Fabien Roques: Μηχανισμούς ισχύος προσαρμοσμένους στην πραγματικότητα κάθε χώρας χρειάζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι λεγόμενοι «μηχανισμοί ισχύος» εισάγονται σε όλες τις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να αποζημιωθούν οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που παραμένουν σε κατάσταση αναμονής για περιπτώσεις αιχμής της ζήτησης. Ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρίνεται απαραίτητο να προχωρήσει στην ρύθμιση των συγκεκριμένων παραμέτρων, ο Fabien Roques, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Compass Lexecon Consulting, ειδικός σε θέματα ενέργειας και περιβάλλοντος, υποστηρίζει ότι αυτό πρέπει να προσαρμοστεί στις τοπικές συνθήκες του εκάστοτε πεδίου εφαρμογής.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο euractiv.com επεσήμανε την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαμορφώσει το κατάλληλο πλαίσιο για τους μηχανισμούς ισχύος ούτως ώστε να μην παρακωλύεται ο ανταγωνισμός στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. «Οι μηχανισμοί ισχύος σχεδιάζονται για να εξασφαλίσουν την ασφάλεια εφοδιασμού ενέργειας σε κάθε χώρα επομένως θα πρέπει να προσαρμόζονται στην κατάσταση της κάθε χώρας. Κατ' επέκταση, υπάρχει ανάγκη εθνικών λύσεων καθώς ένα μοναδικό ευρωπαϊκό μοντέλο δεν θα λειτουργήσει», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Fabien Roques.

Επιπλέον η συγκεκριμένη ανάγκη προσαρμογής στις εκάστοτε συνθήκες εφαρμογής απορρέει από το γεγονός ότι συνυπάρχουν διαφορετικά μοντέλα στις χώρες της Ευρώπης. Στη Γαλλία για παράδειγμα, οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να διαθέτουν πιστοποιητικά επάρκειας ισχύος για να καλύψουν την αυξημένη ενεργειακή ζήτηση των πελατών τους, όπως επίσης και ένα περιθώριο ασφάλειας με σκοπό την ομαλή λειτουργία της αγοράς. Ειδικότερα, αυτά τα πιστοποιητικά πωλούνται από τους ενεργειακούς προμηθευτές και τους λειτουργούς διαχείρισης φορτίου, στους οποίους διατίθενται τα συγκεκριμένα πιστοποιητικά από το διαχειριστή του εθνικού Δικτύου της χώρας, RTE.

Αντίθετα, σε Ελλάδα, Ισπανία και Πορτογαλία οι προμηθευτές ενέργειας λαμβάνουν επιχορηγήσεις δυναμικότητας. Ενώ σε άλλες χώρες όπως η Γερμανία, μερικές σκανδιναβικές χώρες και το Βέλγιο βασίζονται σε στρατηγικά αποθέματα: ο λειτουργός του δικτύου υπογράφει συμφωνίες με μονάδες διαχείρισης φορτίου που βρίσκονται εκτός δικτύου, για να βεβαιώσει ότι είναι διαθέσιμες σε περίπτωση έλλειψης ισχύος.

Δεδομένης της ποικιλίας των σχετικών ρυθμιστικών πλαισίων, σε σχετικό ερώτημα για τις προοπτικές ανάπτυξης ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου, ο Fabien Roques σημειώνει ότι για την ώρα, η ευρωπαϊκή διάσταση των μηχανισμών ισχύος περιορίζεται στην πιθανότητα διασυνοριακής συνεργασίας. Επομένως, οι συγκεκριμένες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ή/και οι υποδομές διαχείρισης φορτίου μπορούν να παίξουν έναν ρόλο άμεσα ή έμμεσα στους μηχανισμούς ισχύος των γειτονικών χωρών.

Σημειώνει, δε, πως η εγκαθίδρυση ενός πραγματικού ευρωπαϊκού μηχανισμού ισχύος θα απαιτούσε ένα βαθμό αλληλεγγύης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και επιπλέον θα χρειαζόταν κάποια πολιτική συμφωνία που θα επιτρέπει, στο έσχατο σενάριο, την πιθανότητα ενεργειακών διακοπών σε μία χώρα για την εξασφάλιση της ενεργειακής τροφοδοσίας σε μία άλλη.

Οφείλουμε, ακόμη να υπογραμμίσουμε πως λόγω του περιορισμένου διαστήματος που έχει μεσολαβήσει από την εφαρμογή τέτοιων μηχανισμών, το μόνο συμπέρασμα που μπορούμε να εξάγουμε στη δεδομένη στιγμή είναι ότι αυτοί οι μηχανισμοί είναι ακόμη σε εξέλιξη προσαρμογής και μπορούν να βελτιωθούν περαιτέρω, όπως τονίζει ο συνεντευξιαζόμενος. 

Επιπρόσθετα, στο σημείο αυτό έχει αξία να αναφέρουμε την παρατήρηση του Roques ότι η αγορά ισχύος μένει ακόμη να δώσει θετικά σημάδια, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επενδύσεις μακροπρόθεσμου χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια λογαριάζονται ως αυτά που προσφέρουν περισσότερη ορατότητα και διαφάνεια στους λειτουργούς και ενθαρρύνουν τις επενδύσεις σε νέα παραγόμενη ισχύς.

Βέβαια δεν λείπουν και οι αντιφατικές κινήσεις ή τουλάχιστον εν μέρει αντιφατικές κινήσεις από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία επιθυμεί μια περιβαλλοντική ρήτρα που θα  απαγορεύσει τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, οι εκπομπές των οποίων υπερβαίνουν τα 550 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα, να αποτελέσουν μέρος του ρυθμιστικού πλαίσιου για τον μηχανισμό ισχύος. Από την πλευρά του ο Fabien Roques απάντησε χαρακτηριστικά πως "το κύριο πρόβλημα με τον εν λόγω κανονισμό είναι ότι η Επιτροπή προσπαθεί να σκοτώσει δύο πουλιά με μία πέτρα. Προσπαθεί με την μία,  να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και τη ίδια στιγμή να εξασφαλίσει την ομαλή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας".  

Από οικονομική άποψη, συμπληρώνει, ενδεχομένως να ήταν περισσότερο αποτελεσματικό να χρησιμοποιήσει δύο διαφορετικά εργαλεία, ιδιαίτερα όσον αφορά την ευρωπαϊκή αγορά αερίων άνθρακα.

Καταλήγει πως αυτός ο κανονισμός θα μπορούσε να εμποδίσει ορισμένους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής να συμμετέχουν στους μηχανισμούς ισχύος, καθιστώντας τους έτσι λιγότερο κερδοφόρους και ωθώντας τους εκτός αγοράς. Αυτό μπορεί να συνεπάγεται την πραγματοποίηση νέων επενδύσεων οι οποίες θα οδηγούσαν σε αύξηση του κόστους για τους καταναλωτές, προκειμένου να υπηρετηθεί ο στόχος εξασφάλισης του συστήματος. "Μιλώ για τους σταθμούς αιχμής, οι οποίοι τίθενται σε λειτουργία μόνο σε περιόδους αιχμής στην κατανάλωση ενέργειας. Κατά συνέπεια, οι σταθμοί αυτοί παράγουν υψηλότερες εκπομπές, αλλά για μικρότερο χρονικό διάστημα".

Τέλος, προσθέτει, πως εάν οι μονάδες αυτές δεν είναι πλέον κερδοφόρες και κλείσουν, θα πρέπει να αντικατασταθούν από νέες, πράγμα βέβαια που συνεπάγεται επιπλέον δαπάνες και κόστος.