Green Tank: Ενστάσεις για τις αναλογικές χρεώσεις στην αυτοπαραγωγή και τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου για τον εικονικό συμψηφισμό

Τις απόψεις του για το νομοσχέδιο που αφορά την αυτοπαραγωγή και τις ενεργειακές κοινότητες υπέβαλε το Green Tank στα πλαίσια της σχετικής διαβούλευσης. Έμφαση δίνει στις αναλογικές χρεώσεις, τις ρυθμίσεις για τον εικονικό συμψηφισμό και τη διασφάλιση του ηλεκτρικού χώρου.

Όπως επισημαίνει σχετικά το Green Tank, είναι λάθος η πρόβλεψη για αναλογικές χρεώσεις στους αυτοκαναλωτές:

Δεν είναι κατανοητοί οι περιορισμοί που τίθενται από την περ.6 του αρ.27. η οποία προβλέπει αναλογικές χρεώσεις για αυτοκαταναλωτές εφόσον από 01.12.2026 το συνολικό μερίδιο των εγκαταστάσεων αυτοκατανάλωσης υπερβαίνει το οχτώ τοις εκατό (8%) της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ηλεκτρικής ενέργειας. 

Δεδομένου ότι τα επόμενα χρόνια θα γίνουν τόσο αναβαθμίσεις όσο και νέα δίκτυα, καθώς και ότι οι αυτοκαταναλωτές ήδη χρεώνονται για τη χρήση του δικτύου δεν είναι σαφής η πρόθεση του νομοθέτη για τη θέσπιση των περιορισμών της περ.6 ούτε η επιλογή του ποσοστού διείσδυσης της αυτοπαραγωγής του 8% πέρα από το οποίο θα θεσπίζονται οι αναλογικές χρεώσεις. Μια τέτοια, άγνωστη σήμερα, μελλοντική ρύθμιση, μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά για την ανάπτυξη της αυτοπαραγωγής στην Ελλάδα και την ενθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση, η οποία κάθε άλλο παρά πρέπει να εμποδίζεται, ειδικά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης που διανύουμε. 

Σε κάθε περίπτωση, πιθανές τέτοιες χρεώσεις δεν μπορεί να βαρύνουν εξίσου όλους τους αυτοπαραγωγούς. Έργα ΑΠΕ εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού από πολίτες ή νομικά πρόσωπα κοινωφελούς σκοπού πρέπει να εξαιρούνται από αυτές.Προτείνεται συνεπώς η διαγραφή της συγκεκριμένης πρόβλεψης από τον συγκεκριμένο νόμο και η επανεξέταση του θέματος, όταν τα μερίδια της αυτοπαραγωγής θα πλησιάζουν τα ποσοστά όπου θα τεκμηριώνεται ότι κάποιου είδους ενίσχυση θα απαιτηθεί για την περαιτέρω ανάπτυξη της αυτοπαραγωγής, εξαιρώντας από την επιβάρυνση τις ενεργειακές κοινότητες που δραστηριοποιούνται σε έργα ΑΠΕ κοινωφελούς σκοπού.

Αναφορικά στην εφαρμογή του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού:

Η τροποποίηση που εισάγεται για τους φορείς που μπορούν να εφαρμόσουν εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (παρ. 2 αρ.28) περιλαμβάνει μεν τις ΚΑΕ, ΕΚΠ και ενεργειακές κοινότητες του ν.4513/2018 αλλά μόνο για τα μέλη τους που είναι οικιακοί καταναλωτές, αγρότες και για όσους βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας. Με τη ρύθμιση αυτή δημιουργείται σύγχυση ως προς το αν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που μπορούν να είναι μέλη των ΚΑΕ μπορούν να εφαρμόσουν εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό. Επίσης, άλλα νομικά πρόσωπα, όπως ΑΜΚΕ ή ένας συνεταιρισμός που μπορεί να είναι μέλος σε μια ΕΚΠ είναι αμφίβολο εάν θα μπορούν να εφαρμόσουν τον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό. Επειδή το εργαλείο του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού είναι σημαντικό για την κάλυψη ιδίων ενεργειακών αναγκών προτείνουμε η δυνατότητα αυτή να μη στερηθεί σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού σκοπού, όπως ΑΜΚΕ, κοινωνικές επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί.Πρόταση τροποποίησης παρ.2 αρ 28:

«2. Ειδικά επιτρέπεται η εγκατάσταση σταθμών Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. και συστημάτων αποθήκευσης προς κάλυψη ιδίων αναγκών, με εφαρμογή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού για:

α) Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ και β’ βαθμού, σύμφωνα και με το άρθρο 14Β,

β) εγγεγραμμένους στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων του ν. 3874/2010 (Α΄ 151) για εγκαταστάσεις αγροτικών εκμεταλλεύσεων του ν. 3874/2010 και αγροτικών χρήσεων,

γ) Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας, Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών και Ενεργειακές Κοινότητες του ν. 4513/2018 (Α’ 9) για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών των μελών που είναι αποκλειστικά οικιακοί καταναλωτές, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγρότες εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων του ν. 3874/2010, νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, καθώς και για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και νοικοκυριά που πλήττονται από την ενεργειακή ένδεια, σύμφωνα με την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/89335/5599/27.9.2021 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Β΄ 4447).»

Αναφορικά στη σύνδεση έργων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού στο Δίκτυο Υψηλής Τάσης:

Θετική είναι η πρόβλεψη της παρ. 6 του αρ.28 για τη δυνατότητα σύνδεσης έργων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού και στο Δίκτυο Υψηλής Τάσης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται περισσότερες δυνατότητες σύνδεσης έργων και αξιοποίησης των υφιστάμενων υποδομών. Η δυνατότητα λοιπόν αυτή για σύνδεση στο Δίκτυο Υψηλής Τάσης δεν θα πρέπει να περιοριστεί μόνο στα έργα των μεγάλων επιχειρήσεων, αλλά να προβλεφθεί η σύνδεση στην Υψηλή Τάση και για έργα εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού πολιτών. Η συγκεκριμένη δυνατότητα μπορεί να έχει άμεση εφαρμογή για πολλά έργα εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού των ενεργειακών κοινοτήτων στη λιγνιτική Δυτική Μακεδονία, όπου σήμερα, με βάση τις απορριπτικές απαντήσεις του ΔΕΔΔΗΕ, το δίκτυο χαμηλής και μέσης τάσης αδυνατεί να τα συνδέσει, αλλά υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης στο υφιστάμενο Δίκτυο Υψηλής Τάσης. 

Η δυνατότητα αξιοποίησης του Δικτύου Υψηλής Τάσης στη Δυτική Μακεδονία θα συμβάλει επίσης στην άμεση ενεργοποίηση και απορρόφηση των πόρων του Προγράμματος Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης 2021 – 2027 που αφορούν ενεργειακές κοινότητες. Συνεπώς προτείνουμε να υπάρξει μέριμνα για σύνδεση στο Δίκτυο Υψηλής Τάσης έργων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού όχι μόνο των ΚΑΕ και των ΕΚΠ αλλά και των υφιστάμενων ενεργειακών κοινοτήτων του ν.4513/2018, και ειδικά στη Δυτική Μακεδονία όπου υπάρχει αυξημένη ζήτηση για την κατηγορία αυτή των έργων.

Αναφορικά στη διασφάλιση ηλεκτρικού χώρου για αυτοκαταναλωτές:

Είναι σημαντικό ότι στο άρθρο αυτό νομοθετείται η διασφάλιση ηλεκτρικού χώρου 2GW για την εφαρμογή ενεργειακού και εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού. Πρόκειται για ένα αίτημα που έχει διατυπώσει αντίστοιχα και ο ΔΕΔΔΗΕ στο Σχέδιο Ανάπτυξης 2021 – 2026 που έχει θέσει την περίοδο αυτή σε δημόσια διαβούλευση. Αναγνωρίζοντας ότι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα ανάπτυξης των έργων των ενεργειακών κοινοτήτων είναι η διαθεσιμότητα του δικτύου, η πρόβλεψη αυτή θα μπορέσει να δώσει περιθώριο στα έργα των τοπικών κοινωνιών να αναπτυχθούν σημαντικά. Σήμερα, υπάρχουν εγκατεστημένα 174MW ενεργειακού και εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, ενώ βρίσκονται σε αναμονή ακόμη 690MW (δεδομένα 11.2022). 

Επιπλέον τα 2GW αυτοκατανάλωσης αντιστοιχούν στο 14% της ισχύος των φωτοβολταϊκών έργων που προβλέπονται στο προσχέδιο του αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (14.1GW). Συνεπώς τo περιθώριο των 2GW μπορεί να καλύψει τις τρέχουσες ανάγκες και μεγάλο τμήμα των μελλοντικών. Ωστόσο, το σχέδιο νόμου εισάγει τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις να συστήσουν ενεργειακές κοινότητες για την εφαρμογή ενεργειακού και εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, οι ενεργειακές ανάγκες των οποίων μπορούν πιθανά να ξεπεράσουν κατά πολύ το περιθώριο των 2 GW. 

Συνεπώς, κατά την εξέταση των αιτημάτων σύνδεσης αλλά και στις υπουργικές αποφάσεις που θα προσδιορίζουν τους δικαιούχους των προγραμμάτων αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι το σημαντικό αυτό περιθώριο ισχύος, καθώς και όποια επέκτασή του στο μέλλον, θα διαμοιραστεί ισότιμα μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών αυτοκαταναλωτών (πολίτες και νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ΟΤΑ, αγρότες, νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου) δίνοντας προτεραιότητα σε νοικοκυριά και πολίτες.

Κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας

Είναι πολύ θετικό ότι στα οικονομικά κίνητρα και τα μέτρα στήριξης για τις Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας (ΚΑΕ) προβλέπεται η προκήρυξη μέσω ΚΥΑ προγραμμάτων εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων και συστημάτων αποθήκευσης για την εφαρμογή του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού με χρηματοδότηση από πόρους της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου και του Προγράμματος Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αλλά και του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης. Η πρόβλεψη αυτή υπάρχει και για τις Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών (ΕΚΠ), οι οποίες όμως έχουν άλλο εύρος δραστηριοτήτων και ευρύτερη σύνθεση μελών. Πρόκειται για ένα δυνητικά πολύ θετικό μέτρο υπό την προϋπόθεση ότι θα ενισχύσει κατά προτεραιότητα πολίτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγρότες, ΟΤΑ και ευρύτερα δικαιούχους που αποδεδειγμένα έχουν δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό ή άλλους χρηματοδοτικούς πόρους.

Πρόταση τροποποίησης παρ.4 αρ.24: «Με κοινή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού δύναται να προκηρύσσονται προγράμματα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων και συστημάτων αποθήκευσης από Κ.Α.Ε., προς εφαρμογή του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, με χρηματοδότηση ιδίως από πόρους της Ε.Ε. και του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης. Με την ανωτέρω απόφαση δύναται να καθορίζονται η χρονική διάρκεια και οι δικαιούχοι των προγραμμάτων, τα κριτήρια επιλεξιμότητας και τα ποσοστά επιδότησης παρέχοντας προτεραιότητα σε δικαιούχους που αποδεδειγμένα έχουν δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό ή άλλους χρηματοδοτικούς πόρους για εγκατάσταση έργων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, η μέγιστη εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών συστημάτων και συστημάτων αποθήκευσης, (….) και η ασφάλεια της λειτουργίας του δικτύου και του συστήματος.»

Πέραν όμως της παραπάνω θετικής πρόβλεψης για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένης κατηγορίας έργων των ΚΑΕ, παραμένει η ανάγκη για τη δημιουργία ενός μονιμότερου χρηματοδοτικού μηχανισμού για τις ΚΑΕ, ώστε να αρθούν χρηματοδοτικά εμπόδια και να ενισχυθούν σε βάθος χρόνου για όλο το εύρος των δραστηριοτήτων τους. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η πρόβλεψη δημιουργίας αναπτυξιακού ταμείου για τις ΚΑΕ.

Πρόταση προσθήκης νέας παραγράφου 9 στο άρθρο 24:
«9. Συστήνεται αναπτυξιακό ταμείο ειδικά για τις ΚΑΕ, με σκοπό, ενδεικτικά, να διευκολύνει την πρόσβασή τους στον δανεισμό, την παροχή εγγυήσεων, και την επιχορήγηση του κόστους της προκαταρκτικής φάσης των έργων.»

Τέλος, το Green Tank επισημαίνει ότι οι μεταβατικές διατάξεις του παρόντος σχεδίου νόμου δεν διευκρινίζουν τι θα γίνει με τις υφιστάμενες ενεργειακές κοινότητες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που δεν δύνανται να μετατραπούν σε ΚΑΕ ή ΕΚΠ και ακόμα δεν έχουν πάρει όρους σύνδεσης για τα έργα τους (για παράδειγμα ενεργειακές κοινότητες πολιτών μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με λιγότερο από 60 μέλη). Προτείνεται να διευκρινιστεί αν μπορούν να συνεχίσουν να αιτούνται έργα εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού και να έχουν πρόσβαση στις χρηματοδοτήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 24.