Διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου: Οι 4 εκκρεμότητες και το μικρό καλάθι από τη νέα σημερινή τηλεδιάσκεψη Κομισιόν - Ρυθμιστών - ΑΔΜΗΕ - Το ορόσημο με Nexans και ο γεωπολιτικός κίνδυνος

Χαμηλές οι προσδοκίες για ουσιαστική πρόοδο κατά τη σημερινή νέα τηλεδιάσκεψη της Κομισιόν με τους Ρυθμιστές, τους εκπροσώπους των κυβερνήσεων και τον ΑΔΜΗΕ γύρω από τα μεγάλα ανοικτά θέματα στο σίριαλ της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου.

Τα πάντα παραπέμπουν για αποφάσεις μετά τις 15 Αυγούστου, με την ελληνική πλευρά να θεωρεί ότι η κυπριακή επιχειρεί να κερδίσει και νέο χρόνο, την υπόθεση καλώδιο να θυμίζει εικόνα «παγωμένη» στο χρόνο και την απουσία προόδου να εγκυμονεί κινδύνους σε ότι αφορά τη σύμβαση με τη Nexans.

Τα φώτα είναι στραμμένα στη στάση που θα τηρήσουν τα στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας, που έχουν προειδοποιήσει καιρό τώρα τη Λευκωσία ότι θα άρουν τη χρηματοδότηση των 657 εκατ ευρώ αν δεν ξεμπλοκάρει η υπόθεση, αλλά και στην επιχειρηματολογία που θα αναπτύξει η πλευρά της ΡΑΕΚ, την οποία αυτή τη φορά θα εκπροσωπεί ο πρόεδρος της, Ανδρέας Πουλλικκάς.

Κρίνοντας από τις τελευταίες εξελίξεις, το πιθανότερο είναι ότι το παιχνίδι των καθυστερήσεων θα συνεχιστεί. Κι αυτό, καθώς τη περασμένη Παρασκευή 9 Αυγούστου, ο Κύπριος ρυθμιστής ενημέρωσε ότι δεν κατέστη δυνατό να εκδώσει απόφαση επί της ένστασης του ΑΔΜΗΕ, όπως είχε δηλώσει αρχικά ότι θα έκανε. Αντίθετα, απέστειλε την ίδια μέρα ένα νέο πακέτο διευκρινιστικών ερωτημάτων ως προς την αναγκαιότητα που επιβάλει την ανάκτηση εξόδων από το 2025 και όχι από το 2030, όπως επιμένει. Το πιθανότερο επομένως είναι ότι θα ζητήσει κι άλλο χρόνο για την αξιολόγηση των στοιχείων, δηλαδή της απάντησης που του απέστειλε ο ΑΔΜΗΕ μετά το νέο ερωτηματολόγιο, ενώ έχουν προηγηθεί μέχρι σήμερα αρκετοί ανάλογοι ανεπίσημοι γύροι, και ενώ όλα δείχνουν ότι η Λευκωσία δεν επείγεται να δώσει μια οριστική λύση και να κλείσει το θέμα, είτε προς τη μία, είτε προς την άλλη κατεύθυνση.

Το Final Notice to Proceed στη Nexans

Δέκα μήνες από τότε που ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε φορέας υλοποίησης και project promoter της διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ (6/10/2023), και με ανοικτές όλες τις μεγάλες ρυθμιστικές εκκρεμότητες που αφορούν τη κυπριακή πλευρά, το βλέμμα στρέφεται τώρα προς τη πλευρά της Nexans. Απέναντι στην οποία έχουν αναληφθεί μια σειρά από δεσμεύσεις, η μη εκπλήρωση των οποίων συνεπάγεται αναστολή της κατασκευής του καλωδίου, με ανάλογη αύξηση του κόστους, σημερινού ύψους 1,4 δισ ευρω, λόγω καθυστέρησης. Αν δεν υπάρξει κάποια απρόσμενη εξέλιξη, χάνεται το ορόσημο της Πέμπτης 15 Αυγούστου, ημερομηνία μέχρι την οποία ο ΑΔΜΗΕ πρέπει να αποστείλει στη Nexans το Final Notice to Proceed για την κατασκευή του καλωδιακού τμήματος. Κάτι που θα πρέπει να συνοδεύεται τόσο από το χρηματοδοτικό σκέλος, όσο και από εκείνο που αφορά τον γεωπολιτικό κίνδυνο, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται πρόοδος σε κάποια από τα παραπάνω.

Τέσσερις εκκρεμότητες

Ανακεφαλαιώνοντας τις ρυθμιστικές εκκρεμότητες, αυτές παραμένουν τέσσερις. 

1. Η ολοκλήρωση του ρυθμιστικού πλαισίου, ώστε να υπάρξει θετικό net present value (καθαρή παρούσα αξία - ΝPV). 
2. Η ανάκτηση δαπανών κατά την κατασκευαστική περίοδο, αρχής γενομένης από το 2025.
3. Οι αποφάσεις για το επιτρεπόμενο έσοδο κατά την πρώτη ρυθμιστική περίοδο.
4. Το ζήτημα των γεωπολιτικών κινδύνων.

Καθαρή παρούσα αξία και ανάκτηση κόστους

Στα δύο πρώτα θέματα, ο ΑΔΜΗΕ επανήλθε προ ημερών, μετά το νέο ερωτηματολόγιο της ΡΑΕΚ, παραθέτοντας τα γνωστά επιχειρήματα. Στην λογική δηλαδή ότι το ποσό των 150 εκατ. ευρώ στην εξαετία που αναλογεί στους κύπριους καταναλωτές (25 εκατ. ευρώ το χρόνο ή 30 ευρώ ανά καταναλωτή), μπορεί να φαίνεται μικρό - και άρα ένα όχι αξεπέραστο εμπόδιο, όπως υποστηρίζει η κυπριακή πλευρά - ωστόσο είναι κρίσιμο ως εγγύηση προς τις τράπεζες, ώστε να βγει το business plan, ότι χωρίς αυτό δημιουργείται κενό 100 εκατ ευρω και το έργο καθίσταται μη βιώσιμο, κ.ό.κ.

Στο κατ’ επανάληψη, ερώτημα που τίθεται, για ποιο λόγο σε ένα έργο προυπολογισμού 2 δισ ευρώ, είναι τόσο κρίσιμο ένα ποσό 100 εκατ ευρώ, η απάντηση που δίνεται από τον ΑΔΜΗΕ είναι πως το κενό αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό λόγω των όρων που θέτουν οι τράπεζες. Σύμφωνα πάντως με κυπριακά δημοσιεύματα, σε προηγούμενη τηλεδιάσκεψη, ο κ. Πουλλικκάς είχε αναφέρει ότι στόχος της ΡΑΕΚ είναι να διασφαλιστεί «για ολόκληρο το έργο», όπως είχε πει, ότι θα υπάρξει θετικό net present value (καθαρή παρούσα αξία - ΝPV).

Το πρώτο επιτρεπόμενο έσοδο

Στο επόμενο θέμα, η ελληνική ρυθμιστική αρχή έχει ενημερώσει ότι εργάζεται ώστε να ολοκληρωθεί άμεσα η απόφαση για το πρώτο επιτρεπόμενο έσοδο και έχει ζητήσει από τον ΑΔΜΗΕ να της καταθέσει τη νέα μελέτη κόστους-οφέλους που είχε υποβάλει στο κυπριακό υπουργείο Ενέργειας, μαζί με τα στοιχεία προς τη ΡΑΕΚ για την αναθεώρηση της τελευταίας της απόφασης.

Ο γεωπολιτικός παράγοντας

Στασιμότητα φαίνεται ότι επικρατεί σε ό,τι αφορά τη τελευταία και λίαν σημαντική εκκρεμότητα, που αφορά τον γεωπολιτικό παράγοντα. Δηλαδή το αίτημα του ΑΔΜΗΕ ότι εφόσον το έργο διακοπεί λόγω σοβαρού κινδύνου ή άλλης εμπλοκής, για την οποία αποδεδειγμένα δεν θα ευθύνεται, να ανακτηθούν από τους κύπριους καταναλωτές όλες οι μέχρι τότε δαπάνες που θα έχουν γίνει.

Σημειωτέον ότι παλαιότερη απόφαση του κύπριου ρυθμιστή από το 2023, άφηνε ανοικτό ένα παράθυρο. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι «ενδέχεται» να επιτραπεί να ανακτηθούν από τον φορέα υλοποίησης οι δαπάνες του. Ο ΑΔΜΗΕ ζητά να γίνει πιο σαφής η σχετική αναφορά, όπως αυτή που έχει εγκρίνει η ελληνική ρυθμιστική αρχή, κάτι που η κυπριακή πλευρά δεν δείχνει ακόμη διατεθειμένη να κάνει. Στο θέμα αυτό, σύμφωνα πάντα με κυπριακά δημοσιεύματα, ο κ. Πουλλικκάς έχει αναφέρει σε προηγούμενη τηλεδιάσκεψη ότι η Αρχή αναμένει τις προθέσεις της κυβέρνησης, χωρίς ωστόσο η τελευταία να έχει αποσαφηνίσει μέχρι σήμερα τις προθέσεις της.

Η άλλη «τρύπα» των 100 εκατ. ευρώ 

Εκεί που λέγεται ότι ίσως υπάρξουν εξελίξεις είναι γύρω από τη «τρύπα» των 100 εκατ. ευρώ που έχει δημιουργηθεί στον προϋπολογισμό του έργου, έπειτα από την απόφαση της Λευκωσίας να μη χορηγήσει ισόποση επιδότηση, όπως είχε επιλέξει να κάνει η κυβέρνηση Αναστασιάδη. Στο σενάριο επίτευξης συμφωνίας σημαίνει ότι το ποσό αυτό θα επιμεριστεί με αναλογία 63%-37% στους Κύπριους και τους Ελληνες καταναλωτές, (63 εκατ. οι πρώτοι, 37 εκατ. οι δεύτεροι), με ό,τι, φυσικά, επιβάρυνση αυτό συνεπάγεται.

Εν κατακλείδι, κρίνοντας από τις τελευταίες εξελίξεις, τα πάντα «φωτογραφίζουν» μια ακόμη τηλεδιάσκεψη από τις πολλές των τελευταίων μηνών, άνευ ουσιαστικού αποτελέσματος. Εκτός και αν αλλάξει κάτι τη τελευταία στιγμή, μετά και από νέες τυχόν πιέσεις της Κομισιόν, χωρίς ωστόσο μέχρι και χθες να διαφαίνονταν κάτι τέτοιο.

Οι νέες έρευνες του ιταλικού πλοίου

Συμπερασματικά, η μεγάλη εικόνα παραμένει πάνω - κάτω η ίδια, δίχως να έχει συμβεί κάποια σημαντική μεταστροφή. Και τα βλέμματα, εκτός από τη σημερινή συνάντηση, στρέφονται και σε μερικές εβδομάδες από σήμερα, στις αρχές Σεπτεμβρίου, όπου το ερώτημα είναι τι θα συμβεί με το ιταλικό πλοίο «Ievoli Relume» που με βάση το χρονοδιάγραμμα πρόκειται να επαναλάβει τις έρευνες βυθού για τη διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου, αυτή τη φορά, σε τμήμα ανατολικά της Καρπάθου.

Σε μια δηλαδή περιοχή, η οποία από ένα σημείο και μετά βρίσκεται εκτός της οριοθετημένης  ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου, και χρονικά, απέχει ενάμισι μήνα από το περιστατικό νότια της Κάσου και Καρπάθου, όταν το ίδιο πλοίο είχε παρεμποδιστεί από τουρκικά πολεμικά.