Αν δεν μπορείς να τους νικήσεις, έλα μαζί τους: το νέο κύμα startup μπαταριών της Ευρώπης συνεργάζεται με την Κίνα, στη σκιά κατάρρευσης της Northvolt

Τα φώτα σβήνουν στην Northvolt. Η αίτηση πτώχευσης της ευρωπαϊκής κατασκευάστριας μπαταριών στη Σουηδία έφερε βαρύ πλήγμα στις ελπίδες της ηπείρου να αναπτύξει την εγχώρια παραγωγή μπαταριών ικανή ακόμη και να μειώσει την κυριαρχία στην αγορά ασιατικών αντιπάλων, όπως η κινεζική CATL. 

Τα γεγονότα αυτής της εβδομάδας έχουν μια αίσθηση αναπόφευκτου. Αυτό που κάποτε ήταν η καλύτερα χρηματοδοτούμενη start-up της Ευρώπης είχε ήδη καταθέσει αίτηση πτώχευσης στις ΗΠΑ πέρυσι. Η Northvolt ήλπιζε να εξασφαλίσει 1 δισεκατομμύριο δολάρια για να διατηρήσει τη λειτουργία της μοναδικής υπάρχουσας μονάδας της, στο Skellefteå, στη χώρα καταγωγής της, τη Σουηδία. 

Αυτό ναυάγησε και πλέον ένας διαχειριστής που ορίστηκε από το δικαστήριο καλείται να πουλήσει τα περιουσιακά της στοιχεία.

Η Northvolt δεν είναι ο μόνος κατασκευαστής μπαταριών που έχει αποτύχει. Η μεγάλη ελπίδα μπαταρίας του Ηνωμένου Βασιλείου, το Britishvolt, ήταν άλλο ένα θύμα υψηλού προφίλ το 2023 . Η κατασκευή μπαταριών είναι μια βιομηχανία υψηλής έντασης κεφαλαίου, υψηλής τεχνικής. Οι πρόσφατες ασθενέστερες από τις αναμενόμενες πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων έχουν επίσης κάνει τους επενδυτές να ανησυχούν για τις προοπτικές της αγοράς. Κατά συνέπεια, μια σειρά από μεμονωμένα έργα ακυρώθηκαν ή καθυστερούν.

Ο ενδιάμεσος πρόεδρος της Northvolt Τομ Τζόνστoοουν προειδοποίησε ότι η ΕΕ θα πρέπει να έχει και τη θέληση αλλά και το χρήμα για να γίνει πιο αυτόνομη στη συγκεκριμένη τεχνολογία. «Υπάρχει κόστος που πρέπει να καταβληθεί, αλλά μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερο κόστος εάν δεν γίνει τίποτε», είπε μιλώντας στους Financial Times.

Οι πρωτοβουλίες τις Κομισιόν

Στις αρχές του Μαρτίου η Κομισιόν ανακοίνωσε νέες πρωτοβουλίες, όπως κάνει κάθε τόσο, για να δημιουργηθεί και να παραμείνει μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα και εξαρτημάτων τους στην Ευρώπη. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποσχέθηκε να «εξετάσει την άμεση υποστήριξη παραγωγής της ΕΕ σε εταιρείες που κατασκευάζουν μπαταρίες στην ΕΕ», διευκρινίζοντας ότι αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να «συνδυαστούν» με κρατική ενίσχυση, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης που δημοσιοποιήθηκε πριν από δέκα μέρες περίπου.

Οι λομπίστες του κλάδου στην Ευρώπη, η EUROBAT, ζητά να γίνουν ακόμη περισσότερα. «Δεδομένων των πολύπλοκων παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, απαιτείται μια ρεαλιστική προσέγγιση με γνώμονα τον κλάδο για να διασφαλιστεί η ικανότητα (ανάπτυξης τεχνολογιών) και η ανταγωνιστικότητα (…) Η ΕΕ θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα σε έξυπνα κίνητρα για να ενθαρρύνει τις προμήθειες σε τοπικό επίπεδο και να ενισχύσει τις αλυσίδες εφοδιασμού», είπαν στελέχη της EUROBAT στην Euractiv.

Αλλαγή πλεύσης

Η πτώση της Northvolt ασκεί πιέσεις σε επενδυτές να να αναζητήσουν αλλού ευκαιρίες σε έργα μπαταριών. Εξάλλου, αν δεν μπορείς να ανταγωνιστείς κάτι, είναι καλό να συνεργαστείς με αυτό: το Reuters αναφέρει ότι τουλάχιστον οκτώ εταιρείες ανέβαλαν ή εγκατέλειψαν τα ευρωπαϊκά έργα μπαταριών EV το 2024 και ότι η προβλεπόμενη χωρητικότητα του pipeline μπαταριών της Ευρώπης για το 2030 είναι ένα κλάσμα από αυτό που ήταν στην αρχή του έτους.

Το όνειρο της Ευρώπης να αναπτύξει τις δικές της μπαταρίες EV απέχει πολύ από το να πεθάνει, αλλά φαίνεται ότι το « Wir schaffen das»  (το αντιμετωπίζουμε) έχει αντικατασταθεί από το «Αν δεν μπορείς να τους νικήσεις…»

 Δώδεκα στελέχη, επενδυτές και αναλυτές είπαν στο Reuters ότι το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπαταριών μπορεί να βρίσκεται σε κοινοπραξίες με κινεζικές εταιρείες.

Η σλοβακική startup InoBat προχώρησε σε μια τέτοια συνεργασία πέρυσι, όταν η κινεζική εταιρεία παραγωγής μπαταριών Gotion αγόρασε μερίδιο 25% και υπέγραψε μια κοινοπραξία για την κατασκευή ευρωπαϊκών gigafactories. Πιο πρόσφατα, η InoBat συγκέντρωσε 100 εκατομμύρια ευρώ (104 εκατομμύρια δολάρια) από τη χρηματοδότηση της Series C, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό που συγκεντρώθηκε σε 400 εκατομμύρια ευρώ.

Οι startups των μπαταριών «απλώς δεν είναι η γεύση του μήνα», δήλωσε η Lacie Midgely, ερευνήτρια αναλύτρια στη βρετανική επενδυτική τράπεζα Panmure Liberum. «Οι θεσμικοί επενδυτές αναζητούν στρατηγικούς επενδυτές προτού ενταχθούν».

Το 2023, το Gotion με έδρα το Hefei είχε περίπου 150 γιγαβατώρες (GWh) ονομαστικής χωρητικότητας μπαταρίας — πολύ περισσότερο από όλη την τρέχουσα χωρητικότητα της Ευρώπης.

Οι επενδυτές σε αναζήτηση ευκαιριών

Η εμπλοκή κινεζικών κολοσσών με αποδεδειγμένα ρεκόρ καθησυχάζει τους επενδυτές, δήλωσε στο Reuters ο Vikram Gourineni, Εκτελεστικός Διευθυντής στην ινδική κατασκευάστρια μπαταριών Amara Raja, κύριος επενδυτής στη σειρά C της InoBat. «Είχε μεγάλη διαφορά το γεγονός ότι η InoBat έχει έναν συνεργάτη σαν της Gotion». Οι αυτοκινητοβιομηχανίες απαιτούν τώρα αποδεδειγμένη κλίμακα «επειδή δεν θέλουν να ρισκάρουν τα προγράμματά τους EV».

Η φόρμουλα φαίνεται σίγουρα να λειτουργεί για την InoBat, η οποία διαθέτει μια πιλοτική γραμμή παραγωγής που κατασκευάζει μπαταρίες EV στο Voderady, κοντά στην Μπρατισλάβα. Η εταιρεία θα είναι το «ευρωπαϊκό πρόσωπο» της Gotion για μεγαλύτερα gigafactories, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της InoBat, Marian Bocek. «Οι επενδυτές μας κοιτούν και βλέπουν ότι ο μεγάλος μας αδερφός [Gotion] θα διασφαλίσει ότι τα κύτταρα μας θα παραχθούν», είπε ο Bocek στο Reuters.

Άλλοι δεσμοί Κίνας/Ευρώπης περιλαμβάνουν μια πρόσφατη συμφωνία μεταξύ της Stellantis και της CATL για τη δημιουργία ενός μεγάλης κλίμακας εργοστασίου μπαταριών LFP στην Ισπανία

 Άλλα έργα προχωρούν χωρίς τους Κινέζους—προς το παρόν. Η γαλλική Verkor , με την υποστήριξη του πελάτη της Renault, κατασκευάζει ένα γιγαεργοστάσιο 16 GWh στη Δουνκέρκη που πρόκειται να ολοκληρωθεί γύρω στο 2028. Ο Διευθύνων Σύμβουλος Benoit Lemaignan αναγνώρισε ότι η εταιρεία του θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να παραδώσει στη Renault πριν κερδίσει άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες ως πελάτες. «Είναι χαρούμενοι που αλληλεπιδρούν μαζί μας, αλλά θέλουν να δουν πρώτα το προϊόν».

Η βρετανική Ilika λέει ότι θα παρέχει δοκιμαστικές μπαταρίες το 2025 σε 17 αυτοκινητοβιομηχανίες και κατασκευαστές μπαταριών. Αντί να κατασκευάσει το δικό της εργοστάσιο, η Ilika σχεδιάζει να επιδιώξει συμφωνίες αδειοδότησης για τη μαζική παραγωγή των μπαταριών στερεάς κατάστασης.

Ο Michael Rae, Διαχειριστής Αμοιβαίων Κεφαλαίων καθαρής τεχνολογίας στην M&G, είπε στο Reuters ότι η Ilika θα μπορούσε να γίνει μία υποψήφια επένδυση, αλλά θα πρέπει πρώτα να γίνει να αποδεχτή από τους μεγάλους πελάτες της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Για τις νεοφυείς επιχειρήσεις που ελπίζουν να επιβιώσουν στην Κοιλάδα του Θανάτου, το κεφάλαιο είναι πάντα το μεγάλο ζήτημα και οι κινεζικές εταιρείες μπαταριών το έχουν. 

Και το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν περισσότερες ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η Verkor και η Ilika θα καταλήξουν να κοιτάζουν προς την Ανατολή;

Το μάθημα της Northvolt

Το παράδειγμα της Northvolt είναι χαρακτηριστικό των προκλήσεων που υπάρχουν. Κάποτε η μεγάλη ελπίδα της Ευρώπης στην κατασκευή μπαταριών, η Northvolt κήρυξε πτώχευση στη Σουηδία την Τετάρτη, ολοκληρώνοντας πορεία εννέα ετών στην αγορά. Συγκέντρωσε από επενδυτές και κυβερνήσεις τα περισσότερα χρήματα – 15 δισεκατομμύρια δολάρια – από οποιαδήποτε άλλη μη εισηγμένη ευρωπαϊκή startup, αλλά δεν κατάφερε να ανταγωνιστεί τις κινεζικές εταιρείες που κυριαρχούν στον κλάδο των μπαταριών.

Ο σουηδικός όμιλος, του οποίου οι υποστηρικτές ήταν η Volkswagen, η Goldman Sachs και η BlackRock, είχε παράγει περισσότερες από 1 εκατομμύριο μπαταρίες στο εργοστάσιο κοντά στον Αρκτικό Κύκλο, αλλά εξακολουθούσε να χάνει μεγάλα χρηματικά ποσά καθώς δεν είχε ακόμη επεκτείνει πλήρως την παραγωγή, σύμφωνα με στοιχεία των Financial Times. Άλλοι ευρωπαίοι κατασκευαστές μπαταριών, όπως η γαλλική Verkor και η ACC ή η PowerCo της VW, θεωρείται βρίσκονται ακόμη χρόνια πίσω από τη Northvolt κάνοντας τις προκλήσεις ακόμη πιο μεγάλες.

Μέτοχοι της startup ασκούσαν κριτική στις Βρυξέλλες αναφέροντας ότι ούτε η Σουηδία ούτε η ΕΕ είχαν παράσχει στην εταιρεία σημαντική οικονομική υποστήριξη, την ώρα που κατασκευαστές μπαταριών από την Κίνα επωφελούνταν για χρόνια από σημαντικές κρατικές επιδοτήσεις. «Πρόκειται για μια στρατηγική αποτυχία. Οι Βρυξέλλες κάθονταν στον πάγκο (παρακολουθώντας) και ήταν μάρτυρες (των εξελίξεων), αλλά δεν έκαναν τίποτα γι’ αυτό», είπε ένας από αυτούς στους FT.