Έλλειμμα επενδύσεων στο ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο ύψους 800 δισ. ευρώ έως το 2030 «βλέπει» η έκθεση της Ευρωπαϊκής Στρογγυλής Τράπεζας

Με τη μνημειώδη απάντηση του Ερνεστ Χέμινγουεϊ, όταν τον ρώτησαν πώς χρεοκόπησε, σχολιάζει την ενεργειακή μετάβαση, ο Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, Πρόεδρος του Ομίλου Τσιμέντων ΤΙΤΑΝ και Πρόεδρος της Επιτροπής Ενεργειακής Μετάβασης & Κλιματικής Αλλαγής της Ευρωπαϊκής Στρογγυλής Τράπεζας για τη Βιομηχανία (ΕRΤ): «gradually, then suddenly».

«Ακριβώς όπως η περίφημη γραμμή του Έρνεστ Χέμινγουεϊ για τη χρεοκοπία, η ενεργειακή μετάβαση θα συμβεί επίσης «σταδιακά και μετά ξαφνικά»», υπογραμμίζει ο κ. Παπαλεξόπουλος, με αφορμή τη δημοσιοποίηση νέας έκθεσης που εκπόνησε η εταιρεία συμβούλων BCG, για λογαριασμό της ERΤ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει ένα επενδυτικό κενό 800 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2030, με τους παράγοντες της αγοράς να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και να ζητούν ανανέωση και στοχευμένες παρεμβάσεις  προκειμένου να αντιμετωπιστεί το φλέγον ζήτημα.

Ειδικότερα, όσον αφορά τα δίκτυα της Ευρώπης, οι κατασκευαστές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παραπονιούνται ότι δεν μπορούν να συνδέσουν τα ηλιακά πάνελ και τις ανεμογεννήτριές τους, ενώ πολλοί Ευρωπαίοι αγωνίζονται με το κόστος των υπαρχόντων δικτύων. Για παράδειγμα, τα τέλη δικτύου αποτελούν περισσότερο από το 20% των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία.

Αυτά τα τέλη πρόκειται να αυξηθούν ενόψει πρόσθετων επενδύσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις υποδομής 584 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2030.

Το επενδυτικό χάσμα

Σύμφωνα με την έρευνα το επενδυτικό κενό στην Ευρώπη εκτιμάται ότι θα εκτιναχθεί σε 800 δισ. ευρώ έως το 2030 και στα 2,5 τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2050.

Οι ετήσιες επενδύσεις σε δικτυακές υποδομές τα τελευταία χρόνια κυμαίνονται από 22 δισεκατομμύρια ευρώ έως 32 δισεκατομμύρια ευρώ – μια τάση που θα δει τα δίκτυα να υπολείπονται κατά 60% από αυτό που απαιτείται μέχρι το 2050, προειδοποιούν οι βιομήχανοι στην έκθεσή τους.

Ωστόσο, η ενίσχυση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης είναι απαραίτητη εάν η ήπειρος θέλει να συνεχίσει με την προσπάθειά της για απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα και να επιτύχει τους κλιματικούς στόχους που έχει θέσει για τις επόμενες δεκαετίες.

Χωρητικότητα δικτύου

Ως εκ τούτου, απαιτείται περισσότερη χωρητικότητα δικτύου για την κάλυψη των ηλεκτρικών οχημάτων, των βιομηχανικών διεργασιών, της θέρμανσης και της ψύξης, τα οποία θα ηλεκτροδοτούνται όλο και περισσότερο. Παράλληλα, το σύστημα θα χρειάζεται όλο και περισσότερη ανθεκτικότητα για να χειριστεί τη μεταβλητότητα της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι «οι δαπάνες για επενδύσεις στο δίκτυο πρέπει να υπερδιπλασιαστούν σε ετήσια βάση σε σύγκριση με τις ιστορικές τάσεις, εάν η ΕΕ θέλει να επιτύχει τους στόχους της για το κλίμα». Αυτό σημαίνει ποσά μεταξύ 70 και 84 δισεκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο.

Σύμφωνα με τη μοντελοποίηση της BCG, το 60% αυτού του ποσού θα δαπανηθεί σε δίκτυα διανομής, το 25% σε δίκτυα μεταφοράς και το υπόλοιπο για διασυνοριακές συνδέσεις και αποθήκευση .

Τα επόμενα βήματα

Οι ευρωπαίοι βιομήχανοι προτείνουν λύσεις σε τρεις κατηγορίες: ταχεία αδειοδότηση, αναμόρφωση του σχεδιασμού της ενεργειακής αγοράς και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς, που αποτελούν και τις θεμελιώδεις αρχές της ΕRΤ.

Τονίζουν μάλιστα ότι κατά την αδειοδότηση, τοπικοί παράγοντες όπως οι δήμοι θα πρέπει να αφαιρεθούν από την εξίσωση.

«Η χορήγηση αδειών δεν θα προχωρήσει ποτέ γρήγορα εάν οι αποφάσεις ωθούνται σε τοπικό επίπεδο», εξηγεί ο Πάτρικ Πουγιανέ, Διευθύνων Σύμβουλος της μεγάλης ενεργειακής TotalEnergies, όπως αναφέρεται στην έκθεση.

Ο βιομηχανικός όμιλος αναφέρει επίσης το νέο τσιτάτο του δικτύου στις Βρυξέλλες : «προβλεπόμενες επενδύσεις». Σύμφωνα με τον όμιλο, «η γνώση των μελλοντικών κέντρων παραγωγής και ζήτησης» σημαίνει ότι μπορούν να κατασκευαστούν ήδη γραμμές ηλεκτροδότησης, ακόμη κι αν δεν χρειάζονται άμεσα.

Μετασχηματισμός παραγωγής

Όσον αφορά την ενέργεια, η ΕRΤ τονίζει ότι ο μετασχηματισμός της παραγωγής – από ορυκτά καύσιμα υψηλού οριακού κόστους σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που κυριαρχούν στο σταθερό κόστος – απαιτεί μια βαθιά αναθεώρηση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Αυτό προτάθηκε για τελευταία φορά το 2022, όταν η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ξεκίνησε μια γενική αναθεώρηση  που έφερε μικρές προσαρμογές στη λειτουργία της και μια πιο μακροπρόθεσμη εστίαση.

Ωστόσο, οι βιομήχανοι λένε ότι η ΕΕ πρέπει να προχωρήσει παραπέρα. «Ο τρέχων σχεδιασμός της αγοράς οδηγεί σε χαμηλά ποσοστά σύλληψης [έσοδα] για την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, γεγονός που αποθαρρύνει τις νέες κατασκευές», τονίζει η έκθεση.

Κάνοντας πιο ελκυστικές τις επενδύσεις στις ΗΠΑ

Οι κυβερνήσεις καλούνται να υποστηρίξουν τα προγράμματα απόσυρσης ηλεκτρικής ενέργειας για να εισαγάγουν περισσότερες εταιρείες μεσαίου μεγέθους, λιγότερο εξοικειωμένες με την αποκλειστική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, στη μακροπρόθεσμη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, η ομάδα λόμπι λέει ότι ο ευνοημένος μηχανισμός της ΕΕ, οι «συμβάσεις για τη διαφορά», θα πρέπει να κυριαρχήσουν.

Αυτά τα συμβόλαια - τα οποία πληρώνουν πάντα το ίδιο ποσό ανεξάρτητα από τις πραγματικές τιμές ενέργειας - αυξάνουν την αστάθεια της αγοράς, υποστηρίζουν.

Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα «παρατεταμένες περιόδους μηδενικών και και κάτω από το μηδέν  τιμών», που σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις που «υποστηρίζουν τις συμβάσεις θα πρέπει να πληρώσουν την πλήρη τιμή εξάσκησης ή περισσότερο».

Οι αρχές θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο που θα υποστηρίζεται από την κυβέρνηση για να αποθαρρύνουν τις επενδύσεις, το οποίο θα βοηθούσε τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας να παραμείνουν ενεργοί όταν οι αγορές ενέργειας είναι εξαιρετικά ασταθείς, όπως συνέβη το 2022 .

Ενοποίηση

Πέρα από το να ζητά από τις κυβερνήσεις να αναλάβουν τους κινδύνους της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ΕRΤ ενισχύει τις εκκλήσεις για μεγαλύτερη ενοποίηση του ευρωπαϊκού δικτύου.

«Η σύνδεση των συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης θα επιτρέψει στην ΕΕ να ενισχύσει την ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια και να ενσωματώσει περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στις αγορές ενέργειας», αναφέρει η έκθεση, προσθέτοντας ότι η αρμόδια ομάδα εμπειρογνωμόνων συναντήθηκε τελευταία φορά πριν από τέσσερα χρόνια.