Γιάννης Παπαδόπουλος: Πράσινα νησιά μόνο στα χαρτιά

Αν εφαρμόζονταν οι πολιτικές εξαγγελίες στην ώρα τους, ο Αϊ-Στράτης θα ήταν αγνώριστος. Το πρώτο πρατήριο υδρογόνου στη χώρα θα εφοδίαζε με το εναλλακτικό καύσιμο τα οχήματα και τις ψαρόβαρκες των κατοίκων του. Στο λοφώδες έδαφός του θα πατούσαν ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά κάτοπτρα. Το νησί θα κάλυπτε το σύνολο των ενεργειακών του αναγκών από τον ήλιο και τον άνεμο.

Τα σχέδια όμως καθυστέρησαν στη γραφειοκρατία και ο Αϊ-Στράτης σήμερα δεν έχει… πρασινίσει ακόμη.
Το 2009 το υπουργείο Ανάπτυξης επί Νέας Δημοκρατίας επέλεξε το νησί των 376 κατοίκων στο Βόρειο Αιγαίο για την εγκατάσταση αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων που θα κάλυπταν εξ ολοκλήρου την ηλεκτροδότησή του. Θα ήταν ένα πείραμα παρόμοιο με αυτό του δανέζικου νησιού Σάμσο, που στηρίζεται αποκλειστικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η πρόβλεψη τότε ήταν ότι μέχρι το τέλος του 2010 ο Αϊ-Στράτης δεν θα εξαρτιόταν άλλο από την πετρελαϊκή μονάδα της ΔΕΗ. Το πείραμα όμως είχε μείνει στα λόγια. Το έργο δεν είχε ενταχθεί στο ΕΣΠΑ. Ακολούθησαν οι εκλογές, άλλαξε η κυβέρνηση, η γενική γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας μετακόμισε από το υπουργείο Ανάπτυξης στο υπουργείο Παιδείας και η δημοτική αρχή του νησιού έπρεπε να πείσει τη νέα πολιτική ηγεσία να εντάξει το έργο στον σχεδιασμό της.

Τη θέση της ΔΕΗ ως φορέα διαχείρισης παίρνει το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ). Ωστόσο η διαβάθμιση επάρκειας που έχει δεν είναι αρκετή. Ουσιαστικά χρειάζεται μια σφραγίδα επικύρωσης του υπάρχοντος κανονισμού λειτουργίας του. Ενας γραφειοκρατικός σκόπελος όπως εξηγούν οι αρμόδιοι, που ξεπερνιέται με έκδοση κοινής υπουργικής απόφασης. Η υπογραφή του υφυπουργού Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Γιάννη Μανιάτη είχε μπει εδώ και έναν μήνα και οι υπεύθυνοι ανέμεναν και του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών Φίλιππου Σαχινίδη.

ΜΕ ΝΤΙΖΕΛ. Δύο χρόνια μετά τις πρώτες εξαγγελίες ο Αϊ-Στράτης εξακολουθεί να καταναλώνει ντίζελ για να καλύψει τις 1,5 εκατ. κιλοβατώρες που δαπανά σε ετήσια βάση. Τα περισσότερα σπίτια χάνουν ενέργεια από ανεπαρκή κουφώματα και μονώσεις, όπως έχουν παρατηρήσει σε αυτοψίες μέλη του ΚΑΠΕ και οι κτηνοτρόφοι του νησιού δεν χρησιμοποιούν άλλο παλιές ανεμογεννήτριες που χάλασαν και δεν συνέφερε οικονομικά η αποκατάστασή τους. Ο προϋπολογισμός του έργου είναι 8,9 εκατομμύρια ευρώ. «Το νησί θα έχει ένα μικρό αιολικό πάρκο των 600- 800 kW, ένα φωτοβολταϊκό πάρκο των 100- 150 kW και θα αποθηκεύει την πλεονάζουσα ενέργεια σε μπαταρίες ή σε μορφή υδρογόνου», λέει ο Μάνος Ζούλιας, υπεύθυνος έργου στο ΚΑΠΕ. Νέο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης δεν τίθεται.

Ο Γιώργος Μπέτζιος ωστόσο έχει δει άλλα πράσινα πειράματα σε ελληνικά νησιά - όπως η Γαύδος, τα Αντικύθηρα, η Αρκοί και η Κύθνος - να βουλιάζουν όπως λέει «από τα συμφέροντα του ντίζελ». Η παραγωγή και κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στα νησιά που δεν είναι διασυνδεδεμένα με το ηπειρωτικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας πλησιάζει το 10% της χώρας και βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο πετρέλαιο. Το φωτοβολταϊκό πάρκο 24 kW που είχε εγκατασταθεί στη Γαύδο στα μέσα του '80 έχει εγκαταλειφθεί. Το κόστος λειτουργίας του ήταν ασύμφορο σύμφωνα με τους υπεύθυνους και προτιμήθηκαν οι γεννήτριες ντίζελ. Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΑΕ σχεδιάζει τώρα την κατασκευή υβριδικού συστήματος στο νησί (παράλληλη χρήση φωτοβολταϊκών και ανεμογεννητριών). Συνταξιούχος μηχανικός της ΔΕΗ, ο κ. Μπέτζιος ασχολείται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από την πετρελαϊκή κρίση του 1974.

Το 1986 εγκατέστησε ανεμογεννήτρια σε ταράτσα πολυκατοικίας στο Χαλάνδρι και σήμερα καλύπτει τις ενεργειακές ανάγκες του διαμερίσματός του στην Τήνο με υβριδικό σύστημα. «Η σπατάλη της ενέργειας έχει μπει στο πετσί μας», λέει. «Είναι δύσκολο να πείσεις κάποιον να περιορίσει τις ανάγκες του».

(TA NEA, 14/3/2012)