Το "Country Risk" της Ελλάδας έβγαλε εκτός παιχνιδιού τον ITGI - Το ιστορικό του project

Θύμα του πολύ υψηλού «country risk» της Ελλάδας που τους τελευταίους μήνες έχει εκτοξευτεί και λειτουργεί αποτρεπτικά όχι μόνο για τόσο μεγάλες αλλά και για μικρότερες ξένες επενδύσεις, φαίνεται ότι έπεσε ο ελληνο-τουρκο-ιταλικός αγωγός (ITGI) που έχασε και επίσημα χθες τη μάχη από τον Trans Adriatic Pipeline (TAP).

Στη «ζυγαριά» εκτιμάται ότι μέτρησε περισσότερο η ανασφάλεια για το μέλλον της χώρας, με ότι αυτό συνεπάγεται για τον έλληνα μέτοχο του σχήματος, δηλαδή τη ΔΕΠΑ, πιθανώς σε συνδυασμό και με την κρίση που μαστίζει την Ιταλία (και άρα τις επιπτώσεις της στον έτερο μέτοχο του έργου, την Edison, κι ας έχει εξαγοραστεί από τη γαλλική EdF), παρά αμιγώς τεχνικοοικονομικοί παράγοντες -όπως π.χ. ότι το μήκος του υποθαλάσσιου τμήματος του πρώτου είναι το μισό της ελληνοιταλικής πρότασης.

Η οικονομική ευρωστία και η πιστοληπτική αξιολόγηση κατηγορίας «Α» που έχουν οι τρείς εταιρείες-μέτοχοι του TAP (η νορβηγική Statoil με 42,5%, η ελβετική EGL και η γερμανική Rurhgas με 15%) με συνολική χρηματιστηριακή αξία άνω των 100 δισ. ευρώ, φαίνεται ότι βάρυνε περισσότερο από άλλους παράγοντες, όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι δεν υπάρχει διακρατική συμφωνία ανάμεσα στις τρεις χώρες από τις οποίες θα διέλθει, Ελλάδα- Αλβανία- Ιταλία, κάτι που αντίθετα ισχύει για τον ITGI, όπως επισημαίνει με νόημα στη χθεσινή της ανακοίνωση η ιταλική Edison. ‘Η ότι ο TAP δεν διαθέτει όλες τις απαιτούμενες άδειες αντίθετα με τον ITGI, όπως αναφέρει σε επιστολή του προς τον Αζέρο υπουργό Ενέργειας Νατίκ Αλίγιεφ ο Ιταλός υπ. Οικονομικής Ανάπτυξης Κοράντο Πάσερα.

Παρ’ όλα αυτά, και παρά την επίσκεψη στα τέλη Ιανουαρίου στο Μπακού ιταλικής αντιπροσωπείας με στόχο να προωθήσει το ελληνο-ιταλικό έργο, άλλοι λόγοι μέτρησαν στην απόφαση της BP που ηγείται της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ ΙΙ. Επίσης το ρόλο τους έπαιξαν παράγοντες όπως το γεγονός ότι οι Ιταλοί της Edison φέρονται σύμφωνα με πληροφορίες να προσέφεραν υψηλότερες τιμές για την αγορά του διερχόμενου αζέρικου αερίου έναντι εκείνων του TAP, καθώς επίσης ότι ο τελευταίος έχει υποθαλάσσιο τμήμα (από την Αλβανία στην Ιταλία) μόλις 100 χλμ έναντι 207 χλμ του ITGI, ότι διέρχεται από μικρότερα βάθη, αλλά και ότι είναι πιο εύκολα επεκτάσιμος, θα απαιτηθεί δηλαδή σχετικά χαμηλότερο κόστος για τον διπλασιασμό της δυναμικότητάς του, από τα 10 στα 20 δισ. κυβικά μέτρα το χρόνο.

Επιπλέον εδώ και καιρό οι εταιρείες- μέτοχοι του TAP είχαν ανακοινώσει ότι το χερσαίο τμήμα του αγωγού στην Ελλάδα, θα κατασκευαστεί με χρηματοδότηση από τις ίδιες, ξεπερνώντας τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επενδύσεις στην χώρας μας και χωρίς να αναμένουν κοινοτικές επιδοτήσεις.

Μειονεκτήματα

Ένα μειονέκτημα βέβαια του ΤAP είναι ότι δεν διαθέτει στο μετοχικό του σχήμα ιταλική εταιρεία, γεγονός που θα τον δυσκολέψει να διαθέσει το αζέρικο αέριο στην Ιταλία. Και ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που στην επιστολή του ο Ιταλός υπουργός μιλά «για την αναγκαία ανταλλαγή απόψεων» μεταξύ των δύο χωρών «και την παροχή στοιχείων για να συνεχιστεί ο εποικοδομητικός διάλογος», υπονοώντας προφανώς να εξετασθεί η είσοδος στο μετοχικό σχήμα και ιταλικής εταιρείας. Στάση που τηρεί και η ελληνική πλευρά, όπως φαίνεται και στην ανακοίνωση Παπακωσταντίνου, με κύκλους του ΥΠΕΚΑ να τονίζουν «είμαστε ανοιχτοί σε συνεργασίες και αλλαγές στο μετοχικό σχήμα της κ/ξίας που θα μεταφέρει το αζέρικο αέριο», κατεύθυνση προς την οποία κινείται και η ΔΕΠΑ.

Τα μηνύματα…

Tα πρώτα πάντως μηνύματα στην ελληνική πλευρά πως ο ITGI, το μέχρι πέρυσι εμφανιζόμενο ως το απόλυτο «φαβορί», δεν αποτελεί τη κεντρική επιλογή για τη BP είχαν διαφανεί εδώ και καιρό. Ήδη, από τον Ιανουάριο, ο επικεφαλής του εμπορικού τομέα της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ ΙΙ, Steve Garlick, είχε δηλώσει ότι «και τα 3 προτεινόμενα σχέδια (Ελληνοιταλικός, ΤΑΡ, Nabucco) δεν είναι πλήρως απαλλαγμένα από κινδύνους», και ότι εφόσον η BP δεν καταλήξει στον προτιμητέο αγωγό μέχρι το τέλος Μαΐου, θα ανακινήσει τη λύση του δικής της πρότασης αγωγού, του χαμηλού κόστους South-East Europe Pipeline (SEEP). Ενός σχεδίου που κατατέθηκε το Σεπτέμβριο, λίγες ημέρες πριν οι κοινοπραξίες των αγωγών TAP, ITGI και Nabucco καταθέσουν τις δικές τους προτάσεις και που προβλέπει την αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών σε Τουρκία και βαλκανικές χώρες, για την πώληση αερίου σε Ελλάδα, Βουλγαρία, Σερβία, Κροατία, τα δίκτυα των οποίων είτε είναι συνδεμένα, είτε μπορούν να συνδεθούν με σχετικά μικρές επενδύσεις.

Το ιστορικό

Τον Ιούλιο του 2002 υπογράφεται το πρώτο Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ της ΔΕΠΑ και της Ιταλικής εταιρείας EDISON για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την περιοχή της Κασπίας, στην Ιταλία, μέσω της Ελλάδας ενώ τον Απρίλιο του 2005 ΔΕΠΑ και EDISON προχωρούν σε συμφωνία για συνεργασία και συγχρηματοδότηση του βασικού σχεδιασμού και των λοιπών μελετών του έργου του υποθαλάσσιου αγωγού μέχρι την ανάθεση κατασκευής.

Το Μάιο του 2005 ξεκινούν οι επαφές μεταξύ των πολιτικών ηγεσιών της Ελλάδας και της Ιταλίας στο Παρίσι. Στο περιθώριο της συνόδου των υπουργών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας και του ΟΟΣΑ, ο Υπουργός Ανάπτυξης κ. Δημήτρης Σιούφας και ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Ανάπτυξης κ. Νίκος Στεφάνου, συναντούν, για το θέμα αυτό, τον Ιταλό Υπουργό Παραγωγικών δραστηριοτήτων κ. Κλαούντιο Σκαγιόλα. Οι κ.κ. Σιούφας και Σκαγιόλα συμφωνούν για τη στήριξη του αγωγού και για την υπογραφή διακρατικής Συμφωνίας.

Τον Ιούνιο του 2005 ο Υπουργός Ανάπτυξης κ.Δημήτρης Σιούφας και ο ομόλογός του Ιταλός Υπουργός Παραγωγικών δραστηριοτήτων κ. Κλαούντιο Σκαγιόλα υπογράφουν, στο Καβούρι, Πρωτόκολλο Εκδήλωσης Προθέσεων για την προώθηση της κατασκευής του υποθαλάσσιου Ελληνο-Ιταλικού αγωγού φυσικού αερίου.

Τον Ιούλιο του 2005, αφού έχει προηγηθεί διακρατική συμφωνία Ελλάδας – Τουρκίας το Μάρτιο του 2002, ξεκινάει η κατασκευή του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας – Τουρκίας από την τουρκική Botas και το ΔΕΣΦΑ, ο οποίος αποτελεί το πρώτο μέρος του ευρύτερου σχεδίου του ITGI

Το Νοέμβριο του 2005 υπογράφεται  Διακρατική  Συμφωνία  μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, για την κατασκευή του ITGI.

Τον Ιούλιο του 2007 υπογράφεται  η τριμερής διακρατική συμφωνία Ελλάδας - Ιταλίας – Τουρκίας, που αποτελεί το πρώτο επίσημο νομικό κείμενο που υιοθετεί τον ορισμό Τουρκο- Ελληνο-Ιταλικός αγωγός (Interconnection Turkey Greece Italy - ITGI).

Το Νοέμβριο του 2007 ολοκληρώνεται ο ελληνοτουρκικός αγωγός και εγκαινιάζεται από τον τότε  Έλληνα πρωθυπουργό Κ.Καραμανλή και τον Τούρκο πρωθυπουργό Τ.Ερντογάν.

Τον Ιούνιο του 2008 ιδρύεται η εταιρεία με την επωνυμία «Υποθαλάσσιος Αγωγός Φυσικού Αερίου Ελλάδος – Ιταλίας ΠΟΣΕΙΔΩΝ Α.Ε.», η οποία είναι υπεύθυνη για την µελέτη, κατασκευή και λειτουργία του υποθαλάσσιου μέρους του ITGI, του αγωγού «Ποσειδών». Στην εν λόγω εταιρεία συμμετέχουν ισοµερώς η ΔΕΠΑ και η Ιταλική EDISON. Η ΕΕ αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία του αγωγού ITGI ως έργο Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, το συμπεριέλαβε μεταξύ των έργων του Νοτίου διαδρόμου που συγχρηματοδοτούνται από τους πόρους του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Οικονομικής Ανασυγκρότησης στον τομέα της ενέργειας (EEPR), εγκρίνοντας επιχορήγηση του κόστους κατασκευής του με το ποσό των 100 εκατομμυρίων ευρώ.

Ιούλιος 2009: Υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ της Bulgarian Energy Holding EAD (BEH EAD), της ΔΕΠΑ Α.Ε. και της Edison S.p.A. για την υλοποίηση του αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ της Ελλάδας και της Βουλγαρίας (IBG)

Τον Ιανουάριο του 2011 ιδρύεται η Εταιρεία «Natural Gas Interconnector Greece Bulgaria ΕAD» (“ICGB” ΕAD), η οποία είναι υπεύθυνη για την µελέτη, κατασκευή και λειτουργία νέου αγωγού IGB), ο οποίος αποτελεί το συμπληρωματικό κλάδο του Αγωγού ITGI προς τα Βαλκάνια. Το έργο χαίρει της πλήρους στήριξης των δύο κρατών, τα οποία έχουν υπογράψει σχετική Διακρατική Συμφωνία.

Τον Αύγουστο του 2011 η αζέρικη Socar απεθύνει πρόσκληση προς τις κοινοπραξίες των τριών υποψήφιων αγωγών (ITGI, TAP και  Nabucco)  για υποβολή προσφορών για τη μεταφορά του αερίου του κοιτάσματος Σαχ Ντενίζ ΙΙ προς την Ευρώπη ενώ τον Οκτώβριο ολοκληρώνεται η διαδικασία των προσφορών.

Λίγο αργότερα, κι εκτός διαγωνιστικής διαδικασίας, παρουσιάζεται αιφνιδιαστικά ένα τέταρτο σχέδιο, αυτό του South - East Europe Pipeline (SEEP), το οποίο υποστηρίζεται από την BP, επικεφαλής της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ.

Εν αναμονή της τελικής επιλογής του αγωγού μέσω του οποίου θα μεταφερθεί το αζέρικο αέριο, η οποία αναμενόταν αρχικά για τον περασμένο Δεκέμβριο, η «μάχη των αγωγών»  εξελίχτηκε δυναμικά. Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΚΑ όπως και στελέχη της ΔΕΠΑ, πραγματοποίησαν σειρά συναντήσεων για την προώθηση του έργου ενώ έντονη υπήρξε η κινητικότητα και από την ιταλική πλευρά, τόσο από την Edison όσο και από την ιταλική κυβέρνηση.

Πλέον, μετά τη χθεσινή ανακοίνωση της BP, επικεφαλής της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ 2, ότι ο ITGI,  αποκλείστηκε από την επιλογή για τη μεταφορά του αζέρικου αερίου, ο αγωγός TAP  παραμένει η μοναδική συμμετοχή ελληνικού ενδιαφέροντος και η μοναδική ευκαιρία της Ελλάδας να διεκδικήσει τη συμμετοχή της στο παιχνίδι των αγωγών, παρόλο που η χώρα είχε καταστήσει σαφή τη στήριξή της στον ITGI, ως εθνική επιλογή για τη συμμετοχή μας στο Νότιο Διάδρομο.