Ένα ψεύτικο πάγωμα της παραγωγής του πετρελαίου είναι αρκετό

Σε λιγότερο από μία εβδομάδα, τα μεγαλύτερα πετρελαιοπαραγωγά κράτη θα συναντηθούν στο Κατάρ για να συζητήσουν τη θέσπιση ανώτατου ορίου στην παραγωγή τους. Όμως, ακόμη κι αν αποφασίσουν να το κάνουν αυτό, ο σκοπός της συνάντησης πιθανότατα δεν σχετίζεται και τόσο με την εξισορρόπηση των παγκόσμιων αποθεμάτων. Τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς του αργού έχουν καθοριστεί για τους επόμενους πολλούς μήνες -οι παραγωγοί πετρελαίου ενδιαφέρονται περισσότερο να βρεθεί ένας τρόπος να διαχειριστούν τις προσδοκίες των χρηματοπιστωτικών αγορών, που έχουν μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές.

Ένα πάγωμα "στα πρόσφατα επίπεδα παραγωγής δεν θα επιταχύνει την εξισορρόπηση της αγοράς πετρελαίου” γράφουν οι αναλυτές της Goldman Sachs σε έκθεσή τους που υποστηρίζει ότι η συνάντηση είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε μείωση τιμών παρά σε αύξηση. Πράγματι, τα επίπεδα παραγωγής βρίσκονται κοντά σε επίπεδο-ρεκόρ για τον Οργανισμό Πετρελαιοπαραγωγών Κρατών (πάνω από τα 33 εκατ. βαρέλια την ημέρα) και κοντά σε ιστορικό υψηλό για τη Ρωσία, μιας εκ των συμμετεχόντων στη συνάντηση της Ντόχα (πάνω από τα 11,2 εκατ. βαρέλια την ημέρα).

Εξάλλου, ορισμένα μέλη του ΟPEC αυξάνουν την παραγωγή τους ενόψει της συνάντησης. Το Ιράκ για παράδειγμα, άγγιξε ρεκόρ παραγωγής –4,55 εκατ. βαρέλια την ημέρα– τον Μάρτιο.

Οι παραγωγοί των ΗΠΑ κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η παραγωγή τους είναι χαμηλότερη από τα επίπεδα στα τέλη του 2014:

Έπειτα από την υποχώρηση της παραγωγής, τα διογκωμένα πετρελαϊκά αποθέματα των ΗΠΑ φαίνεται πως αρχίζουν να μειώνονται επίσης. Παρότι παραμένουν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, στις 6 Απριλίου η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε μία πτώση σχεδόν 5 εκατ. βαρελιών.

Η εκπληκτική ανθεκτικότητα της παραγωγής πετρελαίου των ΗΠΑ είναι πλέον παροιμιώδης στην αγορά. Ωστόσο δεν υπάρχει τίποτα το θαυμαστό στον πετρελαϊκό κλάδο. Οι παραγωγοί μπορούν να βασίζονται σε δεκανίκια, όπως είναι οι "φράχτες” στις τιμές ή η τεχνολογική πρόοδος, αλλά στο τέλος της ημέρας, όλα έχουν να κάνουν με το πόσο δύσοσμο μαύρο υγρό μπορεί να εξορυχθεί από το έδαφος στο σωστό κόστος. Οι Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου με τη μέθοδο της υδραυλικής ρωγμάτωσης (fracking) ήταν στην καλύτερη θέση από οποιονδήποτε άλλο στο να χρησιμοποιούν αυτά τα δεκανίκια, αλλά τώρα ο αντίκτυπός τους έχει εξαντληθεί ή υποχωρεί. Στην συγκριτικά ελεύθερη αγορά των ΗΠΑ, οι προοπτικές κέρδους καθοδηγούν τις επενδύσεις και την παραγωγή. Και στα δύο αυτά μέτωπα οι Αμερικανοί παραγωγοί αισθάνονται την πίεση.

Από την άλλη, τα κράτη του Περσικού Κόλπου και η Ρωσία πρέπει να αντλούν πετρέλαιο σε οποιαδήποτε τιμή, διότι έτσι χρηματοδοτούν τους προϋπολογισμούς τους, επομένως όταν οι τιμές είναι χαμηλές, χρειάζεται να αντλούν περισσότερο. Έτσι θα είναι τα πράγματα τουλάχιστον για το επόμενα χρόνια: Οι παραδοσιακοί παραγωγοί πρόκειται να ξανακερδίσουν κάποιο χαμένο μερίδιο αγοράς. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν δεν σχετίζεται καθόλου με το πραγματικό ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης για πετρέλαιο. Πρέπει να διατηρήσουν τις τιμές όσο το δυνατόν υψηλότερα, αλλά αρκετά χαμηλά για να αποτρέψουν τις αμερικανικές επενδύσεις και την παραγωγή να αυξηθούν και πάλι.

Ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό είναι η διαχείριση των προσδοκιών. Οι Domenico Favoino και Georg Zachmann του think tank των Βρυξελλών Bruegel πρόσφατα εκτίμησαν ότι το 73% της μείωσης της τιμής του πετρελαίου τα τελευταία τρία χρόνια μπορεί να αποδοθεί στις προσδοκίες για το φυσικό ισοζύγιο προσφοράς-ζήτησης, όχι στο ίδιο το ισοζύγιο. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο ρόλος που διαδραματίζουν οι προσδοκίες στη διαμόρφωση των τιμών έχει αυξηθεί δραματικά από το 2008.

Πρόκειται για έναν κόσμο στον οποίο πρέπει να πεισθούν οι traders ότι το ισοζύγιο θα κινηθεί προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, όχι να αλλάξει πραγματικά. Αυτό ερμηνεύει, τουλάχιστον εν μέρει, το μίνι ράλι από την σε μεγάλο βαθμό ανούσια συμφωνία του Φεβρουαρίου μεταξύ των δύο μεγαλύτερων παραγωγών του κόσμου, τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία, καθώς επίσης και το Κατάρ και τη Βενεζουέλα να παγώσουν την παραγωγή στα επίπεδα του Ιανουαρίου. Η τιμή του brent είναι υψηλότερη κατά 10 δολάρια το βαρέλι.

Όλοι, συμπεριλαμβανομένων των traders, κατανοούν ότι τέτοιες συμφωνίες είναι αμφίβολες, ότι τα εμπλεκόμενα μέρη δεν θα τις τηρήσουν απαραίτητα και πως το πάγωμα της παραγωγής σε επίπεδα ρεκόρ μπορεί απλά να σηματοδοτεί την αδυναμία άντλησης περισσότερου πετρελαίου στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο προς διαπραγμάτευση. Εάν οι συνομιλίες στη Ντόχα στις 17 Απριλίου καταλήξουν σε συμφωνία, ακόμη και μία συμβολική, θα σταλεί σήμα στις αγορές να ανεβάσουν τις τιμές.

Αυτό το σήμα, ωστόσο, δεν θα είναι αξιόπιστο ούτε θα διαρκέσει αρκετά ώστε να προκαλέσει μία αύξηση στις πετρελαϊκές επενδύσεις στις ΗΠΑ. Οι επενδυτές και οι πιστωτές είναι πιο επιφυλακτικοί από τους traders. Oι πρώτοι αποθαρρύνονται από την μεγάλη μεταβλητότητα – οι δεύτεροι κινητοποιούνται από αυτή. Τον Φεβρουάριο, η μεταβλητότητα που σημειώθηκε στην τιμή του αργού τύπου brent ήταν η μεγαλύτερη από το 2009, στο 70% - τώρα έχει υποχωρήσει στο 50% - και πάλι ένα τρομακτικό επίπεδο για όσους ψάχνουν επιχειρηματικά σχέδια στον ενεργειακό κλάδο.

Οι Σαουδάραβες και οι Ρώσοι, ωστόσο, δεν νοιάζονται για τη μεταβλητότητα τόσο πολύ. Και πάλι πρόκειται να διατηρήσουν την παραγωγή όσο υψηλότερα μπορούν, διότι το βιωτικό επίπεδο του πληθυσμού τους και η σταθερότητα των καθεστώτων τους εξαρτάται από αυτό. Επομένως εάν μπορούν να ωθήσουν υψηλότερα τις τιμές χωρίς να εκπέμψουν σήμα για μία πραγματική αλλαγή της τάσης, αυτό είναι το καλύτερο που μπορούν να κάνουν μέχρι να παγιώσουν την ανάκτηση του μεριδίου αγοράς. Η διεξαγωγή μίας συνάντησης στην οποία η θέσπιση ανώτατων ορίων και οι μειώσεων στην παραγωγή θα είναι αντικείμενο συζήτησης είναι ένας τρόπος για να επιτευχθεί αυτό. Οι ειδήσεις από τη συνάντηση μπορούν να συνδυαστούν με τη συρρίκνωση της παραγωγής των ΗΠΑ ώστε να προκληθεί προσωρινή άνοδος τιμών.

Είναι σημαντικό να παράγονται τέτοιες ειδήσεις τακτικά. Είναι λιγότερο σημαντική η δέσμευση από συμφωνίες για περιορισμό της παραγωγής, όπως έχει αποδείξει επανειλημμένως ο OPEC με το να μην τηρεί τους στόχους παραγωγής του.

* του Leonid Bershidsky

(BloombergView, Capital.gr)