβέρνησης», ανέφερε η λακωνική ανακοίνωση -  η κυβερνητική γραμμή συνοψίζεται στη φράση «το έργο θα προχωρήσει εφόσον λυθούν οι οικονομοτεχνικές εκκρεμότητες». Το μήνυμα αυτό αναμένεται να στείλει σήμερα, μιλώντας στο Open, και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου. 

Σε ό,τι αφορά το τι προκάλεσε τη βιαιότητα της δήλωσης Χριστοδουλίδη, απάντηση δεν υπάρχει. Ο ίδιος υποστήριξε ότι ενημερώθηκε για το θέμα από το κυριακάτικο πρωτοσέλιδο του Φιλελεύθερου, ωστόσο η επιστολή του ΑΔΜΗΕ προς τη ΡΑΕΚ με την οποία ζητά αναθεώρηση της απόφασης της κυπριακής αρχής (της 31ης Ιουλίου 2025) είχε σταλεί, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, με τη λήξη της δίμηνης προθεσμίας για την υποβολή ενστάσεων, δηλαδή στις 30 Σεπτεμβρίου. Σε αυτή τη περίπτωση ήταν εδώ και εβδομάδες εις γνώση της Κυπριακής Προεδρίας.

Σύμφωνα με μια ανάγνωση, η δήλωση Χριστοδουλίδη έγινε περισσότερο για εσωτερική κατανάλωση. Σε μια συγκυρία που πιέζεται από όσους είναι εναντίον του έργου (και τα οικονομικά συμφέροντα που δεν το θέλουν), επιχείρησε να εμφανίσει το θέμα ως μια σύγκρουση μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του ΑΔΜΗΕ, παρά ως μια σύγκρουση μεταξύ Αθηνών και Λευκωσίας, κάτι που προφανώς δεν επιθυμεί η κυπριακή πλευρά.

Σύμφωνα με την ίδια ανάγνωση, η Λευκωσία ανήγαγε σε μείζον ένα θέμα που ναι μεν δεν είναι ανούσιο, ωστόσο ήταν αναμενόμενο (σσ: η ένσταση του Διαχειριστή στην απόφαση της ΡΑΕΚ είχε προαναγγελθεί), εμφανιζόμενος ότι συγκρούεται με τον ΑΔΜΗΕ. Στην πραγματικότητα οι διαφορές της Λευκωσίας είναι με την Αθήνα, η οποία έχει διαμηνύσει από τις αρχές Σεπτεμβρίου στη κυπριακή πλευρά ότι δεν προτίθεται να ξοδέψει άλλο διπλωματικό κεφάλαιο για ένα έργο που αφορά κατά κύριο λόγο τη Κύπρο, αν εκείνη δεν ξεκαθαρίσει τη θέση της. 

Η ένσταση του ΑΔΜΗΕ και τα μηνύματα της State Grid 

Σε ό,τι αφορά την αιτία της επιστολής του ΑΔΜΗΕ που πυροδότησε και το δημοσίευμα του Φιλελεύθερου, πηγές του ΑΔΜΗΕ εξηγούν ότι η ένσταση κατά της απόφασης της ΡΑΕΚ ήταν μονόδρομος. 

Κάνοντας χρήση του συμβατικού του δικαιώματος, όπως ανέφερε ο Διαχειριστής, υπέβαλε ένσταση κατά της απόφασης του Κύπριου Ρυθμιστή, αφού ο τελευταίος έχει αναγνωρίσει μόνο 82 εκατ. ευρώ από το σύνολο των 251 εκατ. ευρώ, τα οποία αποτελούν τις βεβαιωμένες έως σήμερα επενδυτικές του δαπάνες.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στο βαθμό που δεν υπέβαλε ένσταση, τότε ένα μελλοντικό ΔΣ του ΑΔΜΗΕ ή ο ίδιος ο στρατηγικός του μέτοχος, δηλαδή η κινεζική State Grid (που ελέγχει το 24% της εταιρείας και έχει λόγο στο μάνατζμεντ), θα μπορουσε να εγκαλεσει νομικά τη παρούσα διοίκηση οτι δεν προστάτεψε τα συμφέροντα της εταιρείας και λόγω παράλειψης ενεργειών της, ο ΑΔΜΗΕ είναι εκτεθειμένος από τη μη αναγνώριση του συνολικού ποσού των δαπανών, ύψους 251 εκατ ευρώ.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η πλευρά της State Grid έχει διαμηνύσει στον ΑΔΜΗΕ ότι μέχρι να εισπράξει τη δόση των 25 εκατ. ευρώ, η ελληνική εταιρεία δεν πρέπει να προβεί στη παραμικρή επιπλέον δαπάνη για το καλώδιο. 

Η γραμμή της ΡΑΕΚ

Στον αντίποδα, η κυπριακή πλευρά, ήταν και είναι της άποψης ότι θα αξιολογήσει τη διαφορά των δαπανών, από τα 82 μέχρι τα 251 εκατ ευρώ, μετά το πέρας του έργου, και αφού ο ΑΔΜΗΕ θα έχει προσκομίσει όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Στην πράξη, η ΡΑΕΚ είναι της πρακτικής ότι το έργο ύψους 1,9 δισ πρέπει να γίνει με χρήματα του ΑΔΜΗΕ, πλην των 25 εκατ το χρόνο (125 εκατ στη πενταετία της κατασκευής), που προβλέπει η Διακρατική Συμφωνία Ελλάδας - Κύπρου (Σεπτέμβριος 2024), τη χορηγία των 658 εκατ ευρω της ΕΕ, και τις ταρίφες που θα πληρώνουν οι Έλληνες καταναλωτές. Τα υπόλοιπα θα τα δει μετά τη λειτουργία του έργου. Σημειωτέον ότι τα 25 εκατ ευρώ δεν έχουν ακόμη καταβληθεί, καθώς τα έχει μπλοκάρει ο κύπριος υπ. Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός.

Τα θέματα αυτά είναι μερικά μόνο από όσα χωρίζουν τις δύο πλευρές, όπως έδειξε και η τελευταία άκαρπη τηλεδιάσκεψη υπό τη Κομισιόν με ΡΑΑΕΥ, ΡΑΕΚ και ΑΔΜΗΕ.

Η στάση των Γάλλων

Η όξυνση γύρω από το θέμα εκτιμάται ότι δεν είναι άσχετη και με τις πιέσεις που ασκεί ο κατασκευαστής του καλωδίου, δηλαδή η γαλλική εταιρεία Nexans, η οποία έχει να πληρωθεί από τον Ιούλιο και ανά πάσα στιγμή μπορεί να «πατήσει» του κουμπί του suspension στη κατασκευή του καλωδίου. Πιέσεις για τις οποίες είναι ενήμεροι τόσο η Κομισιόν, όσο φυσικά η Αθήνα και η Λευκωσία.