Eξοικονόμηση ενέργειας: Οι νομικές παράμετροι των σημαντικών νέων υποχρεώσεων των ενεργειακών επιχειρήσεων

Με την ΥΑ οικ//2017 (ΥΑ οικ. 174063 ΦΕΚ Β 1242 2017) «Κανονισμός Λειτουργίας Καθεστώτος Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης» θεσπίσθηκε το καθεστώς  υποχρέωσης ενεργειακής απόδοσης κατ’ εξουσιοδότηση του Νόμου 4342/2017. Στόχος του εν λόγω νόμου είναι η επίτευξη των δεσμεύσεων της χώρας για την εξοικονόμηση ενέργειας κατ’ εφαρμογή της Οδηγίας 2012/27/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση, η οποία θέτει το βασικό ενωσιακό νομικό πλαίσιο για το ζήτημα της ενεργειακής απόδοσης, το οποίο αποσκοπεί στον έλεγχο και τη μείωση της ζήτησης ενέργειας και την ανάληψη στοχευμένης δράσης όσον αφορά στην κατανάλωση και τον εφοδιασμό. Το πλαίσιο αυτό στοχεύει στη βελτίωση της απόδοσης σε όλα τα στάδια της ενεργειακής αλυσίδας, από τον ενεργειακό εφοδιασμό έως τη χρήση της ενέργειας από τους καταναλωτές και στην υπερνίκηση των αδυναμιών της αγοράς που παρεμποδίζουν τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον εφοδιασμό και τη χρήση ενέργειας.

 Ο στόχος ενεργειακής απόδοσης ισοδυναμεί τουλάχιστον με την πραγματοποίηση νέων εξοικονομήσεων κάθε χρόνο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 ίσων με το 1,5 % των κατ’ όγκον ετήσιων πωλήσεων ενέργειας στους τελικούς καταναλωτές όλων των διανομέων ενέργειας είτε όλων των εταιρειών λιανικής πώλησης ενέργειας, του μέσου όρου των τριών τελευταίων ετών πριν από την 1η Ιανουαρίου 2013. Επηρεάζεται συνεπώς πλήθος ενεργειακών επιχειρήσεων από τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας. Σημειώνεται ότι για τον καθορισμό του στόχου εξαιρούνται οι κατ' όγκον πωλήσεις ενέργειας που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές.

Με την εκδοθείσα Υπουργική απόφαση καθορίζεται ο κατάλογος των υπόχρεων μερών, ο ακριβής επιμερισμός του στόχου στα υπόχρεα μέρη, οι διαδικασίες που απαιτούνται για την υλοποίηση των καθεστώτων επιβολής και το σύστημα μέτρησης, ελέγχου και επαλήθευσης των μέτρων βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης που εφαρμόζουν τα υπόχρεα μέρη. Το Νοέμβριο κάθε έτους εκδίδεται ο πίνακας των Υπόχρεων Μερών και κατανέμεται ο ετήσιος σωρευτικός στόχος βάσει επικαιροποιημένων επίσημων στατιστικών στοιχείων πωλήσεων ενέργειας συνολικής διάρκειας ενός έτους. Ως υπόχρεα μέρη για κάθε ενεργειακό προϊόν επιλέγονται οι πάροχοι ενέργειας οι οποίοι κατέχουν συσωρευτικά κατ’ ελάχιστον το 95% της πωληθείσας ενέργειας κατά την τελική κατανάλωση και διαθέτουν μερίδιο της αγοράς ενέργειας άνω του 1% επί της πωληθείσας ενέργειας. Ο στόχος εξοικονόμησης ενέργειας κατανέμεται στα Υπόχρεα Μέρη που επιλέχθηκαν ως ποσοστό της πωληθείσας ενέργειας του κάθε Υπόχρεου Μέρους στο σύνολο των πωλήσεων ενέργειας όλων των Υπόχρεων Μερών. Τα Υπόχρεα Μέρη μπορούν να προσμετρούν την εξοικονόμηση ενέργειας που επιτεύχθηκε σ’ ένα συγκεκριμένο έτος, σαν να είχε επιτευχθεί σε ένα από τα τέσσερα προηγούμενα ή τρία επόμενα έτη. Επίσης προσμετράται η εξοικονόμηση ενέργειας που έχει επιτευχθεί και μπορεί με μετρήσιμα στοιχεία να επαληθευτεί από νέες δράσεις που εφαρμόστηκαν από τις 31 Δεκεμβρίου του 2008 και εξακολουθούν να έχουν αντίκτυπο το 2020. Μείζονος πρακτικής σημασίας νομική αμφισημία υφίσταται ως προς την προσμέτρηση εξοικονομήσεων από μέτρα που έχουν εφαρμοστεί σε προηγούμενα έτη και εξαρτώνται από τη διάρκεια ζωής τους.

Τα Υπόχρεα Μέρη υποβάλλουν Ετήσιο Σχέδιο Συμμόρφωσης μέχρι το τέλος Ιουνίου του Έτους Αναφοράς, το οποίο αξιολογείται και οριστικοποιείται μετά από έλεγχο από τον Διαχειριστή, το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ). Ο Ετήσιος Σωρευτικός στόχος μπορεί να εκπληρωθεί είτε με εξαγορά είτε με ανταλλαγή είτε με υλοποίηση μέτρων είτε με συνδυασμό των ανωτέρω. Το Ετήσιο σχέδιο συμμόρφωσης περιλαμβάνει τη δήλωση ανάληψης υποχρέωσης του Υπόχρεου Μέρους, τα μέτρα, την περιγραφή τους καθώς και τεκμηρίωση όλων των τεχνικών θεμάτων σχετικών με αυτά. Επίσης, ο Διαχειριστής συντάσσει Ετήσια Έκθεση Αποτελεσμάτων στην οποία περιλαμβάνονται πληροφορίες για τα μέτρα που υλοποιήθηκαν από κάθε Υπόχρεο Μέρος, για τον βαθμό επίτευξης του ετήσιου σωρευτικού στόχου του, τις δράσεις ελέγχου που υλοποιήθηκαν καθώς και τα αποτελέσματα της διαδικασίας εκκαθάρισης. Μετά από εισήγηση της Αρμόδιας Αρχής, η οποία είναι η Διεύθυνση Ενεργειακών Πολιτικών και Ενεργειακής αποδοτικότητας του ΥΠΕΝ, εκδίδεται Υπουργική απόφαση που περιλαμβάνει τις θετικές ή αρνητικές αποκλίσεις από την επίτευξη του στόχου για κάθε Υπόχρεο Μέρος με βάση την Έκθεση Αποτελεσμάτων. Μετά την έκδοση της ανωτέρω Υπουργικής απόφασης τα Υπόχρεα Μέρη τα οποία δεν έχουν καλύψει το ετήσιο ποσοστό συμμόρφωσης υποχρεούνται να προβούν σε εξαγορά ή ανταλλαγή του υπολειπόμενου μέχρι την κάλυψη του Ελάχιστου Ετήσιου Ποσοστού του στόχου τους. Εάν το Υπόχρεο Μέρος έχει καλύψει λιγότερο του 75% του Συνόλου των Ετήσιων Σωρευτικών στόχων το ποσό εξαγοράς προσαυξάνεται.

Τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης αναγνωρίζονται όλο και περισσότερο ως μέσο όχι μόνο για την επίτευξη βιώσιμου ενεργειακού εφοδιασμού, τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού και τη μείωση των δαπανών για εισαγωγές, αλλά και για την προαγωγή της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαική Επιτροπή έχει συμπεριλάβει πρόταση για την αναθεώρηση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση στη νέα δέσμη μέτρων «Καθαρή Ενέργεια για τους Ευρωπαίους» με θέσπιση στόχου εξοικονόμησης ενέργειας 30% ως το 2030.  Μάλιστα, σύμφωνα με την πρόταση αυτή, η ενεργειακή απόδοση πρέπει να θεωρείται ως αυτούσια ενεργειακή πηγή.

 Συνοψίζοντας, οφείλει να επισημανθεί ότι το ζήτημα της ενεργειακής απόδοσης συγκροτεί μια σημαντικότατη νέα παράμετρο για τη λειτουργία σειράς επιχειρήσεων της ευρύτερης ενεργειακής αγοράς, η οικονομική εμβέλεια της οποίας μάλλον δεν έχει επαρκώς συνειδητοποιηθεί. Συνιστά μείζον διακύβευμα, συνεπώς, η βέλτιστη επιχειρησιακή και εξειδικευμένη νομικορυθμιστική προετοιμασία τους στα νέα αυτά δεδομένα.

Επιμέλεια: «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγορική Εταιρεία»

(www.metaxaslaw.gr)