ΔΕΣΦΑ-Socar: Όλα του... «γάμου» δύσκολα

Ως μία πολύ δύσκολη άσκηση όχι τόσο για την Ελλάδα, όσο για τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ρυθμιστών Ενέργειας (ΑCER), χαρακτηρίζουν κύκλοι της αγοράς ενέργειας την πώληση του ΔΕΣΦΑ στην αζέρικη Socar.

Μεταβίβαση ιδιοκτησιακού καθεστώτος εθνικού συστήματος μεταφοράς ενέργειας σε εταιρεία κράτους εκτός ΕΕ αντιμετωπίζεται για πρώτη φορά από τότε που ισχύουν οι ενεργειακές οδηγίες. Τα πράγματα δε περιπλέκονται ακόμη περισσότερο, καθώς στη Socar θα συμπίπτουν οι ιδιότητες του παραγωγού – προμηθευτή φυσικού αερίου και του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς, κάτι που ισχύει και για τη Gazprom και ελέγχεται από την Επιτροπή.

Στα συγκεκριμένα θέματα θα πρέπει η Ελληνική Κυβέρνηση και η Ελληνική Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας να δώσουν πειστικές απαντήσεις. Και αυτό, επειδή μετά την ισχύ των ενεργειακών οδηγιών που ενσωματώθηκαν στο εθνικό δίκαιο με το νόμο 4001, η ανεξαρτησία των διαχειριστών των δικτύων από τις καθετοποιημένες ενεργειακές εταιρείες πρέπει υποχρεωτικά να πιστοποιείται από την αρμόδια ευρωπαϊκή αρχή (ACER).

Ο τελευταίος αποστέλλει στον εθνικό Ρυθμιστή ένα πολύ μεγάλο ερωτηματολόγιο, ζητώντας πειστικές απαντήσεις και στοιχεία που θα πιστοποιούν την οικονομική ευρωστία και την ικανότητα του φορέα να διαχειρίζεται δίκτυα (η Socar δεν αντιμετωπίζει τέτοιο πρόβλημα) αλλά κυρίως, την ανεξαρτησία του από εταιρείες οι οποίες δραστηριοποιούνται στην εμπορία και προμήθεια φυσικού αερίου. Μη πιστοποίηση της ανεξαρτησίας του διαχειριστή του δικτύου έχει επιπτώσεις για τη xώρα και την ίδια την εταιρεία του δικτύου.

Στην προκειμένη περίπτωση, η Socar αντιτείνει ότι πρώτον δεν προτίθεται να ασκήσει εμπορία φυσικού αερίου στην Ελλαδα (τουλάχιστον απ' ευθείας), ενώ η δραστηριότητά της αυτή στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ δεν έχει ξεκινήσει ακόμη. Ωστόσο με δεδομένη την αυστηρότητα των οδηγιών στα συγκεκριμένα θέματα, αν προηγουμένως δεν υπάρξουν διασφαλίσεις ότι η μεταβίβαση δεν θα προσκρούσει στις διατάξεις των οδηγιών, δύσκολα μπορεί να γίνει μεταβίβαση του ΔΕΣΦΑ στη Socar και η ανάληψη οικονομικών δεσμεύσεων από τη δεύτερη (κατάθεση εγγυητικής επιστολής 40 εκατομμυρίων).

Αυτοί είναι και οι πραγματικοί λόγοι της δυστοκίας στην ολοκλήρωση της συναλλαγής. Όπως επισημαίνουν στο Euro2day.gr ειδικοί στα ρυθμιστικά θέματα της ενέργειας, η εξασφάλιση της πιστοποίησης του ΔΕΣΦΑ, υπό το νέο ιδιοκτησιακό καθεστώς, μπορεί να μην είναι ακατόρθωτη, αλλά θα είναι δύσκολη, ενώ σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί σύντομα.

Ήδη η ΡΑΕ και οι αρμόδιες ελληνικές αρχές βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τα κοινοτικά όργανα, προκειμένου οι διαδικασίες που θα ακολουθήσουν και θα αφορούν την πιστοποίηση του ΔΕΣΦΑ να οργανωθούν σωστά ώστε να μην χαθεί χρόνος.

Το «αγκάθι» της Gazprom

Ωστόσο δεν θα πρέπει να αγνοείται και μία επιπλέον παράμετρος που υπεισέρχεται στο θέμα και η οποία για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ιδιαίτερη σημασία. Όπως είναι γνωστό, αυτή τη στιγμή η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Επιτροπής, διεξάγει έρευνα σε βάρος της ρωσικής Gazprom για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Ένα δε μέρος της έρευνας, αφορά και τον έλεγχο που έχει η ρωσική εταιρεία σε δίκτυα μεταφοράς, μέσω ευρωπαϊκών θυγατρικών ή συνδεμένων με αυτή εταιρειών.

Με το δεδομένο αυτό και από τη στιγμή που η αζέρικη Socar θα έχει τα ίδια τυπικά χαρακτηριστικά με τη Gazprom ως προς τις δραστηριότητές της (προμηθευτής φυσικού αερίου στην ΕΕ μέσω του ΤΑΡ, διαχειριστής Εθνικού Συστήματος μέσω του ΔΕΣΦΑ), έστω και σε υποπολλαπλάσια κλίμακα, οι υπηρεσίες της Επιτροπή επιδιώκουν να είναι πολύ προσεκτικές στους χειρισμούς και στις αποφάσεις που θα εκδώσουν αναφορικά με τον μετοχικό έλεγχο του ΔΕΣΦΑ από τη Socar.

Όπως επισημαίνεται σχετικά, η επιχειρηματολογία που θα χρησιμοποιήσει η Επιτροπή, μπορεί να προσφέρει επιχειρήματα στην Gazprom για την υποστήριξη των θέσεών της και την αντίκρουση των όσων της προσάπτει η Επιτροπή. Επιπλέον, και αυτό έχει μεγάλη βαρύτητα, ακόμη και μετά την έγκριση της μεταβίβασης του ΔΕΣΦΑ στη Socar, η λειτουργία του θα βρίσκεται συνεχώς στο στόχαστρο της Gazprom.

(του Μιχάλη Καϊταντζίδη, euro2day.gr,29/7/2013)