Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο: Οι επιδόσεις θα κρίνουν το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης

Χρειάζεται σαφέστερη σύνδεση της πρόσφατα τροποποιημένης πρότασης σχετικά με το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ) με τους κλιματικούς και περιβαλλοντικούς στόχους της ΕΕ, σύμφωνα με γνώμη του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που δημοσιεύθηκε σήμερα.

Μολονότι διατίθενται σημαντικοί πρόσθετοι πόροι προκειμένου να διευκολυνθεί η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία μέχρι το 2050, η χρηματοδότηση θα πρέπει να βασίζεται περισσότερο στις ανάγκες και να εστιάζει στις επιδόσεις. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να μην λάβει χώρα η αναγκαία διαρθρωτική αλλαγή και η μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία να χρειαστεί να χρηματοδοτηθεί εκ νέου, προειδοποιούν οι ελεγκτές, αναφέρει η σχετική ανακοίνωση.

Στόχος των νομοθετικών προτάσεων με τις οποίες θεσπίζεται το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ) είναι η υποστήριξη της μετάβασης της ΕΕ σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία μέχρι το 2050, με την αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων στους πληττόμενους τομείς και περιφέρειες.

Οι πιστώσεις του προϋπολογισμού που διατέθηκαν αρχικά ανέρχονταν σε 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ (σε τιμές 2018). Σε συνέχεια της πανδημίας της COVID-19, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τροποποίησε την πρότασή της αυξάνοντας σημαντικά τη χρηματοδότηση, ήτοι κατά 32,5 δισεκατομμύρια ευρώ, προερχόμενα κυρίως από το Ευρωπαϊκό Μέσο Ανάκαμψης. Ωστόσο, εχθές, το νέο σχέδιο προϋπολογισμού που συμφωνήθηκε περιέκοψε τους πόρους του ΤΔΜ κατά 20 δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι ελεγκτές επισημαίνουν ότι η Επιτροπή δεν διενήργησε προηγουμένως εκτίμηση επιπτώσεων προς υποστήριξη της τροποποίησης του ποσού. Μια εμπεριστατωμένη ανάλυση αναγκών είναι καίριας σημασίας τόσο για την καλύτερη κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ όσο και για την εστίαση στους επιδιωκόμενους στόχους και την ποσοτικοποίησή τους. Η σημασία της είναι ακόμη μεγαλύτερη, αφ' ης στιγμής η πρόταση προβλέπει περαιτέρω χρηματοδότηση για περιφέρειες που έχουν ήδη λάβει πόρους για τον εκσυγχρονισμό τους στον τομέα της ενέργειας από άλλα ειδικά για τον σκοπό αυτό ταμεία.

«Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί βασικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, σκοπός του οποίου είναι να εξασφαλίσει ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία θα επέλθει κατά τρόπο δίκαιο, χωρίς να αφήνει κανέναν στο περιθώριο», δήλωσε ο Νικόλαος Μηλιώνης, Μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και αρμόδιος για τη γνώμη. «Ωστόσο, η Επιτροπή οφείλει να εξασφαλίσει ότι η νέα νομοθετική πρόταση, όπως και τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης που θα εγκρίνει, διαθέτουν ένα σταθερό πλαίσιο επιδόσεων, προκειμένου να συμβάλουν στην επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της ΕΕ».

Οι ελεγκτές επισημαίνουν επίσης ότι η σχέση των επιδόσεων με τη χρηματοδότηση είναι σχετικά αδύναμη. Τα κίνητρα που παρέχει η προτεινόμενη μέθοδος κατανομής για την εις βάθος, σημαντική, διαρθρωτική αλλαγή που απαιτείται για την επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ δεν είναι ισχυρά. Επιπλέον, μολονότι προτείνονται δείκτες εκροής και αποτελέσματος, αυτοί δεν αποτυπώνουν με σαφήνεια τον στόχο της μεταστροφής από τομείς υψηλής έντασης άνθρακα. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τους ελεγκτές, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος το ΤΔΜ να μη συμβάλει στην απεξάρτηση ορισμένων περιφερειών από δραστηριότητες υψηλής έντασης άνθρακα.