Ενεργειακή μετάβαση: Πυλώνας ανάπτυξης και ενεργειακής ασφάλειας

Σε παγκόσμιο επίπεδο συντελείται μια πρωτόγνωρη ενεργειακή μετάβαση προς μια οικονομία μηδενικών εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου που έχει οδηγήσει σε πλήρη μετασχηματισμό της παγκόσμιας οικονομίας, θέτοντας ως βασικό της θεμέλιο την αειφορία. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα κατατάσσεται στις χώρες με ιδιαίτερα υψηλούς στόχους επίτευξής της. 

Με την τρέχουσα ενεργειακή κρίση να «χτυπά» το κόκκινο, τις τιμές των ορυκτών καυσίμων να καλπάζουν, συμπαρασύροντας σε σημαντικές ανατιμήσεις πληθώρα βασικών προϊόντων και υπηρεσιών και διαμορφώνοντας τον πληθωρισμό σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, δοκιμάζεται η οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική ευημερία στην Ε.Ε. 

Στο ερώτημα αν η επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας είναι η λύση στο μείζον πρόβλημα της ενεργειακής και κλιματικής κρίσης που βιώνουμε, σίγουρα η κατηγορηματική θέση είναι “ναι”, με τις ΑΠΕ να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος και ακρογωνιαίο λίθο της εν λόγω λύσης. Το «κλειδί» σε αυτήν την προσπάθεια είναι ότι πρέπει να κινηθούμε ταχύτερα και με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα. 

Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στις χονδρεμπορικές αγορές παραμένουν σε πρωτοφανή υψηλά επίπεδα, προκαλώντας ανησυχίες και πολιτικές συζητήσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ήπειρο. Η σημερινή κατάσταση προκλήθηκε από τις αυξήσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων (κυρίως φυσικού αερίου) και σίγουρα όχι από την ίδια την ενεργειακή μετάβαση. 

Αντίθετα, η ενεργειακή μετάβαση, η οποία θα μείωνε -και θα μειώσει- δραστικά τη χρήση ορυκτών καυσίμων, εξελίσσεται με πολύ αργούς ρυθμούς. Αυτό το γεγονός θα πρέπει να μας παρακινήσει ώστε να εντείνουμε τις προσπάθειες απαλλαγής από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Οι προσπάθειες αυτές θα μειώσουν την εξάρτηση της Ε.Ε. από τα ορυκτά καύσιμα αρκετά σύντομα. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποφευχθούν επαναλαμβανόμενες εμφανίσεις παρόμοιων γεγονότων στο άμεσο ή και μεσοπρόθεσμο μέλλον.

Οι εξελίξεις στην παγκόσμια ενεργειακή πραγματικότητα και οικονομία σε συνδυασμό με την αύξηση των τιμών των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και των συμβατικών καυσίμων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο) ενισχύουν περαιτέρω τον κρίσιμο ρόλο των ΑΠΕ στην νέα ενεργειακή πραγματικότητα.

Στην Ελλάδα, η απόσυρση των υφιστάμενων λιγνιτικών μονάδων μέχρι το 2023 καθώς και η πλήρης απένταξη του λιγνίτη από το εγχώριο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής το αργότερο μέχρι το 2028, με ρήτρα επανεξέτασης της επίσπευσής της το 2023, καθιστούν τις ΑΠΕ πρωταγωνιστή στο ενεργειακό σύστημα της Ελλάδας του μέλλοντος.

Η θέσπιση του πρώτου Εθνικού κλιματικού νόμου, που παρουσιάστηκε και τέθηκε προς διαβούλευση μέχρι τα τέλη του 2021, επαναπροσδιορίζει τους κλιματικούς στόχους που είχαν καθοριστεί με το ισχύον Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και θέτει τις βάσεις αναθεώρησης του ΕΣΕΚ για ακόμα μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ και διαμόρφωσης ενός ολοκληρωμένου οδικού χάρτη για την επόμενη 30ετία, με τελικό στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας στην Ελλάδα.

Πρωταγωνιστής η ΔΕΗ Ανανεώσιμες

Στο ενεργειακό περιβάλλον που διαμορφώνεται, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες αναμένεται να πρωταγωνιστήσει ως κάτοχος του μεγαλύτερου χαρτοφυλακίου έργων ΑΠΕ, ισχύος άνω των 10GW, και ένας από τους πιο σημαντικούς developers στην Ελληνική αγορά. 

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες αποτελεί την μοναδική Ελληνική εταιρεία που έχει ενεργή δραστηριότητα και στις πέντε μορφές Ανανεώσιμης Ενέργειας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αξιοποίηση των ανεξάντλητων φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας και θέτοντας στο επίκεντρο της στρατηγικής της τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ενεργειακή ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος.

Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή του εμβληματικού έργου φωτοβολταϊκής τεχνολογίας συνολικής ισχύος 230MW στη Δυτική Μακεδονία, ενός από τα σημαντικότερα φωτοβολταϊκά έργα στην Ευρώπη και το μεγαλύτερο στην Ελλάδα. Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες προχώρησε, επίσης, στην επιλογή αναδόχου για την κατασκευή του φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 50MW στη Μεγαλόπολη, που αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο έργο της που θα συνάψει σύμβαση αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας (bilateral PPA) με τη μητρική ΔΕΗ και δεν θα διεκδικήσει την εξασφάλιση τιμής αποζημίωσης σε επόμενο διαγωνισμό της ΡΑΕ.

Επιπλέον, βρίσκεται παράλληλα σε εξέλιξη η ανάπτυξη σημαντικού χαρτοφυλακίου ώριμων φωτοβολταϊκών έργων στις λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και Μεγαλόπολης, της τάξεως των 3GW.

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες προχώρησε, επίσης, στην περαιτέρω αύξηση του μεριδίου της σε αιολικά έργα και μικρά υδροηλεκτρικά, είτε μέσω αποκλειστικής ανάπτυξης αυτών είτε μέσω επιχειρηματικών συμπράξεων, καθώς και στην ανάπτυξη του πεδίου της βιομάζας. Τέλος, στον τομέα της γεωθερμίας, με την επιλογή στρατηγικού εταίρου η ΔΕΗ Ανανεώσιμες θέτει ως προτεραιότητά της το ζήτημα της αξιοποίησης των τεσσάρων γεωθερμικών πεδίων υψηλής ενθαλπίας στην Ελλάδα, σε Λέσβο, Μήλο-Κίμωλο-Πολύαιγο, Νίσυρο και Μέθανα.

Πέραν της οργανικής ανάπτυξης, η σύναψη στρατηγικών συνεργασιών, με σημαντικές πολυεθνικές ενεργειακές εταιρείες (RWE, EDPR, MTG), αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εφαρμοζόμενης στρατηγικής της Εταιρείας. Ειδικότερα, η συμφωνία που επετεύχθη με τον ενεργειακό κολοσσό RWE περιλαμβάνει την ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ ισχύος έως 2GW και συνολικής αξίας 1 δις €, συμβάλλοντας στην οικονομική ανάπτυξη και ενίσχυση της απασχόλησης των τοπικών κοινωνιών, τόσο κατά την φάση της κατασκευής όσο και της λειτουργίας των έργων. 

Σοβαρές μεταρρυθμίσεις

Σε αυτό το πλαίσιο, οι εξελίξεις που συντελούνται στην χώρα από την πλευρά της ενεργειακής πολιτικής είναι αξιοσημείωτες. 

Με το ενεργειακό νομοσχέδιο που βρίσκεται υπό διαμόρφωση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), προγραμματίζονται σοβαρές θεσμικές μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν στην περαιτέρω επιτάχυνση της αδειοδότησης νέων έργων ΑΠΕ.

Αυτήν την στιγμή βρίσκεται, επίσης, υπό διαμόρφωση από το ΥΠΕΝ το νέο θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων στην Ελλάδα, όπου ο στόχος που έχει τεθεί διαμορφώνεται στα 2GW μέχρι το 2030. Το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου αναμένεται να δώσει απαντήσεις στα κρίσιμα θέματα της χωροθέτησης και αδειοδότησης των έργων, της διασύνδεσης αυτών με το Εθνικό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και του καθορισμού των μηχανισμών αποζημίωσης των συγκεκριμένων επενδύσεων. 

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες επιδιώκει την δυναμική είσοδό της στην εν λόγω καινοτόμο ενεργειακή αγορά μέσα από την σύναψη συνεργασιών με εταίρους εγνωσμένου κύρους και μεγάλης εμπειρίας, σε διεθνές επίπεδο, για την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων στις Ελληνικές θάλασσες.

Οι τεχνολογικές προκλήσεις των ΑΠΕ που πηγάζουν από την διαλείπουσα παραγωγή ενέργειας και την απουσία παραγωγής κατά την διάρκεια των νυχτερινών ωρών από φωτοβολταϊκά πάρκα δύνανται να απαντηθούν μέσα από την υιοθέτηση μεθόδων αποθήκευσης ενέργειας. Ειδικότερα, πέραν από την λύση της αντλησιοταμίευσης, η επιλογή των συσσωρευτών (μπαταρίες) αποτελεί μια βασική τεχνολογική εφαρμογή που έχει συνοδευτεί από σημαντική μείωση του κόστους της κατά τα τελευταία χρόνια. 

Το ΥΠΕΝ έχει συστήσει ειδική Επιτροπή για την διαμόρφωση πρότασης θεσμικού πλαισίου που θα διέπει τα νέα έργα αποθήκευσης ενέργειας και θα καθορίζει, μεταξύ άλλων, το καθεστώς αποζημίωσης αυτών των έργων που θα τα καταστήσει οικονομικά βιώσιμες επενδύσεις.

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες έχει εισέλθει δυναμικά στο πεδίο της αποθήκευσης ενέργειας εξασφαλίζοντας άδειες παραγωγής για σταθμούς κεντρικής αποθήκευσης ενέργειας (συστοιχίες μπαταριών) συνολικής δυναμικότητας της τάξεως του 1GW και ενέργειας αποθήκευσης 3GWh, στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. 

Στρατηγικός στόχος της ΔΕΗ Ανανεώσιμες είναι να ενισχύσει σημαντικά την παρουσία της στην Ελληνική αγορά των ΑΠΕ και της αποθήκευσης ενέργειας. Μέσω του επενδυτικού πλάνου που υλοποιεί η Εταιρεία, η εγκατεστημένη ισχύς των λειτουργούντων έργων της από 250MW που είναι σήμερα, αναμένεται να ξεπεράσει τα 500 MW το 2022 και να διαμορφωθεί στα επίπεδα των 3 GW το 2024 και 5 GW έως το 2026.

Η σημαντική ανάπτυξη των ΑΠΕ θα μειώσει τελικά το κόστος ενέργειας ενώ βεβαίως οδηγούμαστε σε μια τελείως διαφορετική ενεργειακή αγορά με νέες τεχνολογίες, όπως το υδρογόνο, να αναμένεται να αναπτυχθούν στο εγγύς μέλλον.

Στη ΔΕΗ είμαστε πεπεισμένοι ότι ο στόχος προς την επίτευξη μιας οικονομίας καθαρής ενέργειας που θα εδράζεται στην κοινωνική δικαιοσύνη και την προστασία του περιβάλλοντος είναι αρκετά φιλόδοξος αλλά και επιτεύξιμος και πως οι δράσεις που λαμβάνουν χώρα σε επιχειρησιακό επίπεδο συμβάλουν προς αυτήν την κατεύθυνση. 

------------------------------

Ο κ. Κωνσταντίνος Μαύρος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Ανανεώσιμες

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες ενόψει του 2022