Εν αχρηστία οι ελληνικές Εγγυήσεις Προέλευσης από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ

Μέσα στο 2015 η Ελληνική Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας βάσει των Ευρωπαϊκών Ντιρεκτίβων απελευθερώνεται από τις μέχρι τώρα σχεδόν μονοπωλιακές και κρατικές δεσμεύσεις. Ο καταναλωτής μέχρι σήμερα, με εξαίρεση μίας ατυχούς περιόδου προσπάθειας απελευθέρωσης της αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, ήταν σχεδόν πάντα υποχρεωμένος να πληρώνει την ενέργεια που καταναλώνει βάσει ενός ειδικού τιμολογίου κιλοβατώρας, που ήταν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ του ημικρατικού μονοπωλιακού προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας και της εκάστοτε κυβέρνησης και κυβερνητικής πολιτικής.

Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας, σημαίνει για τον καταναλωτή ότι θα μπορεί να επιλέξει τον πάροχο της ηλεκτρικής του ενέργειας, να έχει επιλογές στην τιμολογιακή χρέωση της προσφερόμενης κιλοβατώρας, να συγκρίνει τις προσφερόμενες υπηρεσίες του παρόχου, καθώς και να επιλέξει την πηγή ή/και το μίγμα ηλεκτρικής ενέργειας που θα καταναλώσει.

Αυτή η απελευθέρωση οδηγεί μαθηματικά πλέον τις εταιρείες παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε έναν υγιή ανταγωνισμό, για την προσφορά ενός όσο το δυνατόν πιο «πράσινου» ενεργειακού μίγματος καυσίμου ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να προσελκύσουν νέους περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους καταναλωτές και βιομηχανίες, προσφέροντας τιμολογιακές χρεώσεις κιλοβατώρας που θα συμβαδίζουν με τις υψηλές προσφερόμενες υπηρεσίες, την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφορία.

Θα πρέπει όλοι μας να συνειδητοποιήσουμε πως όταν μιλάμε για «πράσινη ενέργεια», αναφερόμαστε στην ανανεώσιμη ή μη μορφή της «πηγής δημιουργίας» αυτής της ηλεκτρικής ενέργειας και όχι στην καθ’ εαυτού ηλεκτρική ενέργεια.. Είναι αυτονόητο ότι στο δίκτυο διανομής δεν μπορεί να διαχωρισθεί η ηλεκτρική ενέργεια σε πράσινη, γκρι ή μαύρη. Στην πραγματικότητα δεν είναι η ηλεκτρική ενέργεια που είναι «πράσινη», αλλά το ανανεώσιμο ή μη της «πηγής ενέργειας» που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή αυτής της ηλεκτρικής ενέργειας που την χαρακτηρίζει ως «πράσινη» ή μη.

Η ηλεκτρική ενέργεια (ΜWh) που παρήχθη από μια συγκεκριμένη ανανεώσιμη «πηγή ενέργειας» πιστοποιείται ως ανανεώσιμη ενέργεια μέσω του Συστήματος Εγγυήσεων Προέλευσης (Guarantees of Origin- GoO/GO). Οι Εγγυήσεις Προέλευσης εκδίδονται ηλεκτρονικά για μια συγκεκριμένη ποσότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (1 GO/ 1 MWh) και θα μπορούσαν να παρομοιαστούν με μια ετικέτα συστατικών ενός προϊόντος κατανάλωσης. Τα πιστοποιητικά αυτά (GO) μεταφέρουν με κάποιους μοναδικούς αριθμούς κάθε φορά, συγκεκριμένες πληροφορίες για την παραχθείσα MWh καθώς και χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης «πηγής ενέργειας» από την οποία προήλθε αυτή η συγκεκριμένη μεγαβατώρα (MWh).

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι ανάλογα με την «πηγή ενέργειας» εκδίδονται διάφορες μορφές Εγγυήσεων Προέλευσης και Ενεργειακών Πιστοποιητικών. Το συγκεκριμένο άρθρο εστιάζει αποκλειστικά στις Εγγυήσεις Προέλευσης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, που αποτελούν με διαφορά και το πλέον εμπορικά διαδεδομένο και διαπραγματεύσιμο ενεργειακό πιστοποιητικό. Υπάρχουν βέβαια και Εγγυήσεις Προέλευσης από Σ.Η.Θ.Υ.Α. καθώς επίσης και το γεγονός ότι κάποιες χώρες εκδίδουν Εγγυήσεις Προέλευσης από διαφορετικές «πηγές ενέργειας» όπως, πυρηνική ενέργεια, άνθρακας, κλπ.

Οι Εγγυήσεις Προέλευσης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας διαπραγματεύονται και εξαγοράζονται στα διεθνή χρηματιστήρια ενέργειας καθώς και σε δευτερογενείς αγορές, προκειμένου οι πάροχοι και προμηθευτές ενέργειας να τις χρησιμοποιήσουν ως αποδεικτικά στοιχεία προς τους πελάτες τους, για την προέλευση και ποιότητα της παρεχόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Αγοράζονται επίσης και από μεγάλες βιομηχανίες και εμπορικά σήματα, προκειμένου να πιστοποιήσουν το ανανεώσιμο των πηγών ενέργειας που χρησιμοποίησαν για την παραγωγή των προϊόντων τους και να δηλώσουν έτσι, την ενεργή συμμετοχή τους στην αειφορία του πλανήτη.

Επομένως, η ύπαρξη ενός Ευρωπαϊκού αναγνωρισμένου φορέα ο οποίος μπορεί να προδιαγράφει, να παρακολουθεί και να ελέγχει με διαφάνεια και αξιοπιστία το σύστημα της μεταβίβασης των εγγυήσεων προέλευσης από ανανεώσιμες πηγές και της τελικής ακύρωσής τους υπέρ κάποιου τελικού καταναλωτή, είναι ζωτικής σημασίας για την αξία των πιστοποιητικών, την αποφυγή διπλοεγγραφών, καθώς και για τη στατιστική παρακολούθηση του βαθμού απεξάρτησης του πλανήτη μας από τις ρυπογόνες ενεργειακές πηγές.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω ενός φορέα ΑΙΒ (Association of Issuing Bodies) αναπτύσσει και προωθεί ένα τυποποιημένο σύστημα εγγυήσεων προέλευσης, το ονομαζόμενο “European Energy Certificate System” (EECS-GO), έτσι ώστε να υπάρξουν οι δομές και οι διαδικασίες που διασφαλίζουν την αξιόπιστη λειτουργία των Ευρωπαϊκών Συστημάτων Εγγυήσεων Προέλευσης. Για την περαιτέρω διευκόλυνση της διεθνούς ανταλλαγής και διαπραγμάτευσης των ενεργειακών πιστοποιητικών, η AIB λειτουργεί ένα ηλεκτρονικό μητρώο (Hub) όπου ηλεκτρονικά ακυρώνονται (cancellation) άμεσα οι εγγυήσεις προέλευσης υπέρ του τελικού ιδιοκτήτη. Η Ελλάδα, αν και έχει εναρμονιστεί με τις Ευρωπαϊκές Ανανεώσιμες Οδηγίες (ΦΕΚ 646/14.05.10) και με την Εφαρμογή του Συστήματος Εγγυήσεων Προέλευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας από Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. καθώς και του Μηχανισμού Διασφάλισής τους, αποτελεί απλό «Παρατηρητή» (Observer) και όχι «Μέλος» (Member) του φορέα ΑΙΒ, καθώς αδυνατεί λογισμικά να συνδεθεί στο ηλεκτρονικό μητρώο (Hub) του ΑΙΒ, καθιστώντας ουσιαστικά όλες τις Ελληνικές Εγγυήσεις Προέλευσης από Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. μη διαπραγματεύσιμες στην Ευρώπη.

Θεωρητικά θα μπορούσε να ισχύσει ένα «ex-domain cancellation» όπου οι κάτοχοι των Ελληνικών Εγγυήσεων Προέλευσης από Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. θα μπορούσαν εγγράφως από την αντίστοιχη Ελληνική υπηρεσία έκδοσης να ακυρώσουν τα πιστοποιητικά τους υπέρ ενός τελικού Ευρωπαίου ιδιοκτήτη, διαδικασία όμως πολύ χρονοβόρα και σε καμία περίπτωση αποδεκτή από τους Ευρωπαίους αγοραστές, που διαπραγματεύονται μόνο με άμεσες ηλεκτρονικές ανταλλαγές και ηλεκτρονικές ακυρώσεις Εγγυήσεων Προέλευσης.

Θα πρέπει οι αρμόδιοι εμπλεκόμενοι Ελληνικοί φορείς (Ρ.Α.Ε., ΛΑΓΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ) να διαχειριστούν τις Ελληνικές Εγγυήσεις Προέλευσης και την ηλεκτρονική διασύνδεση τους με τον φορέα AIB, όχι όμως κοντόφθαλμα λόγω του ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει σχεδόν καμία ζήτηση για έκδοση και ακύρωση εγγυήσεων προέλευσης, αλλά να κατανοήσουν τη μελλοντική αξία των Ελληνικών Εγγυήσεων Προέλευσης μέσα στο ευρύτερο ενεργειακό πλαίσιο των Ευρωπαϊκών προδιαγεγραμμένων στόχων του 2020 και των μελλοντικών δηλώσεων του ενεργειακού αποτυπώματος και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Είναι λυπηρό να διαπιστώνει κανείς ότι ο Τουρκικός φορέας ενέργειας, που δεν ακολουθεί τα EECS-GO standards, προσφέρει στους Τούρκους ξενοδόχους τη δυνατότητα να διαφημίζουν στους πελάτες τους ότι τους ηλεκτροδοτούν μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ενδεχόμενα να μπορούν να πουλήσουν τα δωμάτιά τους πιο εύκολα σε Ευρωπαίους περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους τουρίστες, ενώ εμείς στην Ελλάδα που ακολουθούμε τα EECS-GO standards, να μη βρίσκουμε χρησιμότητα για τις Ελληνικές Εγγυήσεις Προέλευσης από Α.Π.Ε., ούτε στην εγχώρια μα ούτε στην Ευρωπαϊκή αγορά, λόγω έλλειψης λογισμικού διασύνδεσης.

Περαιτέρω για την απλούστευση των διαδικασιών έκδοσης των εγγυήσεων προέλευσης καθώς και της σύνδεσης με το αντίστοιχο ηλεκτρονικό μητρώο (Hub), πιστεύω ότι θα πρέπει να αναλάβει ένας αποκλειστικός φορέας και μόνον ένας (π.χ. ο ΛΑΓΗΕ) την έκδοση και μεταβίβαση όλων των Ελληνικών Εγγυήσεων Προέλευσης. Η σημερινή κατάσταση, όπου ο μεν ΛΑΓΗΕ εκδίδει τις εγγυήσεις προέλευσης των διασυνδεδεμένων ΑΠΕ, η δε ΔΕΔΔΗΕ Νήσων εκδίδει τις εγγυήσεις προέλευσης των μη διασυνδεδεμένων ΑΠΕ, και το ΚΑΠΕ εκδίδει τις εγγυήσεις προέλευσης των αυτοπαραγωγών ΑΠΕ, μόνο περιπλέκει τις διαδικασίες και χάνεται κάθε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ελλάδας στην Ευρώπη στον τομέα Εγγυήσεων Προέλευσης από Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α..

Καταλήγοντας, επισημαίνω, ότι θα πρέπει να κατανοήσουμε τη χρησιμότητα και τη μελλοντική αξία των Ελληνικών Εγγυήσεων Προέλευσης από Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α., μέσα στο ευρύτερο ενεργειακό πλαίσιο, των Ευρωπαϊκών ενεργειακών στόχων του 2020, του «οδικού χάρτη» των Πρωτοκόλλων του Κιότο, της εξοικονόμησης ενέργειας, του ενεργειακού αποτυπώματος, της μείωσης των ρύπων και της αειφορίας του πλανήτη μας.

* του Λάμπη Κουμούση και της ΛΑΝΕΛ Α.Ε.